BUHAY AT PAG-ASA

Domestic workers may be

2011-09-25T02:26:00.000-07:00

Philippines to ban domestic worker supply

By Ben Garcia

KUWAIT: Should the ban on the Filipino domestic helpers be imposed, the workers on vacation could be held up in Manila indefinitely, said a Philippines-based recruitment agency official currently visiting Kuwait. Speaking exclusively with the Kuwait Times, Miriam Mondragon, Vice President of the Philippine Association of Licensed Agency to Kuwait (Philack) said that the law in the Philippines stipulates that if a country does not comply with either of the three stipulations mentioned in the Philippine Migrant Act law, "there will be no excuses," adding everything including those that are already here in Kuwait but vacationing in Manila, could possibly be held up there. "That is according to our law and we cannot do anything about it if the law is imposed," she noted.

The Philippines recently announced its readiness to implement a law that bars domestic helpers in the Middle East including Kuwait and the UAE, citing Republic Act 10022 or the Migrant Workers Act.

Mondragon said, Kuwait only partially complies with the RA 10022. "They are only qualified in semi and skilled workers but not in the domestic help sector," she stressed. Mondragon explained that Kuwait is signatory to the ILO's Geneva Convention, but have not ratified it yet (the law), making them unqualified to receive Filipino workers, "Kuwait and the Philippines should also sign a bilateral labor agreement, and it wasn't. Third, the requirement of labor law. It is present, but we demand that concerns of domestic workers be included. Domestic Labor Law is needed and as we know, they said it was already pending in their National Assembly. So the possibility of a ban is very obvious," she added.

Domestic helpers include housemaids, family drivers, family cooks, gardeners, personal nurses. Of the 160,000 Filipinos in Kuwait, 75,000 are engaged in domestic help jobs.

Kuwait and the Philippines have no existing bilateral labor agreement but have signed a so-called Mutual Labor Agreement or the Memorandum of Agreement signed between the two countries in 1991, "We do not share a bilateral labor agreement. It was a mutual agreement to provide Kuwait with the workforce needed right after the war in 1991," she recalled.

Mondragon expressed full supports for the new law that will benefit both the employers and workers. She expressed hope that Kuwait will be able to draft and subsequently enact the domestic labor law as soon as possible, "We are here to appeal and voice our concern on the matter. We do not want to lose our business with Kuwait. The Philippine government is not allowed to interfere in their domestic affairs because it is their internal issue. Our group is here to appeal for immediate action. Anyway, we are benefiting from the deployment of domestic workers. We came here on our own expense to personally appeal to their government to act accordingly. This is on the issue of hastening the passage of the domestic labor law which covers the full protection and welfare of our Household Service Workers. Without this, the law will be implemented and we are afraid it will come soon. The ball is in the hand of the Kuwaitis," she stressed.

Mondragon told Kuwait Times that the law could be possibly imposed in a matter of hours or days, "We do not know yet when but it will be soon. We do not know also the implications for both countries, but I think there will be repercussions. But I hope it will be minimal. What we see at the level of domestic helpers, those who are vacationing in the Philippines for example could be affected. Maybe they'll not be able to return to Kuwait anymore unless the Philippines clearly clarifies/defines the section [of the law] with regard to returning workers," she mentioned.

Should the ban be imposed it will drastically affect especially the domestic helper who are in a way earning money and helping their families out of working abroad. "We have approximately 30,000 domestic helpers entering Kuwait annually and we barely have one percent problem out of the total. So it means the huge percentage enjoys the good treatment at the hands of their employers. What is being capitalized as we all know, are some abuses, rape cases and maltreatment; these certainly matter. We care for our workers," she beamed.

Mondragon pointed out that the law provides equal protection for both the employers and workers, "There are problems committed by workers. But with the new law, it will be covered. We can determine who's to blame for a problem," she opined.

With regard to minimum salary imposed by Manila, "it is only fair. Kuwait and other countries should know that we are no longer in the 1980's. Don't compare the salary that was paid 15 to 20 years back with now. We have to adjust the salary and I personally support the US $400. The time has change drastically and the cost of living everywhere has skyrocketed," she mentioned.

The group of Mondragon met with Kuwaiti officials from the Ministry of Interior, Ministry of Foreign Affairs and Ministry of Social Affairs and Labor, including MP Adnan Al-Mutawa who is sponsoring the domestic labor law, "We spoke to them already and they are keen on cooperating with us. As they stressed, they have pending bill at the National Assembly that has not been deliberated yet. I see they are willing to cooperate and ready to enact the domestic labor law."

In the GCC countries, only Oman has fully agreed to terms and conditions put forward. The ban will be placed in accordance with Migrant Workers Act 'RA 8042 of 1995,' a bill that was dormant, but was amended in 2009 and signed by then president Gloria Macapagal Arroyo as RA 10022. "We are in the implementation phase. If Kuwait wants to continue hiring Filipino workers, our law is clear that it will only happen when at least one of the three elements is complied, plus the qualifying factors. They should evaluate or report periodically or provide the Philippines with a positive report about the progress of the prevailing law," she concluded.

(posted Kuwait Times, Sepetember 25, 2011)

2011-02-06T00:59:00.001-08:00

'Nakabaong punyal sa puso'

2011-02-05T06:32:00.000-08:00

Bugbog saradong asawa, ina

Dear Kuya,
Ako po si Bibeth, di tunay na pangalan, tubong Butaun City. Katulong po ako ngayon sa Salwa. Kontento naman ako sa buhay noong bata pa ako. In fact, ako ang pinakapaburitong anak ng mga magulang ko. Nararamdaman ko iyan dahil kahit anong hilingin ko sa mga magulang ko, ibinibigay nila agad sa akin. Isa lamang ang lalaki sa pitong magkakapatid. Nasubukan ang katatagan ng pamilya namin noong masunog ang bahay namin, way back mga 1980's pa. Nasunog ang bahay namin sa Butuan City. Kaya ang mga magulang ko ay lumipat ng Surigao City. Dapat sana ay kasama ako. Pero nagpaiwan ako sa kapatid kong may-asawa na at negosyante sa Butuan, dahil nag-aaral pa nga ako noon. Ang ibang kapatid, sumama sa mga magulang ko sa Surigao. Mga second year college na ako, isang pangyayari ang tuluyang nagpabago sa aking kapalaran. Nag-iisa lang kasi lagi ako sa bahay ng ate ko noon. Ang mag-asawa ay maagang umaalis dahil mayroon nga silang negosyo. Katulad ng nakagawian, naliligo muna ako bago pumasok sa eskuwela. Malapit nang mag-alas-dose ng tanghali noon. Narinig ko ang puersahang pagpasok sa bahay ng isang lalaki. Nagulat ako, at hindi makapagsalita. Gusto ko mang sumigaw, wala nang lumabas sa bibig ko. Saba'y yapos sa akin ng lalaki. Huwag na daw akong maingay. Ang lalaking pumasok sa bahay ay si Boy. Boyfriend siya ng aking best friend. Naganap ang hindi inaasahasan. Ginahasa ako at nang matapos, iniwan na lang akong lumuluha. Ang sabi niya sa akin, mahal niya ako, at handa akong pakasalan. Tulala ako sa buong mag-hapong iyon. Hindi na nga ako nagsumbong sa aking kapatid. Alam ko kasing magagalit sila at magkakagulo at gagawa ng malaking iskandalo sa lugar. Nanahimik ako, pero ang pananahimik kong iyon ay nasundang muli ng tulad na pagyayari. Muling pumasok sa bahay si Boy at muli niyang ginawa ang pang-gagahasa. Kilala sa aming bayan si Boy. Kilabot, tigasin, rebelde. Kaanib ng isang makakaliwang grupo. Nalaman lamang ng ate ko na mayroong nangyari sa akin noong magkaroon na ng sign na buntis ako. Ayaw ko mang ipaalam sa kanila, pero, hindi ko na naitago dahil nahirapan ako sa mga unang buwan ng aking pagdadalantao. Nakiusap ako sa kapatid ko na huwag na lang munang ipararating sa mga magulang namin ang nangyari. Pero, hindi nakatiis ang ate ko. Umuwi siya ng Surigao City at ipinarating sa tatay ko ang nangrayi. Pagdating sa bahay ng ate ko, walang kagatol-gatol na sinabing kailangan akong umuwi sa bahay ng mga magulang namin. Wala na akong nagawa. Umuwi ako, at buo na ang plano nilang ilayo ako kay Boy dahil sa alam nga nilang kinatatakutan ito sa aming bayan. Wala daw mabuting patutunguhan kung magsasama kami. Doon na lang daw ako manganak sa Maynila. Habang nag-hahanda ako patungong Maynila. Dumating si Boy sa aming bahay sa Surigao. Tinutulan niya ang paglayo ko sa kanya. Sa dami daw kasi ng mga babaing dumaan sa kanyang kamay, ako lang ang nagdalantao. Kaya hindi daw siya makakapayag na umalis at ilayo ko ang aming anak sa kanya. Pakakasalan daw ako at gagawa kami ng masayang pamilya. Tutol man marahil ang mga magulang ko, pero alam kong takot sila dahil sa reputasyong rebelde ang mapapangasawa ko. Nakiusap na lang sila kay Boy na ingatan ako at isoli ako sa kanila kung ayaw akong pangatawanan. Nai-set ang kasal namin noong June 15, 1989. Six months na noon ang tiyan ko. Noong unang mga buwan, okay naman siya sa akin. Pero hindi nga umabot ng anim na buwan, grabe na ang ginagawa niya sa akin. Hindi na lumilipas ang araw na wala akong pasa sa katawan. Bugbog sarado na ako sa kanya. Ang akala ko noon, dala lang iyon marahil ng pag-inom o kalasingan niya. Pero, iba siya. Parang maypagka-sa-demonyo; nasisiyahan siyang nakikita akong nahihirapan, binubogbog at duguan. Nalaman kong hindi lang pala alak ang nagbibigay sa kanya ng lakas ng loob para gawin iyon. Lulong siya sa ipinagbabawal na gamot. Nakikita ko minsan ang mga nakaipit na mariwana at shabu sa kanyang brief at bulsa ng pantalon. May-trabaho naman siya, sa isang malaking kumpanya. Pero nauubos lang sa bisyo ang kanyang kita. Magulo ang kanyang isip. Maliit pa ang anak namin, tinadyakan ako sa tyan na halos ikamatay ko. Tapos lumaban ako, lalo syang nagalit sa akin at muntik na niya akong mapatay sa sakal. Pinalipas ko iyon. Kinalimutan. Isang araw, sabi niya sa akin, kung ayaw kong mabogbog, umalis na lang daw ako ng bahay lalo na kung masama na ang kanyang timpla. Hindi ko naman magawa iyon dahil maliit pa ang anak ko. Naging malambing na ulit siya sa akin. Sabi niya, para maka-iwas sa barkada, lilipat daw kami ng lugar. Lihim akong natuwa sa balak niyang iyon. Nag-transfer nga kami sa ibang lugar, doon ay okay naman ang buhay namin. Yung trabaho niya sa malaking kumpanya, iyon ang nagbigay sa kanya ng malaking break. Nagkaroon kami ng malaking bahay at doon ibinababa ang truck-truck ng mga soft drinks at beer. Akala ko okay na ang lahat. Wala rin talaga kaming suwerte at hindi lumago ang negosyo. Bagkos, nabangkarote dahil din sa ugali niya. Para kasi syang mayor. Bawat dumaan sa kalyeng iyon, binibigyan niya ng alak, kung hindi man, walang tigil na tagayan sa aming bakuran. --Itutuloy

2011-01-24T06:02:00.000-08:00

Nasa langit yata ako!

Joy the fact na mayroon kang legal na asawa ang tanong mo dapat ay hindi sino ba talaga sa tatlo? Hindi ka pa naman puedeng mag-entertain ng kahit isa sa kanila. Iyan ay dahil hindi pa napapawalang bisa ang iyong kasal sa asawa mo. Hanggat hindi pa na-aannulled ang iyong kasal sa kanya, siya pa rin ang asawa mo; ang lalaking sinasabi mong hindi ka man lang masabihan ng I love you sa telepono. Gusto mong mag-disisyon kamo na makisama sa isa sa tatlong suitors mo? Kailangan mo munang patunayang lahat ang mga aligasyong binanggit mo laban sa asawa mo sa korte. Kung totoong lahat ng iyan [bintang mo], madali kang matutulungan ng korte. Halimbawa kung ang asawa mo ay nag-asawa na ng iba, kung nagkaanak na, malaking prueba o dahilan iyan sa pagpapawalang bisa ng kasal at kagustuhan mong makawala sa dati mong asawa. Ang pananakit, ang pagsusugal at pam-babae ng walang katapusan ay kasama iyan sa mga pruedeng pagbabasehan ng korte sa pagpapawalang bisa ng kasal. Yun nga lang maghihintay ka ng medyo matagal na panahon bago mo makamtan iyan. Matagal ang proseso ng pag-papa-annul ng kasal sa Pilipinas. At least one year. Pero depende pa rin sa pag-usad at pakikipag-cooperate ng asawa mo. Mayroon akong kinunsultang isang abogado ukol sa pag-papa-annul. Sabi niya, kung gustong magpa-annul ang sinuman, at least mag-handa siya ng halagang 200,000 pesos para sa abogado. Medyo mahal ano. Pero iyan daw ang halaga ng pagpapa-annul ng kasal sa Pilipinas.
Nauunawaan ko ang nangyari sa'yo kaya mo napangasawa ang lalaking iyan. Pero sabi nga nila, walang aksidente sa buhay. Lahat ng mga nangyayari sa atin ay mayroong dahilan. Kung babalikan ko ang kuwento mo, sabi mo, walang namuong pag-ibig sa pagitan ninyong dalawa. E bakit ka pumayag na makasal sa kanya? Again, oo, nauunawaan kita, maaring sa'yong parte ay kahiya-hiya na manganak na walang ama yung magiging anak mo. Kaya pikit mat among tinanggap ang alok ng lalaki at pumayag kang matali sa lalaking iyon. Nandiyan na iyan so, pangatawanan at sabi nga ng iba, eenjoy mo, ang iba naman sabi... magdusa ka. Joy alam kong hindi madali sayo ang lahat. Mahirap at talagang, in that point in life, pipili ka talaga kung saan ka lulugar; ang maging masaya o manatiling nagmu-mokmok at umiiyak sa kawalan.
Joy, hindi naman masamang maghanap ng kaligayahan o makakausap lalo't sabi mo nga, ilang taon na rin kayong hindi magkaunawaan ng asawa mo. Tao ka lang, at nung mahimasmasan ka nga, sabi mo, masarap pala na mayroong nag-ki-care sayo. Pero kahit sino man ay magsasabing mali din namang matatawag ang pag-entertain mo ng tatlong lalaki. Piliin mo ang isa sa kanila. Tapatin mo ang dalawa na mayroon kang napupusuan at gusto mo nang maging tuwid ang buhay. At tigilan mo na ang pakikipag-kaibigan sa kanila. Tama din naman ang ginagawa mo, na hanggat walang kasal, hindi mo isusuko ang bataan. Dahil kapag-nangyari iyan, puede kang kasuhan ng pakikiapid at lalong magiging kumplikado ang pakikipag-hiwalay sa'yong asawa. Ang ibang Arabo, alam na rin naman ang kalakaran ng ibang mga Pinay sa Kuwait. Opo, nililinaw ko po, ng ibang Pilipina lang naman. Kaya, ang karamihan sa kanila, iniisip, after kang magamit, iiwan kang parang basahan. Wala din namang ipinagkaiba sa mga Pinoy hindi ba? Ang ibig ko lang sabihin Joy, ang ultimate decision maker ay ikaw. Ikaw ang guguhit ng iyong kapalaran. Ikaw ang makikisama sa kanila. Ikaw ang mag-papakasaya o magdurusa sa sandaling magdisyon ka. So ang pag-didisyon ay hindi minamadali. Pinag-aaralan iyan ng masinsinan, kasama ng isip at puso.
Sa kuwento ng iyong buhay Joy nakita ko ang pinagdaraanan mo. Kaya nauunawaan kita. Ayaw kong sabihin sayo na ipagpatuloy mo ang pagiging martyr na asawa. Kasi, kung tutuusin, may-buhay pa o sabi nga ni Santino 'May Bukas Pa'. Puede ka namang maging masaya, bakit pipiliin mong maging malungkot. Maikli na nga lang ang buhay natin sa mundo, sa buong buhay mo pa, hindi ka man lang naging masaya. Kaya, kung may-panahon pa, ipagpatuloy mo ang iyong pagiging masaya. Pero, ang sa akin lang, kailangan mo munang ipa-annul ang iyong kasal sa una mong asawa bago ang lahat.
At sa rules naman na maykinalaman sa spiritual, maliwanag ang paninindigan diyan ng simbahan. Mayroon simbahan na susuportahan ka at pag-aaralan nila kung puede pang isa-ayos ang nasirang pagsasama. Susuportahan ka at padadaluhin ng ilang mga counseling sessions. Kung mayroon pa talagang chance na muli kayong magsama. Makikita iyan throughout the session. Ang kinukunsidera ng simbahan ay ang kahalagahan ng sakramento ng kasal at ang katunayan na mayroong isang kaluluwang nag-ba-bind sa inyong dalawa. Sabi nga nila, mahalaga sa pag-sasama ng mag-asawa ang salitang sakripisyo. Walang perpektong relasyon lalo na sa mag-asawa. Mayroon talagang pagdaraanang mga pagsubok, at maraming sakripisyo sa buhay. Kung hindi ka handa diyan, at wala ang Panginoon sa sentro, talagang babagsak ka. Kung kaya nga sa counseling pa lang [bago ang kasal] pinaaalalahanan na ang babae at lalaki na maging handa sa mga pagsubok. Dadaan iyan at dadaan, kung matibay kayong dalawa, papasa kayo. Kung mahina ang isa sa inyo, palakasin ang isa, tulungan ang isa. Hindi yung kapag-nambabae ang lalaki, manlalaki din si babae. Kung nagsusugal si lalaki, ganun din si babae at pababayaan ang mga anak. Wala talagang patutunguhan ang relasyon kung ganyan. Panahon na rin siguro Joy, na muli mong balikan ang iyong nasirang relasyon. Ano ang mga nag-contribute o nag-udyok sa pagkasira ng inyong relasyon? Mayroon pa ba talagang chance na magkabalikan at mabuong muli ang pamilya? Lahat ng iyan ay pag-aralan mo, bago mo kausapin ang isang abogadong gagabay sayo sa pagpapawalang bisa ng iyong kasal.

Joy binaha ako ng mga reaksyon/comments mula sa ating readers. Isi-share ko ang ilan sa mga iyon next week dahil this time ay wala na tayong space. Salamat po sa inyong mga comments dear readers!

Sino ba talaga sa tatlo?

2011-01-15T06:36:00.000-08:00

Nasa langit yata ako!

Dear Kuya Ben,

Isa po akong masugid mong tagasubaybay. Tunay pong malaking tulong sa mga mayroong taglay na suliranin ang iyong column. Tawagin mo na lang akong Joy. Tubong Albay, 34 years old. Kasal at mayroong isang anak. Panglima po ako sa siyam na magkakapatid. Maaga akong naulila sa ama. Namatay siya noong H-school ako. Kaya, wala na akong nagawa, kundi ang mag-aral na self-supporting. Pumasok akong tindera, serbedora at yaya sa Bicol. So nakatapos ako ng high school. Pagka-graduate ko ng High School, nagtrabaho akong yaya sa isang Chinese family sa Caloocan. More than four years akong naging yaya. Sinuportahan ko ang mga nakababata ko pang mga kapatid, kasi yung mga kapatid kong nakakatanda, mayrooon nang kanya-kanyang pamilya. Marami rin namang nanliligaw sa akin, pero may-pagka-suplada po ako. Kasi, katuwiran ko, puede namang mag-hintay ang pag-ibig. Pero ang mga nagugutom kong kapatid, hindi. Sa ganuong sitwasyon umusad ang panahon para sa akin. Isang araw, Christmas noon, nagkayayaan ang barkada sa isang disco bar. May-kanya-kanyang partner, ako wala, pero kasama namin yung family driver ng mga amo ko. So magkatrabaho kami. Ayaw ko sa kanya, lagi ko nga siyang sinusungitan. Pero sa disco, siya ang naging partner ko. Dahil sa naparami na yata ang inom ko ng beer, nag-yaya na akong umuwi. Nag-alok yung driver namin, na iuuwi niya na lang ako. Pumayag naman ako. Nag-taxi kami. Pero, nagtataka ako kung bakit ibang daan ang tinatahak ng taxi. Sabi sa akin, huwag na daw akong maingay at mayroon daw siyang ipagtatapat sa akin. Matagal na raw niya akong type. Nirerespeto niya raw ang aking ugali, suplada at medyo hindi palabati, pero huwag na raw akong maingay at malapit na kami sa isang motel. Pag-baba, gusto ko sanang tumakbo palayo, pero hinawakan niya ako sa braso, inalalayan, hanggang sa makarating ang isang kuwarto. Doon nangyari ang hindi inaasahan. Sa mabilis na pangyayaring iyon, wala na akong nagawa. Kinaumagahan, pinuntahan naming dalawa ang kapatid ko na nasa Quezon City. Pinagtapat namin ang nangyari noong gabing iyon. Humingi ng paumanhin ang asawa ko sa kapatid ko, at sabi handa siyang panagutan ako. Itinakda ang kasal at mabilis ang lahat. Naikasal kami at nagkaroon ng anak.
Sa ilang taon naming pagsasama, natuklasan ko ang kanyang tunay na pagkatao. Sugarol, mabisyo at irisponsable. Lagi na lamang sa barkada at laging inuumaga sa goodtime. Araw-araw ko na lang ipina-aalala sa kanya ang kanyang reponsibilidad. Pero, wala. Ang usapang matino, laging nauuwi sa away. Dahil ayaw niyang pinakikialaman ko siya, naisip ko, wala na yatang patutunguhang mabuti ang relasyon namin. Kaya naisip ko, mag-abraod. Mabilis ding na-process ang aking pag-alis. Dumating ako sa Kuwait taong 2007. Akala ko, matatapos na ang problema ko sa asawa ko. Pero, lalo siyang nalulong sa bisyo at pambabae. Umiiyak ako gabi-gabi, at halos mabaliw ako sa kaiisip sa kung papaanong maitutuwid ang pamilya ko. Isang kaibigan ang nagsabi sa akin, kung bakit ko naman gabi-gabing iniiyakan ang walang kuwentang lalaki sa buhay ko. Sabi niya sa akin, maglibang ako ako, kalimutan ang masasamang ala-ala ng asawa ko at maaayos daw ang takbo ng buhay ko.

Sa puntong iyon medyo nakapag-isip-isip ako. Bakit nga kaya hindi. Aba 'e matagal na akong nag-hihirap. Kaya, mula noon, tumanggap ako ng mga manliligaw. Ang dami kasing lalaking umaaligid at nagpaparamdam sa akin. Pero hindi ko sila pinapansin noon. Nag-text ako sa isa, dalawa, tatlo. Tapos lahat sila may-gusto sa akin. Nakita ko na rin sila pare-pareho at lahat sila gusto ko. Mga guwapo. Gusto ko silang tatlo. Mayroon akong Egyptian, Kuwaiti at Iranian. Pero dahil sa marami nga sila, hindi ko alam kung sino ba talaga sa kanila. Mahal ko silang pare-pareho. Ang problema ko ngayon ay kung sino sa kanilang tatlo ang tatanggapin at pakakasalan ko. Hindi pa naman po dumating sa punto na makipag-anuhan ako sa kanila. Puro pa-cute-cute effect pa lamang. Lahat sila, gusto akong pakasalan. Kapag-tumatawag sila sa akin, ang saya-saya ko. Parang langit sa tuwing kausap ko sila. Hindi nila alam, tatlo silang pinagsasabay ko. Naaalala ko nga noong Pasko, yung isa, pinag-hinatay ko sa Salhiya, yung isa, pinag-hintay ko sa simbahan at yung isa nagkita kami sa Avenues. Masaya pala ang pakiramdam na mayroong tatlong nagmamahal sayo. Habang naaalala mo yung tunay mong asawa sa Pilipinas na hindi ka man lang ma-text ng I love you. Tatawag lang kung kailangan ng pera mo, wala pang ka-sweet-sweet ang dating. Samantalang ngayon, heto, nasa langit yata ako. Naglalaro ako. Ang ikinagugulo ng utak ko ngayon ay kung sino ba talaga sa tatlo. Gusto ko nang magdisisyon, pero gusto ko ng tama. Kaya naalala kong sulatan kita Kuya Ben. Pagpayuhan mo ako.

Gumagalang at nagpapasalamat,
Joy

Baliktanaw 2010

2011-01-01T06:50:00.000-08:00

Panunumpa, pamamaalam, palpak na rescue operation, paglaya, angat sa 2010

Ni Ben Garcia

Ito ang pagbabaliktanaw ng Filipino Panorama sa taong 2010. Ilan lamang ito sa mga major events sa nakalipas na isang taon. Lahat ng ito ay nabasa ninyo na sa Filipino Panorama at bahagi na po ito ng ating kasaysayan bilang isang lahing Pilipino. Layunin ng pagbabaliktanaw na minsan pa ay masulyapan ang mga balitang nagbigay kulay, liwanag, pag-asa, pagkakaisa, pighati, pasakit at buhay sa ating Inang Bayan. Samantala, sabay-sabay nating harapin ang bagong taong puno ng pag-asa at pagtitiwala sa nag-iisang lumikha!

January
Mainit na mainit na ang usapin sa pulitika bago pa man pumasok ang taong 2010. Kaya Enero pa lamang, lalong naglagablab ang usapin sa pulitika dahil sa nalalapit na eleksyon o pagpili ng susunod na magiging pangulo ng bansa. Sabuyan ng putik ang bawat kampo. Si Sen Manny Villar na dati rati ay nangunguna sa mga surveys ay tuluyan nang nahulog sa mas-mababang puesto sa mga surveys dahil sa hindi mapatid na usapin ukol sa C5 [or diversion road issue] o pag-divert ng C5 road sa umano'y pinag-hihinalaang mga properties ni Villar. Masyadong naapektuhan ang kanyang kandidatura ng lumutang ang isyu at hindi na rin siya nakabawi hanggang sa sumapit ang May 10, 2010 presidential elections.
Malungkot pa rin ang Enero para sa maraming Pilipino dahil sa karumaldumal na massacre na naganap noong November 23, 2009 sa Maguindanao. Pinag-hihinalaang mga makapangyarihang angkan ang may-gawa ng massacre. December pa lamang ng taong 2009 ay idineklara na ang martial law doon ni dating Pangulong Gloria Arroyo na may-layuning madakip ang lahat ng sangkot sa madugong massacre. May 57 katao ang namatay (karamihan ay miyembro ng media) ng ratratin ng umano'y mga pinaghihinalaang salarin na nauna nang itinuro ang mga makapangyarihang angkan ng Ampatuan sa Maguindanao. Ito na ang itinuturing na pinakamalalang election related violence na naganap sa kasaysayan ng Pilipinas. Mag-pa-file sana ang kampo nina Toto Mangundadato ng certificate of candidacy ng araw na iyon. Asawa at mga malalapit-na kamag-anakan ng mga Mangundadato ang naatasang mag-file ng candidacy. Pati mga kasamahang media ay hindi pinatawad ng mga salarin.
Enero 19, ng mamatay sa heart attack si Cerge Remonde, ang isa sa mga tagapag-salita ni Pangulong Gloria Arroyo.
Ito rin ang simula ng kaliwat-kanang debate ng mga kandidato. Enero din ng lisanin umano ni Senator Panfilo Lacson ang Pilipinas via Hong Kong matapos na lumabas ang warrant of arrest laban sa kanya dahil sa hinalang sangkot siya sa pagpatay noong year 2000 kay dating publicist Bobby Dacer at driver nitong si Emmanuel Corbito. Hanggang ngayon, hindi pa nahuhuli si Lacson sa kabila ng Interpol alert at masusing pagbabantay ng NBI at ng Department of Justice sa bansa.

February

Nadakip sa isang operasyon ng militar sa Morong Rizal ang mga health workers na pinaghihinalaang miyembro ng mga rebeldeng kuminista o New People's Army (NPA). Kinalaunan ay tinawag silang Morong 43 ng media. Pag-gawa ng bomba at mga bomb-making paraphernalia ang umano'y nasamsam ng military sa pinagkukutaan ng mga ito. Taliwas naman sa kanilang claim (Morong 43) na nagsasagawa lamng sila ng medical symposium sa lugar. Agad silang idinitine sa kampo o kuta ng militar habang hinihintay ang paglilitis. Pebrero din ng patuloy na uminit ang krisis sa elektrisidad at tubig. Ayon sa Malacanang, bukas sila sa mungkahi ng ilang mga mambabatas na bigyan ng emergency power si Pangulong Arroyo upang matugunan ang krisis. Ang mungkahi ng pagbibigay ng emergency power kay Arroyo ay tinanggihan ng ilang mga kritiko ng administrasyon. Pero marami rin may-gusto kahit sa hanay ng oposisyon upang masiguro anila ang tagumpay ng kauna-unahang automated elections sa Mayo.
Bago matapos ang buwan ng Pebrero, isang massacre na naman ang naganap sa Basilan kung saan mga hinihinalang rebeldeng Abu-Sayyaf ang sangkot sa paglusob. 13 katao ang namatay, karamihan ay sibilyan.

March

Ang El-Nino ay lalong lumala sa pagpasok ng Marso dahilan upang ideklara sa ilang mga bayan at lalawigan sa Luzon, Visayas at Mindanao ang state of calamity. Lalo na sa mga lugar kung saan marami sa kanilang mga pananim ay natuyo at walang mapakinabangan sa kanilang produkto. Naglabas din ng mahigit 10 bilyong pisong emergency fund para sa mga nasalanta ng El-Nino si Pangulong Arroyo. Ang panukala ng ilang mga mambabatas na bigyan ng emergency powers si Pangulong Arroyo ay tuluyan nang ibinasura dahil ayon sa kanyang mga kritiko, possible umano itong gamitin ni Arroyo upang ipanalo ang administration bet na si dating Defense Secretary Gilberto Teodoro.
Isa pa, wala rin umanong magandang ibinubunga ang emergency powers na nauna nang nasubukan sa panahon ni dating pangulong Fidel Ramos. Pero sa kabila ng El-Nino, noong Marso din ay lumabas ang balitang nalagpasan na ng Pilipinas ang krisis sa ekonomiya na naranasan kasabay ng mga bansa sa daigdig. Ayon sa Department of Labor and Employment, nararamdaman na ulit ang pagsigla ng empleyo sa bansa. Sa ulat ng DOLE, sa pagpasok pa lamang ng Enero ng taong 2010, tatlong beses na mas-malaki na umano ang bilang ng mga nakakakuha ng trabaho kumpara noong taong 2009. Pero inamin nila na totoong makaka-apekto rin ang nararanasang El-Nino sa bansa lalo na sa sektor ng agrikultura.
Sa sports, muling pinatunayan ni Manny Pacquiao na siya pa rin ang hari ng boxing ring sa pinaka-latest na laban niya kay Joshua Clottey. Nagbunyi ang sambayanan sa muling panalong ito ni Pacquiao. Ang kanyang panalo ay lalong nagpatibay at nagbigay ng malaking tsansa sa kanyang ambisyon na maging kongresista ng Saranggani Province.

April

Ang buwan kung saan unang naranasan ng mga Overseas Filipino Workers sa Hong Kong at Singapore ang pag-boto gamit ang automated machines (computer). Kauna-unahan ito sa kasaysayan ng Pilipinas. Tanging dalawang bansa sa Asya ang nabigyan ng pagkakataon upang makapag pilot-test sa computerized election. Dahil hindi umano mabibigyan ng pagkakataon ang ilan pang mga bansa [na may mga OFWs] dahil sa kakulangan sa oras at logistics. Samantala, sa pag-init ng pulitika, todo bantay ang militar at kapulisan upang maiwasan ang hindi inaasahan. Nagpahayag na rin ng pagkabahala ang ilang sector sa umano'y napipintong failure of elections dahil sa pagpasok ng pamahalaang Arroyo sa automated elections. Magiging automatic din aniya ang dayaan. Samantala, umangat sa survey si Gilberto Teodoro noong Abril. Pero ito ay pansamantala lamang. Dahil bago pa man ang election marami na sa kanyang mga kasamahan sa partido ang kumalas sa administration party.
Abril din ng bawian ng buhay ang kilalang singer composer na si Fred Panopio ang umawit at nagpasikat sa mga awiting Pitong Gatang, Markado, Tatlong Baraha, at ang Kawawang Cowboy.

May
Ang pinakahihintay na May 2010 elections ay sumapit na. Ito ay tagumpay higit sa lahat ng taumbayan. Pero hindi matatawaran ang ginampanang tungkulin o papel ng Arroyo administration. Ayon sa kanyang mga taga-sunod at ilang mga kritiko; tagumpay ang election dahil naganap ang kauna-unahang computerized elections ng maayos at matiwasay. Higit sa lahat hindi rin naganap ang inaakalang failure of elections at ang pag-kapit sa kapangyarihan ni Arroyo. Halos wala ring malaking election related violence, liban sa hindi matutumbasang karima-rimarim na massacre sa Maguindanao na naganap noong pang year 2009 o bago pumasok ang 2010. Landslide victory ang panalo ni Noynoy Aquino. Subalit isa namang miracle ang panalo ni Jejomar Binay. Hindi inaasahan ng marami ang panalong ito ni Binay dahil malayo siya [rating niya] sa mga election surveys. Laging si Mar Roxas ang lumalabas na number one sa mga surveys at malayo ang kanyang lamang sa nanalong si Binay. Oo nga at maliit lang naman ang lamang ni Binay kung kaya hindi ito katanggap-tanggap sa kampo ni Roxas. Hanggang ngayon buo pa rin ang paniwala ni Roxas na siya dapat ang pangalawang pangulo at hindi si Binay.
Tagumpay na matatawag ang kauna-unahang automated election dahil dalawa-tatlong araw pa lamang alam na ng sambayanan kung sino ang tunay na nanalo sa halalan. Hindi tulad ng manual counting of votes na halos abutin ng ilang buwan bago malaman ang resulta. Naging makasaysayan din ito para kay Pangulong Arroyo sapagkat bumaba siya sa kapangyarihan subalit niyakap niya ang mas-mababang posisyon sa Congreso. Nanalo siyang Congresswoman ng ikalawang distrito ng Pampanga.
Naging maingay din ang pagtalaga ni Pangulong Arroyo kay Supreme Court Chief Justice Renato Corona sa kataas-taasang hukuman. Ayon sa mga kritiko, hindi na dapat pang si Pangulong Arroyo ang nagtalaga ng chief justice, dahil sumapit na ang takdang petsa na hindi na dapat pang magtalaga ang papaalis na pangulo. Subalit ayon sa mga dalubhasa at taga-masid, hindi puedeng magkaroon ng transition of power sa executive branch na walang lihitimong Chief Justice ang Korte Suprema. Nakatakdang magretiro si Chief Justice Reynato Puno noong May 17, 2010, at hindi na siya puede pang mag-extend. Sa usaping ito, nag-disisyon ang buong korte kung papayagan ba nilang mag-appoint si Pangulong Arroyo ng bagong Chief Justice. Pumayag ang mayorya. Kinunsidera at pinag-aralan nilang mabuti ang mga legal na aspeto sakali nga at magkaroon ng failure of elections, ano ang mangyayari sa Pilipinas? Kaya nanaig ang kapangyarihan ni Pangulong Arroyo na mag-appoint ng bagong Chief Justice. Kaya nga, makalipas lamang ang ilang araw matapos magretiro si Puno, itinalaga ni Pangulong Arroyo si Chief Justice Renato Corona, sa kataas-taasang hukuman. Naging mainit ang usapin sa pagkakatalaga kay Corono. At dahil sa mga panahong iyon ay sigurado nang uupong pangulo si Aquino, ayaw niyang manumpa sa harap ni Chief Justice Renato Corona. Ayon sa kanyang mga naunang pronouncements, mas-gugustuhin pa niyang manumpa sa harap ng isang baranggay captain, kesa kay Chief Justice Corona.

June

Ito na rin ang huling selebrasyon ng Independence Day sa ilalim ni Pangulong Arroyo. Lumipas itong walang gaanong ingay. Naging payak lamang at hindi na gaanong magarbo. Maging sa Kuwait, walang gaanong selebrasyon dito liban sa flag hoisting ceremony. Dito na rin tuluyang nagtapos ang panunungkulan ni dating Ambassador Ricardo Endaya, na napilitang lisanin ang Kuwait matapos lumabas at mag-circulate ang isang 'open letter' addressed to president Aquino. June 28, dumating sa Kuwait ang kanyang kapalit na si Ambassador Shulan Primavera. Ito na ang pangalawang pagkakataon na maitalagang sugo ng Pilipinas sa Kuwait si Primavera.
Isa rin sa mga makasaysayang petsa ang June 30 sa Pilipinas. Ito ang huling araw ni Pangulong Arroyo bilang pangulo ng bansa, at pormal na pag-upo ni Pangulong Noynoy Aquino bilang ika-15 Pangulo ng Republika. Si Justice Conchita Carpio ang nanumpa kay Aquino bilang pangulo. Sa kanyang talumpati, nangako siyang ibabangon ang Pilipinas at lalakad sa tuwid na landas. Nanumpa rin bilang pangalawang pangulo si Vice President Jejomar Binay.

July

Matapos manumpa bilang pangulo, nangako si Aquino, na mas-lalo niyang ilalapit ang Malacanang sa mga Pilipino. Mag-kakaroon siya umano ng weekly press conferences upang i-update ang mga Pinoy ukol sa mga programang pang-gobyerno. Bukas din umano ang Malacanang sa anumang reklamo at pag-hingi ng saklolo. Samantala, pinuri siya sa selection ng kanyang mga gabinite, kabilang sa bagong upong cabinet secretaries ang mga dating Arroyo appointees, [nanawagan noong July 2007 kasagsagan ng Hello Garci scandal, sa pagbibitiw ni pangulong Arroyo]. Ang mga napasama sa Gabinete ni Aquino ay sina Secs Dingky Soliman sa DSWD, Cesar Purisima sa Finance at Ging Deles para sa Mindanao Peace Process. Sa mga unang araw niya sa Malacanang, ipinalabas niya ang kanyang kauna-unahang Executive Order na nagbu-buo sa Truth Commission, na umano'y mag-iimbestiga sa mga katiwalian sa ilalim ng Arroyo administration. Napiling mamuno ni Pres Aquino sa Truth Commission si dating Chief Justice Hilario Davide. Ang Punong Hukom na nagpanumpa kay Gng Arroyo bilang ika-14 na Pangulo ng Republika. Sa unang bahagi din ng buwang ito, tuluyan isinampa ni Mar Roxas ang kanyang election protest laban sa election victory ni Vice President Jejomar Binay.

August
Tulad ng dati, binalot pa rin ang Pilipinas ng ibat-ibang uri ng kalamidad, bagyo at pagbaha. Pamoso ang nakaraang paghagupit ni Basyang, sa Northern Luzon kung saan 65 katao ang nasawi. Sinisi ni Aquino ang Pagasa sa palpak nitong pagtaya ng panahon. Dahil dito, sinibak niya sa puesto ang chief ng Pagasa na si Prisco Nilo.
Hindi malilimutan ng Aquino administration ang kauna-unahang test-ng-kanyang liderato noong August 23. Isang hostage crisis ang naganap sa bansa na napanood ng live sa buong mundo. Subalit palpak ang naging rescue operations na ikinasa ng Manila Police. 16 na katao ang bihag noon ni Captain Rolando Mendoza dating pulis Maynila. Hiling ni Mendoza na ireverse ng Ombudsman ang kanilang disisyon laban sa kanya upang muling makabalik sa serbisyo. Bago pa man ang disisyon, inisa-isa nang nilikida ni Mendoza ang walo sa kanyang mga bihag na pawang mga Chinese nationals. Nag-ugat ang disisyon ni Mendoza ng mapanood nito sa kanyang TV monitor [loob ng bus] ang walang patumanggang pagdakip sa kanyang kapatid na isa ring pulis. Walong Hong Kong Chinese ang namatay. Tahasang tinuligsa ng Hong Kong ang palpak na rescue operation na ikinasa ng Pilipinas laban sa nag-iisang hostage taker. Nagkaroon ng lamat ang relasyon ng Pilipinas at ng Hong Kong mula noon. Natabunan ng balitang ito ang makasaysayan din sanang panalo ni Venus Raj na natapos ng fourth sa Miss Universe Beauty Pageant, sa Las Vegas. Makasaysayan ito kay Raj, dahil kung hindi sana sa kanyang 'major-major' na sagot baka siya ang tinangghal na Miss Universe 2010. Makasaysayan ito sa kanya, dahil bago pa man ang beauty pageant, tinanggalan na siya ng korona bilang BB Pilipinas Universe 2010 dahil sa usapin ng kanyang nationality. Umano, ipinanganak si Raj sa Qatar at ang kanyang ama ay isang Indiano. Kinalaunan, natukoy din ang pagka-Pilipino ni Raj, nabigyan ng passport at muling naibalik ang kanyang korona.

September

Tuloy ang mainit na usapin sa palpak na rescue operation na kinasangkutan ng mga Hong Kong tourists sa bansa. At dahil nga dito, ayon sa mga opisyal ng Tourism Department, sobrang naapektuhan ang tourism industry ng bansa. Malaking bilang ng Chinese tourists ang hindi na rin tumuloy sa balak na pag-bisita sa bansa bilang suporta sa mga namatay nilang kababayan.
Ikinasa rin ni Pangulong Aquino ang masusing imbestigasyon upang matukoy kung sino ang may-pananagutan sa palpak na rescue operation. Naitakda sana sa mga bansang kasapi ng ASEAN ang unang paglalakbay ni Pangulong Aquino, bilang pangulo ng bansa, subalit dahil sa init ng palpak na rescue operation, ipinagpaliban niya ito. Noong September 24, tumulak si Pangulong Aquino sa Estados Unidos upang daluhan ang isang pagpupulong ng mga bansa na may-kaugnayan sa Millennium Challenge. Inilatag niya sa United Nations ang mga programa ng kanyang adminsitarsyon para dito. Kasama ang ilan pang ASEAN leaders, nag-kausap din sina Pangulong Obama ng Estados Unidos at si Pangulong Aquino.
September din ng maganap ang madugong pagsabog sa Manila sa huling araw ng bar exams sa La Salle, Taft Avenue. Ayon kay Secretary Laila de Lima, ang pagsabog ay maaring bunga ng hidwaan ng ilang mga kilalang fraternity sa bansa. Pangunahing tinukoy ni de Lima ang ilang miyembro ng Alpha Phi Omega (APO) Fratenity

October

Hinatulan si Pangulong Aquino sa kanyang unang 100-araw sa puesto. Mababa ang ibinigay na marka ng kanyang mga kritiko subalit pasado at mataas ang kanyang rating sa maraming Pilipino. Malaking epekto sa kanyang administration ang palpak na rescue operation. Oktobre nabuo na ang pangkat na bubuo-sa Truth Commission na pamumunuan sana ni dating Chief Justice Hilario Davide. Nangako ang grupo ni Davide na paghahandaan nila ang 'Truth Cimmision'. At sa kabila ng mga ingay sa pagpapaliban ng halalan sa baranggay, natuloy din ito at nairaos sa mapayapang paraan.

November

Kasabay ng pagdiriwang ng Undas, nagparamdam din ang Mount Bulusan sa Bicol (Sorsogon) ng ilang beses sa buwan ng Nobyembre. Ilang beses din itong nagbuga ng makapal na usok at abo sa himapapawid. Nagkaroon ng pagragasa ang lahar at ilang mga pananim din ang nasira. Kung kaya ideklara ang state of calamity sa ilang bayang direktang naapektuhan ng mount Bulusan. November din ng muling patunayan ni Pacquiao ang kanyang husay sa boxing ng pataubin niya ang isa pang pinakamagaling na boxer ng Mexico, si Antonio Margarito.

December

Ideneklara ng Aquino administration at ng kumunistang grupo ang pinakamahabang ceasefire o tigil putukan sa kasaysayan. Ito ay upang bigyang daan ng Christmas at New Year. Ang ceasefire din umano ay daan sa pagbubukas ng makabuluhang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng pamahalaan at ng mga rebeldeng grupo. December din ay pinalaya na ni Aquino ang Morong 43 na ayon sa DOJ ay walang matibay na ebidensiyang sangkot magpapatunay sa kanilang pagkakasala. December din ng ilabas ng Korte Suprema ang pagbasura sa Truth Commission na ipinalabas ng Aquino administration. Ayon sa Korte Suprema, maraming butas silang nasilip sa EO1 at higit sa lahat labag ito sa Saligang Batas ng Pilipinas. Lumabas din ang final ruling ng Korte Suprema ukol sa Vizconde massacre case. Isang karumal-dumal na pagpatay at panggagahasa noong June 30, 1991, kung saan, kinasangkutan ng mga buena pamilya sa Paranaque. Naging maingay ang kasong ito at nadiin ang anim na mga akusado na kinabibilangan ni Hubert Webb, ang anak ng isang dating senador. Ayon sa disisyon ng kataas-taasang hukuman, pinawawalang sala nila ang mga akusado, dahil hindi natukoy kung sino ang tunay na salarin sa kaso at hindi napatunayan 'beyond reasonable doubt' ang mga paratang laban sa akusado. Kaya marapat lamang umano na palayain ang mga nasasakdal. Sina Hubert Webb at limang kasama ay nakulong na ng may-15-taon.
Dahil din sa bisa ng amnesty na ipanalabas ni Pangulong Aquino para sa mga sundalong nag-rebelde laban sa pamahalaang Arroyo, nakalaya bago mag-Pasko si Sen Antonio Trillanes. Si Trillanes ang leader ng Magdalo na kinabibilangan ng may-300 sundalo na lumusob sa Oakwood noong July 2003 upang iexposed umano ang mga katiwalian at corruption sa Arroyo administration. Noong 2007, sa kanilang pag-dalo ng paglilitis sa Makati RTC, kasama ng kanyang mga ka-tropa, muling nanguna si Trillanes sa martsa patungong Peninsula Manila, at nanawagan ng pagbibitiw ni Pangulong Arroyo.

Pinag-aagawang patubig

2010-12-20T03:01:00.001-08:00

Ang kaibigan kong duwende

(Karugtong ng liham kasaysayan ni Narcisa)

Taong 2004 tinawagan ako ng babae ng asawa ko. Butis daw siya. Kinausap ko ang babae, sabi ko, pinasok niya ang pakikipag-relasyon bahala siya, magdusa siya. Kahit galit man ako hindi ko siya pinagsalitaan ng masama. Isang araw, nagpadala ako ng pera pambili ng telebisyon dahil naaawa na rin ako sa mga bata na nakikinuod sa kapit-bahay at nakakarinig ng hindi magandang salita. Ang buong akala ko, fully-paid niya ang telebisyon, iyon pala hulugan. Dahil ang pera ginamit niyang pambayad sa pagpapalaglag ng bata ng kabit niya. Magalit man ako ng husto wala na rin akong magawa. Ako pa rin ang nagbayad ng buo sa telebisyon. Noong mabayaran ko na ng full, pinag-interesan pa rin ng asawa ko. Gustong ibenta dahil mayroon daw siyang babayaran. Sa tingin ko gagastusin niya lang iyon sa babae niya at bisyo. Nagbabala ako na kapag-ibinenta ang telebisyon, katapusan na iyon ng kalbaryong dinaranas ko sa kanya. Hindi naman siya nakinig. Kaya, tumawag ako sa tatay nya (biyenan kong lalaki) at isinauli ko siya. Kinausap ko ang step daughter ko. Oo nga pala, hindi ko nabanggit noong una na mayroon po akong dalawang step daughters. May-anak ang napangasawa ko dahil nakipag-live-in siya sa babae bago pa man naging kami. Kaya sa akin din lumaki ang dalawang bata. Itinuring kong sarili kong mga anak ang mga iyon. Kinausap ko ang isa sa mga step daughter ko sa Maynila kung puedeng alisin muna sa pangangalaga ng tatay nila ang mga bata. Sumunod naman at dinala nga sa Maynila.
Sa ngayon, yung panganay kong anak ay nasa Osamis City na, nakatira sa tiyuhin niya. Pinag-aaral siya ng lolo niya na nasa France. Graduate na siya ng automotive, pero gusto pa niyang kumuha ng Martine Engineering. Kung pag-aaralin siya ng lolo niya, puede, pero kung ako lang, hindi ko na kaya Ben. Sabi ko nga sa kanya magtrabaho na siya. Ang pangalawa ko ay nag-aaral sa Dagupan City. Kumukuha ng computer science, fourth year na siya next year. Ang pangatlo ko, graduating na rin sa H-school ngayong March. Yung bunso ay second year h-school na.
Patuloy ako sa pagta-trabaho sa Kuwait. Sana ay mapatapos ko muna sila sa tulong ng Diyos at nawa bigyan pa ako ng lakas ng katawan para mailagay ko sila sa tama at maayos na buhay bago man ako mawala sa mundo.
Ang problema ko ngayon Ben ay yung mamanahin sana naming magkakapatid mula sa family Elacion. Sa mga magulang ko. Yung Family Elacion po kasi ay mayroong iniwan sa mga magulang naming patubig na nagmumula sa lupaing mana naming sa Pamilya Elacion. Malaking kinikita dito ng baranggay, dahil sila na ang nag-pa-activate noon, pero wala kaming ni-singkong share. Ang patubig ay nagsusuply sa baranggay Campo at Sitio Pagao mula sa lupang pag-aari ng pamilya namin. Ang tanong ay kung papaanong hahabulin ang aming karapatan sa patubig bilang may-ari o at least makuha man lang ang share namin bilang may-ari ng lupa. Papaano ba ang hatian sa kinikita ng patubig, since sila naman po kasi ang gumastos sa mga linya na ikinabit sa mga bahay na kumukunsumo ng patubig. Magkaano ba ang share kung mayroon man? Gusto ko lang po kasing legal at walang away. Kung halimbawa putulin namin ang supply kakasuhan ba kami?

Gumagalang at Nagpapasalamat
Narcisa Gallardo

(Salamat ng marami Ms Narcisa! Sasagutin ko ang iyong tanong next week. Sa mga gustong maging kabahagi ng Buhay at Pag-asa portion, puede po kayong tumawag sa Tel 97277135 o ipadala ang kuwento sa address na makikita sa itaas. Puede rin po tayong mag-usap through telephone kung gusto niyong mag-share ng inyong kasaysayan. Kailangan lamang po ay mag-set tayo ng time na free tayong pareho, upang mai-guide ko kayo sa pag-gawa ng liham. Maraming salamat po)

Karumaldumal na pagpatay sa

2010-12-11T23:24:00.000-08:00

KUWAIT: Si Ambassador Shulan Primavera, gitna, kasama sina Vice Consul Sheila Monedero at Assistance to Nationals Unit officer Halim Langco.-Kuha ni Ben Garcia

Ni Ben Garcia

KUWAIT: Matapos ang ilan linggo ring imbestigasyon ng mga tauhan ng Philippine Embassy katulong ang mga awtoridad sa Kuwait, lumabas sa kanilang masusing pag-sisiyasat na tsismis at walang katotohanan ang umano'y brutal na pagpaslang sa mag-asawang Pilipino sa Kuwait kamakailan. Magugunitang ilang linggo ring umugong ang umano'y karumal-dumal na pagpaslang sa mag-asawa, subalit ayon sa embahada, walang katotohanan ang tsismis at pawang mga haka-haka at walang matibay na ibedensiya ang puedeng makapagpatunay sa pamamaslang.
Nakakaalarma ang mga umugong na tsismis, dahil ayon sa kumalat na impormasyon, umano, kinidnap ang mag-asawang Pilipino, hinalay at pinatay sa harapan ng lalaki ang kanyang asawa, pinugutan ng ulo, habang agaw buhay naman umano sa ospital ang lalaki matapos gahasain at hatawin sa ulo.
Sa pulong balitaan ng embahada noong Lunes, iginiit ni Philippine Ambassador to Kuwait Shulan Primavera na hanggang ngayon ay puro haka-haka lamang at wala pang lumulutang na testigo ukol sa pamamaslang.
"Kung totoo man ang impormasyong ito, sa ngayon ay lumutang na sana ang mga abala at sangkot na parties. Tulad halimbawa ng pulis, ospital, yung mga katrabaho, kasambahay at kapamilya ng mga biktima. E hanggang ngayon nangangapa pa rin tayo sa impormasyon," wika ni Ambassador Primavera. "Sa tingin ko, ang impormasyong ito ay based on unfounded hearsay without evidence."
Sinabi ng ambassador na personal nilang pinuntahan ang Department of Forensic Evidence, ang Salmiya Police Station, ang Mubarak Hospital at maging ang Criminal Investigation Department, subalit sila man ay walang natanggap na report ukol sa bayolenteng patayan na sangkot ang mag-asawang Pinoy. Ayon kay Ambassador Primavera, noon pang bago ito nag-circulate sa Filipino community sa buong Kuwait, inatasan na niyang imbestigahan at iverify ang katotohanan ng impormasyon.
"Sa ilalim ng pamumuno ni Sheila Monedero, kasama si Assistance to Nationals Unit (ANU) officer Halim Langco, inilunsad ang operasyon upang imbestigahan ang mga bali-balita. Inisa-isa nila ang records ng pulis at ospital at wala po silang natangpuang insidenteng sangkot ang mag-asawang Pinoy. Kung tutuusin, magandang balita ito sa atin, at hangad ko na sana, walang ganitong uri ng pangyayari na sangkot ang Pinoy."
Iginiit pa ng ambassador na kung totoo mang may-ganitong uri ng balita, noon pa ay nalaman na ito ng mga local police.
Sa katunayan, natanggap din ng Kuwait Times ang balitang ito may-tatlong Linggo na ang nakakaraan, agad din naming pinuntahan ang mga lugar kung saan umano dinukot ang mag-asawa, subalit kami man ay bigong makakuha ng sapat na ebidensiyang puedeng gawing gabay sa balita.
Nanawagan si Ambassador Primavera sa lahat ng Pinoy sa Kuwait na mag-ingat sa pagpapakalat ng mga walang basehang balita. "Ang ganyang uri ng gawain ay puedeng makasama sa ating imahe at puede iyang maghasik ng takot at pangamba hindi lang sa mga Pinoy kundi maging sa ibang lahi. Tayo ay mga dayuhan sa Kuwait, hindi magandang pagmumulan tayo ng masamang balita na walang basehan," dagdag nito.
Ayon pa sa kanya, ang pagpapakalat ng warning o babala na mag-ingat sa mga ispisipikong lugar sa Kuwait ay hindi rin nakabubuting paraan ng pagmamalasakit sa kapwa. Isang miyembro kasi ng Filipino community ang nagpakalat ng email kung saan binalaan ang mga Pinoy na mag-ingat sa mga lugar na binanggit niya [ng sumulat] sa Kuwait. "Oo ngat ang warning ay ginawa upang magbigay abiso o babala lamang, pero ang ganitong uri ng pagmamalasakit ay mapanganib dahil hindi natin ito bansa. Puede itong masamain ng Kuwait at puede tayong akusahan ng paghahasik ng takot at pangamba. Nakausap na namin ang nagpakalat ng email at humingi na naman siya ng paumanhin."
Ang paglutang ng embassy upang linawin ang issue ay naganap isang araw matapos ding pabulaanan ng Ministry of Interior ang ukol sa mga umugong na balita sa Filipino community. Ayon kay Brigadier General Sheikh Mazin Al-Jarrah, ang Assistant Managing Director for Governorates Affairs at ng Criminal Investigation Department ang lumutang na balita ay walang katotohanan.

(Ang balitang ito ay lumabas sa Kuwait Times-local page section noong Martes. Isinalin sa Filipino sa kapakanan ng mga kababayang nagbabasa ng Panorama tuwing araw ng Linggo.)

SSS: Katuwang sa pagtanda, kaagapay sa kinabukasan

2010-12-11T06:10:00.000-08:00

Embahada at Ako

KUWAIT: Si SSS Representative Frank Uy sa kanyang tanggapan sa embahada habang abala sa kanyang trabaho noong Huwebes. --Kuha ni Ben Garcia

Maraming programa ang gobyerno bilang ayuda para sa mga manggagawa abroad man o maging sa Pilipinas. Tinalakay na po natin ang ilan sa mga ito, at nangako akong isusunod ang ukol sa usapin sa SSS o Social Security System. Maraming tanong akong natanggap mula sa ating mga kababayan especially yung mga nag-text sa akin last week, pero bibigyan daan lang natin ang ilan sapagkat, kailangan natin ng space para sa Q & A portion ko kay Francisco 'Frank' Uy, ang representative ng SSS sa Kuwait. Taliwas sa paniwala ng ilan, ang SSS ay ahensiyang pag-aari lamang ng gobyerno. Marami ang nag-aakala, maging hanggang ngayon, na ang SSS ay semi-government lamang. Ibig sabihin, bahagi ay pag-aari ng ilang private companies sa Pilipinas, subalit nilinaw ni Mr Frank Uy na hindi totoo and mga sapantaha, dahil purong gobyerno daw po talaga ang may-ari ng SSS. In fact, si Frank Uy na empleyado ng SSS ay nagbabayad sa GSIS automatic, dahil empleyado siya ng gobyerno. Kung contractual ang isang empleyado ng gobyerno, doon pa lang umano pumapasok sa SSS. Ganun pala iyon.
Ngayon, para lalo nating maunawaan ang mga programang laan para sa kanyang mga miyembro, ito po ang bahagi ng aking panayam kay Mr Uy.

USAPANG SSS

BEN GARCIA: Ano ang SSS?
FRANK UY: Ang SSS ay isang ahensiya na nagbibigay ng insurance o pasiguro para sa mga empleyado ng pribadong kumpanya (private sector employees). Iyan ay counterpart ng GSIS para naman sa mga trabahante ng gobyerno (government employees). Ang SSS ay itinatag upang makatulong sa mga empleyado kung wala na siyang trabaho o regular na kita o pinagkakakitaan, o kahit na temporary na nawalan ng income at maraming iba pang benepisyo.

BEN GARCIA: Pakipaliwanag nga po sa amin ang mga benepisyong hatid ng SSS?
FRANK UY: [1] Income Benefit: Each employee na gumamit na ng kanyang sick-leave halimbawa, tapos naubos na ito pero tuloy pa rin ang kanyang pagkakasakit, puede siyang humingi ng saklolo sa SSS. Ang SSS ay magbibigay ng at least 120 days sick leave benefit per-year. Ibig sabihin, ang SSS ang magbibigay sa kanya ng kanyang suweldo depending on his/her contribution dahil sa pagkawala ng kanyang regular income. At least mayroon kang hulog sa SSS ng one straight year bago mo ito ma-claim. Ano namang mga sicknesses ang covered nito? Lahat ng uri ng sakit ay puede, kahit hindi work-related tulad ng pabalik-balik na lagnat na dahilan upang hindi ka na makapasok sa trabaho sa mahabang panahon. Nasaksak, naputulan ng daliri, nasagasaan, iyan ay puedeng icover ng SSS under lost of income benefit. Kapag lumala na... ito naman ang susunod:

[2] Disability Benefit: Kung grumabe na halimbawa ang sakit, partial lost of sight, naputulan ng kamay, paa, maysakit sa puso, sakit sa atay, kami na ang magbibigay sa kanya ng suweldo, again, depende iyan sa kanyang hinuhulog. Magkakaroon siya ng pension for a certain period of time. Partial disability benefit ang tawag diyan. Kung malala na masyado at hindi na siya puedeng makapag-trabaho, yung miyembro na nakapag-hulog na ng at least three years, puede na siyang bigyan ng lifetime pension. Kahit 30 years old lang siya, ibibigay iyan sa kanya ng SSS.

[3] Maternity Benefit: Yung member na babae na nakahulog sa SSS ng one straight year, qualified na siyang mag-apply ng maternity benefit. Now, ibibigay iyan ng SSS kahit anong kaso; cesarean, normal, o kahit na yung nakunan, ibibigay ang benepisyo sa miyembro. Ang kanyang benefit naman na makukuha ay depede sa kanyang contribution. Ibibigay ng SSS up to four deliveries, ibig sabihin kung manganak ka ng dalawang beses sa isang taon, ibibigay iyan ng SSS. Puedeng ifile ang claim dito [sa Kuwait], darating dito ang cheke, pero babalik ang cheke sa Pilipinas dahil kailangan siyang ideposit sa PNB. Wala na ring illegitimate classification ngayon, basta anak, anak sa pagkadala, pagkabinata, sa labas, ibibigay ang maternity benit ng SSS.

[4] Retirement Benefit: When you reach the age of 60, hindi ka na talaga puedeng magtrabaho, kaya kung miyembro ka, puede kang mag-claim ng lifetime pension sa SSS. Ito yung mga members na dumating na sa retirement age na 60. Kung nakahulog ka na ng ten years, makukuha ang pension mo monthly. Ang requirements diyan dapat nakahulog ka ng 120 months kahit putol-putol basta at ten years ang total. Halimbawa 60 years old ka na at may-minor ka pa [na anak], additional ten percent iyan sa pensioner each child.

[5] Death Claim: Pag-single ang namatay, parent ang claimant niyan. Kapag namatay naman ang asawa, ang death claim ay mapupunta sa asawa. Halimbawa namatay ang asawa ng bata pa, pero, miyembro siya ng SSS, mayroon ding kaukulang pension na mapupunta sa asawa. Kung wala na ang dalawa, puedeng makuha ng kanyang beneficiaries basta dapat anak niya. Kung walang three years ang contribution ng miyembro, puedeng makakuha ng at least 45,000 lump sum.

[6] Funeral: Lahat ng miyembro na namatay kahit isang beses lang siyang nag-hulog sa SSS, puede siyang mag-claim ng 20,000 pesos funeral. Automatic iyan na nakukuha ng member. (Syempre yung kamag-anak o beneficiary niya ang magki-claim ng funeral, mahirap nang bumangon ang patay-hehehe.) Kailangan lang ibigay ang resibo ng funeral parlor at mabilis iyang ipina-process ng SSS.

BEN GARCIA: Liban sa mga nabanggit mong benefits, wala na bang ibang benefits na ibinibigay tulad halimbawa ng salary loan at housing loan?
FRANK UY: Mayroon kaming additional benefits na puedeng iclaim ng members, tulad ng salary at housing loan. Pero ito ay hindi kasama sa mga benefits at tinawag lang namin itong special privileges. Sa salary loan puede kang makakuha depende sa contribution mo, iyon lang ang puedeng ipautang sayo. Sa housing loan naman, puede lang talaga kaming magbigay ng at least one million pesos na pautang. The reason was that nauunawaan namin ang bigat ng responsibilidad sa pagbabayad. Puede kasing umabot sa 3 million kahit one milyon lang ang utang sa housing, dahil sa tubo at depende sa tagal ng taon ng pagbayad mo. Ganun kalala iyan na hindi naipapaliwanag masyado sa nangungutang. At iyan din ang konsidyon ng mga housing loans kahit na nga gobyerno din ang nagpapautang, pasintabi sa mga counterparts namin. Bukod diyan mayroon pa kaming Flexi-fund.

BEN GARCIA: Ano naman po itong flexi-fund?
FRANK UY: Ito naman ay voluntary provident fund para a mga OFWs. Karagdagang serbisyo ito ng SSS bukod sa regular OFW membership. Ang flexi-fund ay pension plan at savings account rolled into one. Isipin mo ang time deposit, parang ganun ang flexi-fund. Ang sa amin lang mas-mataas ang tubo, seven percent, as compared sa at least 2 or even less percent ng tubo na ibinibigay ng bangko. Malaking tulong ang flexi-fund program sa pangangalaga ng kinikita sa abroad. Sa pamamagitan ng programa, makakaipon ang OFW at maaari niyang ma-maximize ang kanyang kita. Ang pinagsasama-samang contribution sa flexi-fund ay isang investment, lalo na kapag natapos na ang kontrata abroad. Bukod sa mga benepisyong matatanhggap sa ilalim ng regular SSS membership, ang flexi-fund ay mayroong mga karadgadang benepisyo mula sa kita ng kanyang inipon sa kanyang flexi-fund account. Maaring makuha ang flexi-fund benefit bilang lump sum, pension o pareho. Ang inipong pera gamit ang flexi-fund ay ini-invest naman ng SSS sa government securities. Base sa average 91-day Treasury bill rate and kita ng flexi-fund contributions at ito ay tax-free. Kaya bukod sa transparent at risk free na, malaki pa ang interes. Flexible ang terms at amount of payment pero ang kontribusyon dito sa flexi-fund ay tumutubo ng seven percent. Hindi tulad ng sa bangko na minsan less than two percent lang o kadalasan one percent lang tubo.

BEN GARCIA: Kailangan ba akong mag-bukas ng panibagong membership sa SSS o puede nang ishift sa flexi-fund ang regular SSS membership ko?
FRANK UY: Hindi na kailangan magbukas ng panibagong number, isisiparate lang iyan through tabulation. Voluntary ito, whatever you earn in the flexi-fund will be yours.

BEN GARCIA: Kung halimbawa, natapos ko na ang ten years at qualified na ako sa lifetime pension, wala pa ako sa compulsory retirement age, puede ko na bang makuha ang pension ko.
FRANK UY: Hindi pa. Maghihintay ka pa ring umabot sa 60 years-old bago mo makuha ang pension mo.

BEN GARCIA: Kung ayaw kong makatanggap ng buwanang pension, puede ko bang makuha ang pension ko ng lump sum?
FRANK UY: Hindi po, ang puede lang ay yung hindi umabot ng 120 months contribution. Kaya nga may SSS para mayroong mabunot ang pensyunado/da sakalit tumanda na siya at least monthly. Para ding kumikita siya buwan buwan sa kabila ng katandaan.

BEN GARCIA: Kapag, nakakuha na halimbawa ng sickness, lost of income benefits, mababawasan ba ang aking retirement pension?
FRANK UY: Ang sagot diyan ay hindi. Kung magkano ang contribution mo sa SSS iyan pa rin ang makukuha mong pension kahit na nag-claim ka na ng sickness, salary at housing loans.
BEN GARCIA: Kung halimbawa hindi ko na-comply ang ten years para maging qualified sa lifetime pension, mayroon ba akong makukuha?
FRANK UY: Oo, puede maibalik sayo ang lahat ng contribution mo plus kung magkano ang tinubo nito.
BEN GARCIA: Saan puede ditong magbayad?
FRANK UY: Mayroon kaming apat na money exchange remittance companies na affiliated ng SSS, naka-spread iyan sa ibat-ibang panig ng Kuwait. Dumarating lang sa akin dito ang mga kopya ng resibo, hindi ako humahawak o tumatanggap ng pera directly dahil bawal o ipinagbabawal iyan ng Commission on Audit. (Magtanong po sa mga money exchange companies sa Kuwait City o saan mang distrito sa Kuwait dahil hindi puedeng banggitin ang mga pangalan nila.)

BEN GARCIA: Gaano kahalaga ang SSS number?
Ang number ay lifetime iyan. Kahit saan ka man naging miyembro, halimbawa sa Pilipinas pa, paglabas mo ng Pilipinas dahil OFW ka na, iyan pa rin ang magiging number mo. Kaya mahalaga iyan. Subalit kung mawala man, nahahanap din natin iyan sa file, through your name and birthday.

(Ito naman ang ilan sa mga tanong na puede kong isama sa usapang SSS)

BEN GARCIA: Mula kay Christy ng Qortuba, sabi niya, nagtrabaho siya sa call center ng four months bago nag-abraod, paano daw ba mai-bi-verify kung pumasok ang four months contribution niya? Ayan My Uy, ang follow-up question ko diyan ay puede bang ma-access sa internet ang monthly contribution ng members.
FRANK UY: Hindi, mahirap, pero siguro, pagdating ng panahon baka puede, pero sa ngayon hindi pa. Hindi kasi iyan ma-i-tsek sa internet dahil mayroong hinihinging BR code na sa atin lang sa Pilipinas accessible. Now yung kay Christy na tanong, madaling mai-verify kung maibibigay mo sa akin ang buong pangalan at SSS number. Sa Pilipinas ko pa i-ti-tsek iyan.

BEN GARCIA: Mula naman kay Myrna ng Salmiya, nag-member daw po siya sa Pinas ng SSS pero ang based salary daw po ay KD120, now noong dumating siya sa Kuwait, KD60 lang ang suweldo niya, nahihirapan na daw siyang magbayad.
FRANK UY: Puedeng ire-adjust iyan, puedeng KD3 lang ang contribution. Punta ka lang sa embassy Myrna.

BEN GARCIA: Mr Uy mula kay Rochana Apolinar ng Jabriya. Ten years na daw siyang nagbabayad sa SSS this December, wala naman daw siyang loan, stop na ba daw siyang magbayad o ipagpatuloy pa rin niya?
FRANK UY: Nasa sa iyo ang disisyon, kung gusto mong mag-continue pa, puede naman, in fact-ini-encourage talaga namin ang mga miyembro na kung mayroon pang chance, e, magbayad hanggat kaya. Mas-mataas ang pension mo kung sakaling magpapatuloy ka. Pero iyan ay nasa sayo, dahil mayroon ka nang sampong taon, kung okay na iyan sayo, then, okay na iyan; may-option ka ika nga.

BEN GARCIA: Mag-aapat na taon na daw sa Kuwait si Levy, pero hindi pa niya nahuhulugan ang SSS niya dahil hindi raw niya alam kung kailangan pang ipa-activate ulit o magbukas ng panibago. Ano daw ba ang puedeng gawin?
FRANK UY: Sabi ko nga, onece a member is member, for life ka nang member. Kaya ako narito sa Kuwait upang magabayan kayo. Punta ka lang dito sa embassy to re-activate your membership.

BEN GARCIA: May SSS ako sa Pinas, gusto kong mag-change ng aking mga beneficiaries [status], puede ba iyang magawa dito sa Kuwait?
FRANK UY: Yes, again, iyan ang dahilan kung bakit ako narito sa Kuwait. Upang matulungan o ma-asistihan ang mga members na naririto. May-form na kailangang ifilled 'SSS members data form or E-4' para sa change ng status. Madali lang ito, punta ka dito sa embassy.

(Para sa karagdagang mga tanong at impormasyon ukol sa SSS, bumisita sa kanilang website: www.sss.gov.ph at puwede ring tawagan si Frank Uy sa Tel 25320224. Puedeng ring ma-access sa www.buhayatpagasa.blogspot.com ang artikulong ito. Maraming salamapot po!--Ben Garcia)

Pinag-aagawang patubig

2010-12-11T06:08:00.000-08:00

Ang kaibigan kong duwende

Dear Kuya Ben,
Ako po si Narcisa Gallardo, tubong Bacuag, Pagao- Surigao Del Norte. Pito kaming magkakapatid. Pangalawa ako. Iyakin ako noong maliit pa ako at problema ako ng nanay ko kasi sa sandaling hindi ko makita ang mama ko, inu-umpog ko ang ulo ko sa kahit saan, basta matigas na bagay, sa kanto ng mesa, sa kanto ng katre sa pinto, kahit saan. Grabe akong pasaway noong maliit pa ako. Hanggang six years old ganuon ang ugali ko. Nang tumuntong ako ng seven years old, sobrang bait ko naman. Ako ang kasa-kasama ng nanay ko sa kanyang mga lakad at trabaho. Disin kasi, si mama ko lang ang laging kumikilos. Ang tatay ko iresponsable. Hindi ba makatayo sa sariling paa. Nanay ko lang talaga ng nagsumikap para mabuhay kaming magkakapatid. Madaling araw pa lang gumigising na ako para magtanim ng palay at tuwing anihan, ako pa rin ang gumigilik ng palay.
Yung kapatid kong panganay, walang hilig sa trabaho. Noong ten years old ako, pinag-laruan ako ng lamang lupa, dahil nga sa sobra siguro akong mabait. Nagkaroon ako ng matalik na kaibigan sa kanilang mundo. Lumalabas siya kung minsan at nag-aanyong tao, nakikita ko siya, pero hindi nakikita ng mga tao sa paligid ko. Minsan nag-aanyo siyang matanda, bata, pero babae siya, napakagandang babae, ginto ang buhok. Naging sakitin ako dahil gusto akong kuhanin ng mga kaibigan ko sa ilalim ng lupa. Pinagamot ako sa albularyo at nakita nga ang mga kalaro kong duwende. Binigyan ako ng pangontra, orasyon daw iyon. Pero nakikita ko pa rin sila, hindi nga lang sila makalapit sa akin. Dahil sa gusto ko pa rin silang makasama, inaalis ko ang orasyon, tinatapon ko, kaya tuloy ang pagkakasakit ko. Sabi ko sa nanay ko, huwag na nila akong ipagamot kasi yayaman sila kung sasama ako sa kanila [sa mga lamang lupa]. Ipinadala ako sa Palawan para doon ako ipagamot at ilayo sa mga kaibigan kong duwende. Sabi sa akin ng nanay ko kahit na mag-hirap sila at kumain ng buhangin, okay lang basta huwag lang akong mawawala. Mga 11 years old na ako noon ng ipadala ako sa Palawan sa mga tiyuhin ko. Doon ako pinag-aral. Hindi pa ako tapos ng High School ibinalik na ako ng tiyuhin ko sa mga magulang ko sa Bacuag, mga 16 years old na ako noon. Dahil sa mahirap pa rin ang buhay doon. Nagpasiya akong mag-working student kahit alam kong ako lang ang inaasahan sa bahay. Nag-stay ako sa mga tiyahin ko sa Bacuag. Nakatapos din ako ng H-school. Nagtuloy ako ng college sa tiyahin ko. Commerce ang kinuha ko, pero naka-third year lang ako dahil nadisgrasya ako ng boyfriend ko. Nabuntis ako sa panganay ko. Pero dahil sa bata pa siguro ako noon, at gusto ko pa rin namang mag-aral, nagpasiya akong iwan ang anak ko sa tiyuhin ko na walang anak. Sila ang nagpalaki ng anak kong panganay. Kinilala nilang anak ang anak ko, pero alam ng anak ko na ako ang kanyang ina. Okay naman ang buhay ng bata kasi ngayon, nurse na siya. Matapso iwan ang anak kong panganay, nagpunta ako sa Bislig Surigao, nagpatuloy ako doon sa pag-aaral. Working student pa rin, natapos ko ang pagiging teacher noong 1991. Pero hindi ako pumasa sa board. Hindi naman ako bobo, pero hindi ako pumasa. Sobrang lungkot ko noon dahil sa pagbagsak ko sa board. Sinisi ko ang Panginoon, gusto ko ngang magpakamatay dahil sa sobrang kalungkutan. Graduating na ako ng teacher ng mapangasawa ko ang asawa ko. Nagkaroon kami ng apat na anak. Yung asawa ko may kaya, mayroong lupa. Pero ayaw mag-trabaho sa lupa, gusto sa ibang company, ayaw niyang nahihirapan at nagbabanat ng buto. Kaya noong wala na halos kaming makain, nagpasiya akong mag-abroad. October 1997 ako dumating dito sa Kuwait. Yung kita ko na ipinadadala sa Pilipinas winawaldas lang ng asawa ko. Nauubos sa pakikipag-inuman, pambababae, kaya noong 2004 tuluyan ko na siyang iniwan. Sinikap ko pa naman sanang isave ang relasyon namin, pero wala nang panahon. Patuloy pa rin siya sa kanyang bisyo, walang pagbabago, hanggang sa bumalik ako na ako dito sa Kuwait. --Itutuloy

Paa regalo ng amo sa anak ko

2010-12-04T07:56:00.000-08:00

FB/FT accounts: Gamit ng kaibigan sa pansariling interest

(Sagot sa liham kasaysayan ni Mila)

Ang liham ni Mila ay idinulog ko po sa ilang mga taong mayroong alam at least sa batas lalo na sa internet. Ang makabagong teknolohiyang nagpapaikot ngayon sa mundong ating ginagalawan. Makabago. Kung kaya nga marami pa rin sa ngayon ay nangangapa sa tamang paraan ng pag-gamit nito. Minsan, nasosobrahan at nakakalimutan ang sarili. Kung ating babalikan ang history ng internet; ang emailing system, computer games, mga social networking tulad ng Friendster, Facebook, Twitter at kung anu-ano pa. Nagsimula lamang po iyan mga ilang taon pa lamang ang nakakaraan. Although ang emailing ay nagsimula iyan mga dekada 70 pa, pero hindi pa gamit ng publiko noon. Sa ngayon ay gamit na ng public. Lahat ng iyan ay malaking tulong sa ating lahat. Pero malaking responsibilidad ang nakaatang sa balikat ng mga gumagamit nito. Sana lang talaga ay gamitin sa tama. Ang mundo natin o henerasyong kinabibilangan ay tunay ngang nag-evolve drastically, lalo na sa pag-pasok ng makabagong computer.
Kung tatanungin mo ang mga kabataan ngayon, kahit na yung 4, 5 years old lamang, alam na nila ang computer. Alam nila ang pasikot-sikot sa mundo ng internet. Noong kabataan namin, wala pa iyang internet. Kung bakit ko iyang binabanggit dahil ang gusto kong ipoint-out dito... bago po ito. Sa ibang mga bansa wala pang mga batas na sasaklaw sa mga krimen may-kaugnayan sa internet. In fact sa Pilipinas, sinimulang pag-usapan ang pagsasabatas ng internet crimes noong 2008 lamang. Mayroon nang mga regulations pero para icriminalized ang internet crimes, umusad lamang po iyan mula noong 2008. Dininig at pinag-usapan noong 2009, hindi pa rin natapos ang debate hanggang sa pumasok ang January 2010 kung saan pinal naisabatas sa Pilipinas ang tinawag nilang Cybercrime bill.
Ito ang listahang kasama sa krimen may-kaugnayan sa internet. Kung ang isang gumagamit ay illegal na-nakapasok o naka-acces sa'yong personal accounts, illegal interception, data interference, system interference at misuse of devices. Covered din sa batas na ito ang mga related offenses tulad ng computer forgery, computer-related fraud, cybersex, child pornography, unsolicited commercial communications such as aiding or abetting the commission of cybercrimes. Sa Pilipinas iyan. Kung sa atin, nitong taon lamang nagkaroon ng batas sa cyber crimes, hindi malayong ang ibang bansa ay ganun din. In fact sa Kuwait sa pagkakaalam ko, wala pang masasabing batas na tutugis sa mga lumalabag sa karapatan ng gumagamit nito. Habang mayroon silang mahigpit na mga panuntunan o patakarang sinusunod dito, pero iyon ay puro inter-agencies regulations pa lamang at hindi pa tuluyang naisasabatas tulad ng ginawa sa Pilipinas.
Dahil sa bago pa lamang ito, marami pang mga testing's o pag-aaral (trial and error stages). Kaya kung mayroong batas, hindi pa iyan gaanong nasusubukan. Aminado ang mga nasa gobyerno ng ibat-ibang bansa na kahit na nga mayroon nang batas ukol sa internet crimes, nahihirapan pa rin talaga silang kontrolin ang paglaganap ng krimen gamit ang internet.
Kung nagbabasa kayo ng mga balita, ang pinakabagong krimen ngayon na na-naglalagablab at mainit na pinag-uusapan ay ang wikileaks. Ang pag-leak ng mga classified information galing sa US State Department. Yung mga impormasyong pang-pribado or confidential ay unti-unti na ngayong lumalabas sa publiko. Katakot-takot ang ginawang pagpipigil dito ng US para hindi mailabas o mailantad sa publiko, pero wala silang nagawa dahil ang gamit ay internet. Lumabas ang mga classified information at isa ito sa dambuhalang usapin sa international scene sa ngayon.
So, ito ngang ganitong klaseng impormasyon, na kung tutuusin ay puedeng gawan ng paraan ay hindi pa napigilan, e yung mga bagay pa kaya na personal na hindi naman tayo ang may-control? Na-aalala nyo ba ang eskandalong hindi mabilang sa Pilipinas dahil sa internet? Nariyan ang Hayden Kho scandal, mga litrato ng hubad na larawan ng mga artista, maging ang ating presidente noon na si Pangulong Arroyo ay hindi nakaligtas diyan. Sa ngayon, nakagawa na rin ng batas ang Pilipinas laban diyan, pero wala pa ring malinaw sa solusyon o mas-mabilis na aksyon para labanan ang krimen gamit ang internet. Naalala niyo ba ang 'LoveBug' virus na rumagasa sa buong mundo noong 2003? Umano ang creator nun ay isang Filipino student. Bilyong dolyar 'lang' naman ang halaga ng mga nasirang computer files at pinasok maging ang pinakamakapangyarihang US State Department (Pentagon). Hindi naparusahan ang istudyante.
Kung kaya, isang payo ang gusto kong ibigay sa inyo. Kung ikaw ay pribadong tao, mag-ingat sa pagamit ng internet. Kung gagamit ng internet, tanggaping ang medium na iyan ay mayroong kapalit, puedeng ma-hack. Kapalit ang hindi natin minsan puedeng kontrolin.
Walang masama sa technology, dapat natin iyang yakapin at bigyang halaga.
Ang technology mga kabayan ay patuloy na mag-iivolve. Ang mga goyerno sa ibat-ibang panig ng mundo ay trial and error ang estado sa ngayon. Kasi, hindi pa completely well-defined kung papaanong haharapin ang makabagong teknolohiyang ito. Pero darating din ang panahon na magkakaroon ng mas-maliwanag na batas ukol dito. Mayroong mga existing rules and guidelines ang mga networking sites, mayroong mga batas na ngayon na puedeng sumaklaw sa krimen may-kaugnayan sa mass-communication na ito; pero hindi pa well-tested and well-crafted ang mga iyan. Maaaring magbago o patuloy na mag-inog. Kaya hinay-hinay lang muna. Mayroong mga paraan ang mga web-servers kung papaano labanan ang mga crimes sa internet. Mayroon silang mga kanya-kanyang paraan, tulad halimbawa sa hotmail, yahoo, facebook, gmail, twitter at friendster kung saan sila mismo ang nag-si-set ng implementing rules para sa kanilang mga users.
In fact Mila, yung sa Friendster mo ay pina-block at delete abuse na po iyan sa network provider ng FS. So under investigation na ngayon iyan ayon kay Demetrius Reyes, isang kaibigan na nagmagandang loob para matulungan ka sa problemang mong iyan. Ukol sa Facebook, ginagawan din niya iyan ng paraan para tuluyang maipa-block ang account gamit ang pangalan at ang sarili mong profile.
Gusto ko lamang iparating sayo Mila, na, malabo pa ang paghahabol mo ng katarungan ukol sa ganyang uri ng krimen. Puede mo iyang ireport sa pulis at maaaring subaybayan ang taong gumagamit ng account mo. Puede mo rin namang kasuhan siya, pero willing ka ba na gumastos ng malaking halaga para ipaglaban ang karapatan mo? Isa pang tanong willing ka ba na mag-hintay ng mahabang panahon para sa ikalulutas ng problema mong iyan?
Dahil sa ang krimen ay naganap sa Kuwait ang law ng Kuwait ang dapat umiral. Pero tulad ng sinabi ko, sa Kuwait, hindi pa rin po well-defined ang batas nila dito sa internet crimes. Sila mismo ay struggle sa kung papaanong mapipigilan ang pag-laganap nito. Marami-rami na ring mga locals nila, ibig kong sabihin mga Kuwaitis ang nakukulong dahil sa involvement nila sa internet crimes, pero, eventually napapalaya din dahil sa hindi pa nga ganuon kalinaw ang batas ukol sa krimen gamit ang internet.
Mayroon akong lawyer na pinadalhan ng liham mo Mila, ayaw na niyang magpabanggit ng pangalan sapagkat wala siya dito sa Kuwait, ito ang kanyang komento: 1. Dapat alamin muna ang applicable Kuwait laws dahil ang pangyayari happened in Kuwait. The applicable laws are those of Kuwait. 2. Dapat ding sabihin na may kasalanan din si Mila dahil ipinagamit nya ang kanyang account sa iba, (in your case pinagkatiwalaan ang kaibigan mo). Hindi ito ninakaw o patago na ginamit, alam mo ang ginagawa niya. Kusa mo itong ipinagamit, kaya magdusa ka sa kahinatnan nito. 3. Hindi mo mapapatunayan na ang naninira ay si Linda dahil account niya (account mo) ang ginagamit ni Linda.
Ang magandang gawin dito ay pumunta sa Embassy baka puede siyang matulungan doon ng Labor Attache o kung hindi man ay ang Welfare Officer ninyo diyan. Lumagay lang sa ayos para hindi kahiya-hiya sa bandang huli.
Iyan po ay komentong padala sa akin ng isang kilalang lawyer na ayaw nang magpangaggit pa ng kanyang pangalan. Maraming salamat sa tiwala Mila.

(Puede n'yo pong balikan ang kanyang estorya sa blogsite na nakapost sa itaas na bahagi ng portiong ito. Sorry doon sa mga nagbigay opinion at hindi napasama ngayong araw. Hayaan ninyo't bibigyan daan ko po iyan next week. Kung nais maging laman ng Buhay at Pag-asa column, makipag-uganayan po sa Tel 97277135)
Editor's Note: Magbabalik po ang Embahada at Ako sa susunod na Linggo. Kung mayroon kayong mga tanong ukol sa SSS, mangyaring ipadala through SMS sa number na iyan na makikita sa itaas. Ukol po sa mga usapin sa SSS ang isusunod nating paksa. Abangan!

Paa regalo ng amo sa anak ko

2010-11-27T06:44:00.000-08:00

FB/FT accounts: Gamit ng kaibigan sa pansariling interest

(Karugtong ng liham kasaysayan ni Mila)

Bago matapos ang kontrata sa una kong amo (Italian din) nagkakilala kami ng kaibigan ko. Tawagin na lang natin siyang Linda. Si Linda ay nagta-trabaho sa isang hotel ngayon. Pero noon, isa siyang kasambahay, na tulad ko. In fact magkaibigan ang mga amo namin noon. Nagustuhan ako ng kanyang amo, gusto nyang kunin ako kapag natapos na raw ang kontrata ko.
Hindi naman nangyari iyon dahil nung matapos ang kontrata sa dati kong amo, pinagsilbihan ko ulit ang pumalit sa kanya. Ang amo kong iyon ang tumulong sa aking anak para magkaroon ng prosthetic na paa. Siya ang nagbayad ng lahat ng gastusin. At siya din ang magbabayad ng permanent prosthetic legs para sa anak ko. Pero umuwi na ang amo kong iyon sa Italya at ang pumalit sa kanya ang naging amo ko ngayon.
Ang amo kong iyon ay sadyang mabait, mula ng maging amo ko siya, open sila sa lahat sa akin. Ang turing nila sa akin ay kapamilya, hindi katulong. Sa tuwing dumadalaw kami sa kanilang bahay, doon nadevelop ang aming closeness sa isa-isa, kaya naging matalik kaming magkaibigan ni Linda. May-tiwala ako sa kanya. Siya lang ang tangi kong kaibigan sa Kuwait. Pero nagbago ang lahat ng may-isang pagkakataon na humingi siya sa akin ng pabor at hindi ko siya napag-bigyan. Iniisip niya marahil na tinik ako sa kanyang mga kahibangan. Lumipas ang mga panahon, si Linda ay patuloy na nag-pursige para makapagtrabaho sa labas. Masuwerte namang nakuha siya ng isang manager ng hotel at kinuha siyang katulong sa kanilang bahay. Kaya matapos ang kontrata niya sa kaibigan ng boss ko, umuwi siya sa Pilipinas at doon hinintay ang kanyang visa. Nakabalik siya sa amo niyang manager ng isang hotel, at matapos ang isang taong pagta-trabaho, nai-release siya at nagtrabaho sa hotel kung saan connected ang dati niyang boss. Tuloy pa rin naman ang aming communication mula noon. Nagpatuloy ang aking pakikipagkaibigan sa kanya. Sa tuwing nagpupunta siya ng bahay, kahit anong makita niya at nagustuhan niya, ibinibigay ko sa kanya. Lipsticks, pabango, make-up at kung anu-anong mga kolerete na galing pa sa Italya. Ibinibigay ko sa kanya. Hindi naman kasi talaga ako mahilig sa mga bagay na iyon, kaya, siya ang nakikinabang ng lahat ng pasalubong sa akin ng amo ko. Kapag-pumumunta siya sa amin, kung wala siyang pang-taxi-binibigayn ko. Kung wala siyang pera, pinahihiram ko. Open ang bahay na pinag-tatrabahuan ko para sa kanya. Isang araw, pinagkatiwalaan ko siya ulit. Nagpunta ng bahay, as usual, pero may-nangyaring hindi kaiga-igaya sa loob ng bahay involved ang anak ng amo kong lalaki at siya. Hindi ko gaanong nagustuhan dahil ayaw ko bang masira ang pagtingin ng amo ko sa akin. Kasi sobrang tiwalang ibinibigay nila sa akin, tapos, mayroong hindi magandang mangyayari. Mula noon naging matabang na siya sa akin, pero titinuturing ko pa rin siyang kaibigan. In fact yung BF ko, noong binilhan ako ng laptop. Si Linda pa rin ang pinagkatiwalaan kong magturo sa akin ng pasikot-sikot sa internet. Siya ang nag-bukas ng email address ko, siya rin ang nag-bukas ng aking Facebook at Friendster accounts. Kaya alam niyang lahat ang aking passwords, kaya minsan siya na ang nag-oopen noon. Hindi ko alam na sa pagdaan ng panahon, iyon din ang gagamitin niyang weapon laban sa akin.
Yung account ko ang ginagamit niya sa pag-si-send ng mga masasamang message sa mga kaaway niya. Di ko alam na gamit niya iyon sa kalokohan niya. Pati ang mga pictures ko, ginagamit niya rin, halimbawa sa mga gusto niyang lalaki, O minsan nahuhuli kong nakikipag-chat gamit ang aking account. Ang inihaharap niyang picture ay yung sa akin. Gusto niya ngayon na lahat ng mga kaaway niya, kaaway ko na rin. Isang beses sinabihan ko siya, tungkol sa nadiskobre ko, sabi niya sa akin, wala daw akong pakialam. Minsan naman, kahit mali na siya, hindi na lang ako umiimik kasi, ayaw kong magkaaway kami. Ayaw kong may-masabi siyang masabi laban sa akin. Kaya pinagbibigyan ko siya. Pero hindi ko na matanggap na ginagamit niya ang account ko sa pag-si-send ng mga masasamang salita laban sa akin. Sinisiraan niya ako sa mga taong kakilala ko. Sa mga anak ko, siniraan niya ako, kesyo nanlalaki raw ako, nagpuputa at kung anu-ano pang paninira.
Ano po ang puedeng gawin?

Gumagalang at nagpapasalamat,
Mila ng Shaab
(Puede kayong magbigay opinion ukol sa kanyang kuwento o kung mayroon kayong alam na batas ukol sa internet crimes na tulad ng kanyang kuwento, itext po lamang sa Tel no. 97277135, o isend ang comments sa www.buhayatpagasa.blogspot.com or you may search 'Buhay at Pag-asa' sa Google search engine kung gusto niyong basahin ang buong kuwento ni Mila)

The Bicolanos in Kuwait, revived

2010-11-20T06:34:00.000-08:00

KUWAIT: In this file photo, Carlito Ragos, with other community leaders, is receiving here, then newly appointed ambassador to Kuwait Shulan Primavera. The new ambassador happened to be from Bicol region as well.

The Bicolanos in Kuwait, revived

2010-11-20T06:26:00.000-08:00

By Ben Garcia

KUWAIT: The Bicolanos in Kuwait (TBIK) elected their interim officials on Friday to manage the transition of the newly reorganized Filipino group. The new TBIK was revived after a hiatus. The organization of the Bicolanos in Kuwait was born in the early 1990s, headed by Carlito Ragos. Since inception, their contribution to the community include instituting an annual scholarship grant for well-deserving Bicolano students that excel in their academic performances. TBIK usually conducts various cultural performances and sporting activities to support their programs. The Bicol Region (Bicolandia) is one of the 17 regions of the Philippines. It occupies the Bicol peninsula at the southeastern end of Luzon Island, and some other islands. Wikipedia describes Bicolandia having six provinces namely; Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, and Sorsogon. It has one independent component city, Naga city, and six component cities, Iriga, Legazpi, Ligao, Masbate, Sorsogon, and Tabaco. The regional centers are Legazpi City, the region's political and administrative center, Naga city, the region's cultural and religious center. Legazpi, Naga, and Sorsogon are the leading cities in the region in terms of urbanization and also the hub of the region's economic activity and tourism. The region is famous in many ways - from its physical and natural realms to home-grown talents and skills.
Bicol is famous for Butanding watching and Wakeboarding, not to mention the majestic beauty of volcanoes namely Mayon (in Albay) and Bulusan (in Sorsogon). Of the region's total land area, around 71 percent is disposable, while the remaining 29 percent is public forest area. The Bicolanos in Kuwait was formerly headed by Lito Ragos, a well-known recipient of Gawad Henny Lopez Awards (2000) Bayaning Filipino sa Gitnang Silangan. In 2005, after reaching the age of compulsory retirement, as procurement officer at the Kuwait's Ministry of Defense, Lito Ragos left the country, but promised to return. The group has since been inactive. After almost a year of absence, he was hired again by a private company, but fell ill after almost two years of service. He went through series of regular medical check-ups. Ragos finally underwent a successful open heart surgery in early October 2010, but finally bid goodbye to Kuwait, just recently. Before leaving, one of his staunch supporters had informed him that he was willing to constitute the same group in order to continue his legacy in Kuwait. The first meeting of the newly formed group was held a day before he left the country for good. He bid goodbye to everyone, but urged them to continue their programs and activities especially dedicated to education of Bicolanos.
After holding two consecutive meetings, the new TBIK group was finally revived, electing the temporary leadership now headed by Clive Brookes, a British citizen who has confessed to being more Bicolano (in fact Filipino), after being married to a Filipina named Julie for over 25 years. Julie was also elected secretary during this interim leadership, "We will form new bylaws to guide us in the new path in which we are heading; as you can see, we are just the interim officials. We'll see the old programs we could reconstitute to fit in the new programs we are planning in the future. Surely, education or sponsoring valedictorians back in Bicol will be added but we have to re-establish our contacts first. We have been thinking of many projects to help us achieve our goals as one group. We shall see through as we meet every Friday to revive the glory of old TBIK," Brookes said. Brookes will be leading TBIK with Santi Dolz, as his Vice Chairman. Other officials include Marriotte Vito (Treasurer), Millet Cox (Assist Treasurer), Julie Brookes (Secretary), Tony Trono (PRO), Noel Manimtim (Assist PRO), Ruben Llizana Sr, Juanito Villanueva, Demetrius Reyes and Jojo Benito (Protocol Officers). The election for 2011-12 office bearers will be held after three months. The next meeting will be held (Friday November 26, 2010 at Al-Dawliah Complex (same venue at a Coffee Shop Ground Floor) in Kuwait City. The group continues to encourage Bicolanos to register and become members of a once dynamic group of Filipinos to help their kababayans back home. (You may read this article by searching 'buhay at pag-asa' on Google search engine or simply browsing www.buhayatpagasa.blogspot.com)

Paa regalo ng amo sa anak ko

2010-11-20T06:23:00.000-08:00

Friendster account: Gamit ng kaibigan sa pansariling interest

Dear Kuya Ben,
Ako po si Mila, tubong Pangasinan sa Asingan. Noong second year High School ako nagtanan kami ng BF ko. Naging mabuti naman ang pagsasama namin, pero dalawang beses akong nakunan. After two years nabuo yung panganany naming. Ang pangalan niya ay Clarence, 22 years old na siya ngayon, ang pangalawa ay tawagin na lang nating Boy-19 years old nap o siya. Si Boy ay may-inborn na kapansanan. Ipinanganak siyang wala ang isang paa, tangin maliit na laman ang tumubosa isa niyang hita. Ang asawa ko ay tricyle driver, hindi sapat ang kinikita niya sa pangangailangan namin bilang pamilya. Nagtrabho ako bilang tindera sa palengke. Mga taong 1987 ng lumisan naman ang aking ina para magtrabaho sa Kuwait. Kinuha ng nanay ko ang asawa ko at naging boy siya sa trabaho ng nanay ko. Nagpapadala naman sa akin buwan-buwan, pero kinakaunan nawala rin. Sabi ng mama ko noon, pabayaan na lang at nag-iipon naman daw. Hindi alam ng nanay ko ang ginagawa ng asawa ko sa paglabas-labas niya. Maraming panahon na nalinlang ng asawa ko ang nanay ko; kapag-umaalis sa bahay nila, sabi nag-lilibang lang daw. Pinagtakpan ng nanay ko ang kalokohan ng asawa ko; ang buong akala ko noon ganun nga lang talaga ang ginagawa niya, pero nambababee na pala.
Isang araw nakatanggap na lang ako ng tawag mula sa kanya na ang sabi 'mag-hanap na daw ako ng iba, dahil may-asawa na siya'. Para bang sandaling nahinto ang pag-inog ng mundo ko. Tumawag siya sa akin, at ipinakiusap pa sa akin ang babae niya at pinagtatawanan pa nila ako. Galit-na-galit ako sa nanay ko, pero, naunawaan ko rin siya dahil hindi naman lahat nfg pag-kakataon ay nababantayan niya ang kanyang manugang.
Nag-hintay ako ng mga ilang buwan, nagpapadala pa naman para sa mga anak ko, pero natigil kinalaunan. Sabi ko sa Nanay ko, sabihin sa asawa ko na kailangan ng tulong ng mga bata; kung hindi sabi ko sa mama ko, ipa-deport niya ang asawa ko. Kinausap ng mama ko ang amo nila, pag-karaan ng ilang buwan, deported sa Pilipinas ang asawa ko. Hindi na rin umuwi sa amin ang asawa ko. Ang alam ko, siya pa ang nagsalubong sa kanyang babae noong umuwi ng Pilipinas, at kinalaunan nagsama din sila.
Pumunta ako dito sa Kuwait sa tulong ng kapatid kong babae. Natulungan ng nanay kong makarating din sa Kuwait ang isa kong kapatid. Kaya noong Feb 2002, dumating ako dito. Naging amo ko ang anak ng kapatid ng amo ng kapatid ko. Nagkataon kasi na naghahanap ng katulong, kaya ako ang kinuha. Pero 1 yr 9 months lang ako sa kanila. Nagpunta ako ng embassy dahil gusto akong isoli ng amo ko sa agency ko, hindi ako pumayag at sa embassy ako nagtungo. Doon naman ako kinuha ng amo kong Italian, taong 2004. Sa embassy ng Italy sa Kuwait sila nag-ta-trabaho. Mababait sila, in fact, ang Italian kong amo ang nagbigay ng pagkakataon sa anak ko para maka-pag-lakad ng normal. Temporary, binigyan siya ng paa at nangako sa akin ang mga amo ko, na-bibigyan ulit ng permanent na paa ang anak ko.
Okay ang kalagayan ko sa amo at hanggang ngayon nandito pa rin ako at nag-ta-trabaho sa kanila.
Mayroon akong isang kaibigan dito sa Kuwait. Ginagamit ang aking 'Friendster account' sa pansariling niyang interest.
-Itutuloy

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

2010-11-13T07:27:00.000-08:00

May-ilang buwan na ring namamayagpag ang piso laban sa dolyar. Noon pa mang panahon ni Gloria Arroyo ito na ang trend. Sa katunayan, ipinagmamalaki nga ng Arroyo administration noon pa na ang pag-angat ng piso 'daw' ay bunga ng gumagandang ekonomiya ng bansa. Partly puede na rin; ekonomistang pangulo si Arroyo kaya marahil alam niyang ganun nga ang kundisyon (noon). Pero hindi sang-ayon ang mga oposisyon (noon), sabi nila (oposisyon noon) walang pag-unlad kung hindi derektang mararamdaman ng taumbayan. Sa pagpasok bilang halal na pangulo ni Benigno 'Noynoy' Aquino III, ganun pa rin ang trend; tumataas pa rin ang piso, ang administrayon ngayon (na noon ay nasa panig ng oposisyson) ang sabi nila maganda raw kasi ang mga programang ipinatutupad ngayon ng bagong pangulo, kaya, patuloy umano sa paglago ang ekonomiya ng bansa. Granting na lumalago nga ang economy natin; hindi mo iyan agad-agad mai-aatribute sa bagong upong administrasyon dahil ilang buwan pa lang sila at wala pa talaga silang napapatunayan.
Habang sinasabi ng ilang mga ekonomista na maganda sa pangkalahatan sa Pilipinas ang pag-aapreciate ng piso, pero hindi lang naman ang sukatan ng pag-angat o paglago ng ekonomiya ang currency exchange rate. Isa lang iyan sa marami pang puedeng ikabit sa pag-angat ng ekonomiya ng isang bansa. Sa katunayan, ang pinamalaking dahilan (kung bakit tumataas ang piso) ay dahil sa humihinang dolyar. Ang paghina ng dolyar ay bunga naman ng katamlayan ng ekonomiya ng bansang Estados Unidos. Kung saan naka-depende ang ating ekonomiya. Kaya ang tendency, uma-akyat ang halaga ng piso natin at bumababa ang dolyar nila. Ayon din sa ilang mga ekonomista; ang pagtaas ng piso ay dahil sa nagaganap ngayong currency war ng mga super-powers, particular ng China at ng US. Hindi lang naman daw tayo ang naa-apektuhan ng currency war na ito, pati umano ang mga bansang Singapore at Thailand. Kung tutuusin, sa atin sa Pilipinas; ang pag-akyat ng piso ay magandang balita dahil ito ay nangangahulugan ng pagtaas ng revenue ng Pilipinas. Pero masama ito sa ating mga OFWs at syempre sa ilang sector ng bisnes tulad ng mga negosyanteng nag-e-export sa ibang bansa. Oo nga pala, ang dolyar po ang ginagamit ng maraming mga bansa kabilang na ang Pilipinas sa mga international business trasaksyon.
Para sa ating mga OFWs masama ito dahil yung kinikita nating kakarampot na halaga ay nababawasan pa dahil sa pagbaba ng dolyar. Halimbawa yung dating ipinadadala nating KD45 sa Pilipinas, noon more than P50 pa ang exchange rate ng isang dolyar umaabot iyan up to P8,000, pero ngayon, yung ganung halaga ay katumbas na lamang ng about P6,000 na lang. Ang laki ng nababawas sa isang OFW na konti na nga lang ang kita. Noong nakaraang linggo, pumalo sa pinakamataas na palitan ang piso (P42.50) against one dollar. Sabi ng ilang mga analista, puwede pa itong pumalo sa pinakamataas na halaga dahil sa inaasahang pagbaha ng dolyar galing sa ibang bansa mula sa mga Filipinos abroad ngayong sasapit na ang kapaskuhan.
Ang ilan, nananawagan ng government intervention upang hindi naman umano gaanong maapektuhan ang mga pamilyang tumatanggap ng dolyar galing sa sa ibang bansa. Ang ilan nga, nagpanukalang dapat ay magkaisa ang mga Pinoy na magkaroon ng tinatawag nilang remittance holiday o pansamantalang pag-ho-hold (boycott) sa pagpapadala ng pera sa kanilang mga mahal sa buhay sa Pilipinas. Ano ang posisyong gustong iparating ng mga kababayan natin dito sa Kuwait ukol sa usaping ito? Ano naman ang masasabi ng Embahada sa isyung ito.

USAPANG PISO at DOLYAR

Nakausap ko po si Ambassador Shulan Primavera upang derektang sagutin ang concern ng ating mga kababayan.
BEN GACIA: Sang-ayon ba kayo sa proposal ng ilang sector na ihold muna ang kanilang mga pera (dolyar) at huwag munang magpadala sa Pilipinas? Para hintayin marahil ang muling pag-angat ng dolyar, ano po ang masasabi ninyo dito at sa panawagan ng ilan para sa 'remittance holiday' sang-ayon ba kayo dito?
AMBASSADOR PRIMAVERA: At this point in time while there are talks of government intervention, the Philippine policy as enunciated by the Philippine Monetary Board, there will be no intervention as yet, at least for now. The government is monitoring the situation very closely; they will act as the situation demands. Sa tingin ko nga; the Filipinos should look into the greater interest of the Filipino nation as a whole; if they withhold their remittances by engaging remittance holiday, the Philippine economy will suffer to the detriment of the entire country. So in return we will all be affected? I think, at this point in time, maybe our sacrifices are needed for the greater benefit of the nation and so mitigate the ill-effects of strong peso for the time being. While we'll be able to save a little, (on remittance holiday) hindi natin alam kung ano ang mas-malalang puedeng maidulot niyan (remittance holiday) sa ating ekonomiya. Tayo rin ang mag-sa-suffer bilang bansa. So I will not support that idea of remittance holiday. Sa tingin ko the trend is only temporary and we expect that everything will stabilize soon. In fact, dapat pa ngang patuloy tayong magpadala (ng pera), kasi kailangan iyan ng economy to prop up; so the bank in the Philippines will be active and generate more economic activities. Kapag-may-pera ang bangko, mayroon puedeng ipautang sa mga bagong negosyo; magagamit iyan sa pag-giginerate ng business or to expand their business; pero kung lahat ay mag-iisip na hindi na muna magpadala, dahil sa pagbaba ng dolyar; in the long run; it will worsen the situation; then tayo ang magki-create ng economic condition na hindi natin gugustuhin sa hinaharap.

BEN GARCIA: So ano po ang maipapayo ninyo sa mga nag-aalburutong OFWs na ayon sa kanila, hindi naman tumataas ang kanilang sahod, pero patuloy sa pagbaba ang value ng kanilang perang ipinadadala?

AMBASSAOR PRIMAVERA: Gusto ko lang sabihin sa lahat ng mag Pilipino na huwag mag-alala sa kasalukuyang kondisyon. Patuloy na minomonitor ng Pilipinas ang kalagayang ito at sabi naman ng ating Pangulo; sa oras na kailanganin; mamamagitan ang gobyerno. Patuloy tayong magtiwala sa ating pamahalaan at kung may-roong pagkakataon, mag-impok. Sa mga mayroong puhunan, magbukas ng negosyo; ang Pilipinas ay patuloy na nagtitiwala sa idea ng private entrepreneurship. Isa pa, pumapasok sa Pilipinas ang mga foreign investors dahil sa less government intervention when it comes to their businesses. Kung mayroong nakikitang grabeng intervention ang mga foreign investors, baka, ma-disappoint sila at hindi na mamuhunan sa bansa. I want to assure the public especially our dear OFWs that the government and the monitory authority back in manila is closely monitoring the situation.

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

2010-11-13T07:17:00.000-08:00

Christina Hinlo

Ako pinapadala ko lagi sa Pinas, KD120 buwan-buwan, about 20 thousand na iyan pero bumaba ngayon, nasa 16-17 thousand na lang ang halaga ng parehong KD120. Di ba nakakapanghinayang na napupunta sa wala ang about 5000 pesos ng dahil lang sa mataas ang piso natin at mababa ang dolyar.

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

2010-11-13T07:15:00.000-08:00

Janet Gavasan

Kami ang talo lagi, ang pamilya natin sa Pilipinas ang nag-sa-suffer. Kung sa akin lang okay pang magkaroon ng holiday remittance e, kasi hindi naman ako regular, pero papaano yung pamilyang umaasa sa buwang-buwang padala ng kanilang mga mahal sa buhay sa ibang bansa?

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

2010-11-13T07:14:00.000-08:00

Musarfa Ayo

Tumataas ang bilihin, hindi tumataas ang sahod, mababa ang value ng dollar so pagdating doon, konti na lang talaga ang natitira. Sayang, sana naman gumawa ng paraan ng gobyerno natin.

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

2010-11-13T07:11:00.000-08:00

Nieves Umongos

Ang masasabi ko lang aray ko po! Saklolo! Oo masakit na yung ipinapadala ko noon na medyo sapat na sana, pero ngayon e hindi na kasiya. Lalong bumababa lalo na sa mga holidays. Papaano na gayonng Pasko, siguradong mas-bababa pa iyan, kawawa naman kaming hindi naman tumataas ang sahod.

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

2010-11-13T07:09:00.000-08:00

Rina Ganalongo

Bigyan naman sana kami ng pansin ng gobyerno, lalo na kaming mababa lamang ang sahod. Papaano namang sasakto ang pera namin maliit na nga ang pera, nababawasan pa dahil sa pagbaba ng dolyar. Marami akong pinag-aaral; ang mga anak ko college na; mababa masyado ang nakukuha nilang pera. Hanggang kailan kami magtitiis ng ganito.

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

2010-11-13T07:06:00.000-08:00

Magdalena Penada

Para sa akin sana mataasan naman ng konti ang value ng ipinapadala nating pera. Kumilos na ang gobyerno natin habang maaga.

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

2010-11-13T07:04:00.000-08:00

Sonia Terenal

Ang kawawa ay yung maliit na nga ang kita. Halimbawa marami pa rin ang nagta-trbaho sa bahay na ang kita ay KD45 lang, kung ipapadala iyan sa Pinas ngayon, aabot lang halos ng 6 thousand pesos. Dapat siguro, tiyakin ng obyerno na wala nang Pilipinong tumatanggap ng ganyang halaga, kung wala naman na silang magagawa sa pag-angat ng piso at pagbaba ng value ng ating pinadadalang pera. Sana lang pagtuunan tayo ng pansin ng ating Pangulo.

Pag-IBIG: Pabigat nga ba sa bulsa ni Juan dela Cruz?

2010-11-07T08:08:00.000-08:00

Noong unang bahagi ng taong ito, lumabas sa mga pahayagan na mandatory na para sa mga OFWs ang Pag-IBIG Membership sa ilalim ng Republic Act 9679. Ang ibig sabihin ng mandatory, sapilitan, walang puedeng makaligtas na OFWs na hindi nagbabayad ng pagibig. Pero makalipas ang ilang linggo matapos ang kaliwat' kanang batikos at reklamo ng ibat-ibang sector ukol sa sapilitang pagbabayad ng Pag-IBIG, iniurong o binawi ang mandatory contribution, o hinold po lamang pala pansamantala ni Vice President Jejomar Binay ang pagpapatupad ng mandatory contribution para sa Pag-IBIG. Pero kung sa tingin ninyo ay pangmatagalang pagtigil na iyon; hindi. Sa tingin ko nga, ang pag-urong nito ay para bagang pag-saboy lamang ng malamig na tubig sa naglalagablab na apoy. Na-control nga naman ang nag-aalburutong apoy at least pansamantala; pero ang totoo, nariyan at ipinatutupad na ang mandatory membership para sa mga OFWs. Ang paliwanag sa akin ni Mahmoud Khalil yung sinuspende lamang po ay yung 6-months mandatory contribution upon leaving the country o yung 600 pesos mandatory payment ng mga papaalis na OFWs. Imbes na six hundred pesos, one month lang ang kinukuha, which is about 100 pesos only lang. Puede na, so mandatory pa rin. Ang katumbas o equivalent ng 100 pesos sa KD ay less than KD1 or 750 fils lang. Nagsimula ang collection sa bagong mandatory Pag-IBIG membership noong August lamang. Kaya kung uuwi kayo halimbawa pabalik ng Pilipinas, aabangan kayo ng isang tauhan ng Pag-IBIG sa embassy sa katauhan ni Mohammad Khalil (Rocky) diyan sa OWWA at hihingan kayo ng contribution na 750 fils. Bukod iyan sa ibabayad niyong 750 fils sa POEA na bayad sa OEC at sa mandatory membership mo sa OWWA.
Ang sa akin, wala naman itong masama, tinutulungan lamang talaga tayong mga OFWs na maka-kuha ng disente at maayos na tahanan. Pero ang reklamo nga ng nakararami, iyan ba talaga ang layunin o baka naman ginagawa ito para solido ang perang maku-kolekta at solid din ang perang mailalagay sa bulsa ng ilang mga tiwaling opisyal? Hmmm. Marami rin ang nagsasabi na kahit man miyembro na sila ng Pag-ibig wala naman itong silbi sa kanila. Hindi natin alam iyan, pero sa tingin ko naman mayroon naman kahit papaano. Mayroon ding nagrereklamo dahil katakot-takot na nga raw ang binabayaran nila sa agency at placement fee para makalabas ng bansa, heto at makikisawsaw din ang gobyerno. Bakit daw hindi na lang ibigay sa kanila ng libre ang pag-ibig membership? Total naman daw, ang mga OFWs ang itinuturing na buhay na bayaning Pilipino. Oo nga naman. Maraming reklamo at maraming reaksyon ukol dito, ugali naman kasi talaga nating Pinoy na umalma, kumuwestyon kahit isang kusing na baryang ibibigay natin sa iba. Kasi nga naman, pinaghihirapan natin ang kahit isang kusing na iyon. Ang isang kusing na iyan ang kinukolekta sa atin at kung pinagsama-sama aba'y malaking halaga iyan ng pera. At iyan nga ang ginagastos sa pagpapatayo ng mga housing na pinababayaran sa mga miyembro ng pag-ibig sa mababang interest at abo't kayang monthly amortization.
Naitayo ang Pag-IBIG noon pang panahon ni Ferdinand Marcos, 1978 to be exact, ang layunin ng pagkakatatag nito ay upang mabigyan ng disente subalit murang tahanan ang mga Pilipino at mabigyan ng pagkakataon ang marami na makapag-impok gamit ang kanilang pasilidad para sa hinaharap. The rest is history. Sa mahigit tatlong dekada nitong pagkakatatag, marami pa ring Pinoy ang walang tahanan. Marami pa ring Pinoy ang nakatirik ang bahay sa ilamim ng tulay at sa mga iligal na loteng pag-mamay-ari ng gobyerno at ilang pribadong mamamayan. Marami pa rin ang walang matuluyan; ang iba sa kariton at mga pampublikong pasilidad kabilang of all the places, sementeryo naninirahan. So sa aking sapantaha, hindi ko alam kung epektibo nga bang kasangkapan ng gobyerno ang Pag-IBIG upang mapagaan ang pasang krus ni Juan dela Cruz. Kayo po ang humusga!
Malawak ang usapin ukol sa Pag-IBIG at talagang hindi ito matatapos sa isang upuan lamang. Pero sisikapin nating itanong at sagutin ng representative ng Pagibig sa Kuwait ang ilang mga basic questions na ating ipupukol sa kanya. Nakaharap ko po si Mahmoud Khalil, representative ng Pag-ibig upang tugunan ang samut-saring tanong ng ating mga kababayan ukol sa usapin sa Pag-IBIG.

Usapang Pag-IBIG

BEN GARCIA: Ano ang Pag-IBIG at ano ang mga benepisyong hatid nito sa mga miyembro?

MAHMOUD KHALIL: Ang pag-IBIG ay acronym ng Home Mutual Development Fund. Isa itong sistema ng pag-iimpok na pinatatakbo ng gobyerno na ngayon ay nasa ilalim ng pamumuno ni Vice President Jejomar Binay. Ang layunin nito ay upang matugunan ang pangangailangan sa housing ng mga Pilipino. Noon ay voluntary ang pagiging mieymbro ng Pag-IBIG, subalit ngayon sa bisa ng isang batas na pinirmahan ni dating Pangulong Arroyo, nagkabisa ang mandatory membership para sa lahat ng Pilipino. Syempre kasama tayong mga OFWs. Maganda ang mga benepisyong hatid sa atin ng Pag-IBIG. Nariyan ang pagkakataon para sa ating lahat na makautang ng hanggang 3 million pesos kung 24 months ka nang miyembro nito. Puede ring maka-avail ng emergency loan na ibinibigay sa miyembro; entitled ang member ng at least 80 percent ng kanyang total contribution. Dahil sa miyembro ka, makakatiyak kang mayroon kang savings na puede mong magamit sa tamang panahon.
Noong last year, in fact tumagal iyan ng hanggang Sept 30 ngayong taon; mayroon tayong programa noon na tinawag nating lump sum project sa pagibig. Entitled noon ang mga nag-avail ng immediate housing loan of up to three million. Ibig sabihin kung nais mong mag-loan, kailangan mo lang mag-bayad ng 2-year lump sum membership fee mo at kinabukasan puede ka nang mag-loan. Sa ngayon, wala na iyon. This time, para na kaming SSS, kailangan ka munang maging miembro ng one year doon ka pa lamang papayagang makapag-loan, provided na mabayaran mo rin muna ang additional 12 months o katumbas ng isa pang taong membership mo. Kasi papayagan ka lang ng pagibig na makapagloan kung member ka talaga ng at least 24 months.

BEN GARCIA: Madaling umutang pero ang pagbayad medyo mahirap, paano ba pinagagaan ng Pag-IBIG ang pagbabayad o obligasyon ng borrowers?MAHMOUD KHALIL: Bago aprubahan ang loan mayroong seminar na ika-conduct ang Pag-IBIG para maliwanag at talagang matutunan ng borrowers ang kanyang responsibilidad. Mayroong preliminary loan counseling questionnaire na ipamamahagi sa kanila. Ipapaunawa sa mga miyembro nito ang kahalagahan ng kanyang obligasyon. Hindi basta-basta magpapautang ang Pag-IBIG kung walang malinaw na guidelines para sa borrowers, kung kaya liliwanagin ito sa miembro kung mag-aavail siya ng loan. Halimbawa kung hindi ka na nakakabayad ng tatlong sunod-sunod na buwan, bibigyan ka ng notice. Ang alam ko, halimbawa sa inutang mong three million papatungan iyan ng Pag-IBIG ng 11 percent annually. Yung inutang mong 250,000 pesos ang patong diyan ng Pag-IBIG ay six percent lamang, mababang mababa kumapara sa ibang mga lending institutions. Bukod diyan, bibigyan pa ang member ng hindi lang mas-mahabang panahon but easy terms to pay their debts or loans.

BEN GARCIA: Nakakakuha ba ng housing loans ang mga housemaids?

MAHMOUD KHALIL: Oo, puede silang maka-avail depende sa salary nila iyan. Mayroon kaming sinusunod na salary bracket. Kung ang salary halimbawa ay aabot sa US400, puede siyang maka-avail ng hanggang 500,000 pesos. Kung mas-mababa naman sa 400 dollars, halimbawa hanggang 14,000 pesos ang salary nila; puede silang maka-utang ng hanggang 300,000 pesos. Again bibigyan sila ng mas-maluwag na terms and conditions para sa pagbabayad sa kanilang utang; puedeng hanggang 20 years bayaran.

Ito ay ilan lamang sa mga tanong na pumasok bago ang aking panayam kay Mr Khalil. Ang ibang magkakaparehong tanong ay ipinagsama ko na lamang. Salamat sa mga nagtext ng kanilang mga katanungan kabilang diyan ang mga tanog nina Richard ng Jabriya, Girlie Magallanes ng Abdullah Salem at Esterlyn Delapo at maraming iba pa.

BEN GARCIA: Sabi ni Ms Agnes, mayroon daw siyang biniling lupa pero hindi pa tapos bayaran sa isang private realtor; puede ba daw ipasok sa Pag-IBIG? Siguro ang ibig sabihin ni Ms Agnes ay kung puedeng ituloy ng Pag-IBIG ang remaining balance na hindi pa niya nababayaran.

MAHMOUD KHALIL: Puedeng ipasok ang remaining balance sa Pag-IBIG kung member siya ng at least two years. Puede rin na ang Pag-ibig ang magpondo para sa housing o bahay na ipatatayo niya doon sa loteng nabili niya. Ang gagawin namin, babayaran namin ng buo sa may-ari ng lupa, tapos, ililipat agad namin iyan sa pangalan niya. Kami din ang magpapatayo ng bahay, habang ipinagpapatuloy niya ang pagbabayad. So bale dalawa ang babayaran niya, yung lupa at bahay kung gusto niyang patayuan na iyon.

BEN GARCIA: From Ms Gonzales, member daw siya ng Pag-IBIG noong nagtrabaho siya bilang lady guard for nine months sa Maynila. Maliban doon natigil na ang kanyang pagbabayad pero gusto niyang mangutang sa 2011? Pude ba iyon?

MAHMOUD KHALIL: Kung nakabayad na siya ng nine months, bayaran niya lang ang remaining 15 months pa; so puede na siyang makautang sa November 2011 iyan ay kung itutuloy niya mula ngayong buwan ang kanyang pagbabayad bilang miembro ng Pag-IBIG.

BEN GARCIA: Mula naman kay Lorna ng Hawally, puede daw bang magbayad ng advance sa Pag-IBIG at papaano daw niya malalaman na pumapasok sa kanyang account ang bayad?
MAHMOUD KHALIL: Puede kayong magbayad in advance, lalo na sa mga hindi nakakalabas ng monthly para bayaran ang kanilang obligasyon. Sa mga member naman na nakuha na ang kanilang ID, doon nakasulat ang inyong mga ID no at sa internet puedeng icheck iyan at makikita ninyo ang lahat ng inyong mga contribution kung pumapasok nga o hindi.

BEN GARCIA: Mula kay Gelve, start daw siyang magbayad sa kanyang Pagibig contribution noong 2003, tapos natagil siya noong 2006 dahil nagpunta na nga siya ng Kuwait; valid pa daw ba ang kanyang membership at puede daw bang ituloy sa Kuwait?
MAHMOUD KHALIL: Opo puedeng ituloy ang pagbabayad anytime sa Kuwait. Ang pagtigil mo ng pagbabayad ay hindi nangangahulugan na hindi ka na miyembro, member ka pa rin at hindi maaalis sa aming data base ang iyong pangalan.

BEN GARCIA: Kanino kami puedeng magbayad ng aming membership, mayroon bang mga affiliated banks o remittance offices sa Kuwait na puede kaming magbayad?
MAHMOUD KHALIL: Wala pa kaming ibang authorized collection facilities sa Kuwait liban sa amin dito sa embassy; kami pa lang ang tumatangap ng membership contribution sa aming members. Hindi tuald sa ibang post. Kaya ini-encourage namin kayo na if you are a member, pay in advance na lang po for your convenience yung hindi na kayo buwan-buwan nagpupunta sa amin to pay. Siguro sa hinaharap ay puede tayong magkaroon ng kasunduan sa ibang mga remittance offices tulad ng sa iabng bansa.

Masaya akong wala siya!

2010-11-07T08:06:00.000-08:00

Kambal na pasakit

Remind ko lang kayo doon sa letter sender natin last two weeks ago. Tatlong Linggo tumagal ang kanyang liham dahil mahaba at madrama ang kuwento ni Marites Tura. Medyo matagal ang sagot ano po at batid kong nauunawaan ni Marites ang pagkaantala ng aking sagot dahil sa wala tayong space. Puede niyong iaccess ang kanyang kuwento sa internet just type Buhay at Pag-asa words sa Google search. Pinilit kong maisama ito ngayon, dahil sobra na rin ang paghihintay ng sagot ni Marites sa kanyang liham. Ang buhay ni Marites ay kumplekado at sadyang hindi madali. Grabe ang kanyang mga pinagdaanan. Mula sa kanyang ama na sobrang lupit sa kanyang ina at maging sa kanilang magkakapatid; hanggang sa kanyang asawang halos tulad din ng kanyang ama ang ugali; ang kaibahan nga lang rapist itong asawa ni Marites. Iyan ay sang-ayon sa kanyang kuwento.
Remember, yung asawa niya, halos isang taon niyang nirape ang kapatid niyang noon ay nine year old lamang. Ang nakakalungkot, hindi daw natuloy ang kaso (laban sa asawa), dahil sabi niya "nabayaran ang lawyer". Hindi raw kasi ibinibigay sa kanila ang invitation to attend the hearing. So nag-lapsed ng lahat ang invitation ng korte, ni hindi nila alam na mayroon noon, ayun, na-dismissed ang kaso, dahil sa hindi nga sila umaapear o lumalabas na hindi sila interesdo sa kaso. Ang tanong ni Marites sa huling bahagi ng kanyang liham ay kung puede pa bang mai-revive ang aborted rape case laban sa kanyang asawa.
Dahil sa medyo kumplikado at mayroong halong legal concerns itong tanong sa akin ni Marites, minabuti ko pong hingan ng tulong si Atty William Merginio, isang abogado at experto sa mga ganitong uri ng kaso. Siya po ang ating bagong Welfare Officer sa embassy. Sabi niya puedeng mai-revive ang kaso kung wala pang dalawang taon ang nakakaraan simula ng ma-dismiss ang unang kaso. Pero kung lumagpas na raw sa dalawang taon, hindi na ito ma-re-revive pa, pero puedeng mag-refile ng panibagong kaso laban sa kanyang asawa. Syempre the same case pero refilling na lamang. Ngayon ang pagtanggap ng husgado sa bagong kaso ay nakadepende po sa merito ng case. Puede raw mag-counter-file ang kabilang panig ng double jeopardy at puede ulit itong ma-dismiss. Pero kung pagbabasehan ang bigat o timbang ng isasampang nilang kaso, baka hindi daw ito muling maipag-walang bahala ng korte. Halimbawa nga itong si Marites malakas ang kaso niya (laban sa kanyang asawa) kung ang biktima niya noon ay minor-de-edad. Alam nating ang ginahasa (kapatid ni Marites) ay nine years old pa lamang. Kaya malakas talaga ang laban niya kung pagbabasehan ito. Pero binigyan tayo ng babala ni Atty Merginio na hindi madaling magbigay opinion sa kasong hindi gaanong maliwanag. Partikular na tinukoy ni Atty Merginio ang dismissal ng kaso. Bago daw idi-miss ang kaso, maliwanag naman daw na nakasulat sa dismissal ng kaso ang lahat ng rason. Mahirap daw agad paniwalaan na ang pagkaka-dismiss ng kaso ay dahil sa pagbabayd ng bribe? Maraming puedeng reason ng pag-dismiss ng korte, and in fact si Atty Merginio ay maingat ibinigay sa atin ang ilan. Ang prinsipyo niya dapat ay maliwanag sa kanya kung ano ba talagang reason sa pagkakadismiss; bakit nadismiss ang kaso? Maaari daw kasing hindi lang mere attendance o hindi pagdalo sa hearing; maaaring mayroon daw settlement outside the court, yung sa pagitan ng family-to-family settlement, puwede rin daw na ini-invite sila sa hearing hindi sila makarating dahil ayaw din nilang pumunta na, para hindi masaktan pa ang biktima o hindi na ma-drag o makaladkad ang pamilya sa kahihiyan. Puede rind aw wala silang pera para ipaglaban ang kanilang kaso, o baka wala talaga silang panahon to appear at puede rin ang binabaggit ni Marites na nabayaran ang abogado at hindi sila na-inform ukol sa case. Lahat ng iyan ay mga speculations na puedeng makaapekto pagbibigay ng pay okay Marites. Well, simple lang Marites, kung sobrang dalawang taon ang nakakalipas hindi na ito puedeng ma-revive pero puedeng mag-refile ng kaso. Iyan ay kung this time ay makikipag-tulungan pa ba ang kapatid mo? Baka mayroon nang asawa ang kapatid mo at hindi na rin nila gusto pang magambala ukol diyan. Ang nakakalungkot nga lang ang katotohanang malaya ang salarin, hindi natin alam, kung this time ay mayroon din itong bini-biktima na tinatakot at hindi makapagsalita na tulad ng ginawa sa kapatid mo. Malungkot na pangyayari ito sa buhay ni Marites dahil mayroon siyang mga anak sa lalaking pinag-uusapan natin ngayon. So hindi pa rin natin maikakaila na ama pa rin ng mga anak ni Marites ang kanyang ipapakulong. Ang sa akin, sana ay nakaantabay ang mga autoridad at maging maagap sana ang mga taong malapit sa kanilang lugar (paligid) upang hindi na muling makapambiktima ang asawa niya. Kung uncontrollable na siya, dapat ngang mabulok siya sa bilangguan. Pero naniniwala ako na tayong mga tao ay mayroong kakayanang baguhin ang sarili. It's a matter of decision, ikaw ang mag-didisisyon sa sarili mo, kung pipiliin ang tuwid o likong daan.
Tungkol naman sa kawalan mo ng feelings o emosyon ng mamatay ang tatay mo, nauunawaan ko iyan, at nauunawaan iyan marahil ng marami. Hindi madaling magpatawad sa mga taong nakasakit ng ating damdamin. Lalo pa sa ipinakitang kalupitan ng tatay mo sa nanay mo, sayo at sa mga kapatid mo. Malalim ang sugat na nilikha noon sayo. Kaya hindi na naka-ramdam ng pagkawala. Marami akong taong kilalang ganyan at hindi ka nag-iisa. Pero hanga ako sa isang taong tinanggap ang lahat ng pasakit at pag-aalipusta, pati ang kamatayan tinanggap niya, ginawa niya ito para maging halimbawa. Kilala mo siya, kilala siya ng maraming tao sa ibat-ibang panig ng mundo. Hindi nagbabago ang pagmamahal at pag-ibig Niya sa sangkatauhan, at iyan ay magpasawalang hanggan.
Salamat ng marami sayong tiwala Marites. Hari nawa ay nakatulong ng konti itong sagot sayong liham na ibinahagi ko sayo ngayong araw. Ang buhay ng tao ay nakasalalay sa itaas, lagi kang tatawag sa Kanya, hindi kailan man naging busy ang Kanyang line para sa atin. Maniwala at magtiwala ka lang!

Tugon sa samu't saring tanong sa labor, passport at OWWA

2010-11-04T00:46:00.000-07:00

Walang pasok ngayon (31 October) sa embahada in lieu of November 1, 2010 All Saints Day holiday. Ang Nov 1 ay regular holiday sa Pilipinas, subalit dahil wala naman tayo sa Pilipinas, hindi iyan holiday dito sa Kuwait. Pero ang embahada ay sarado ngayong araw (Linggo). Dahil syempre kalendaryong Pilipinas pa rin ang kanilang sinusunod. Pero magbabalik ang regular at business days nila simula bukas. Hindi na rin special non-working holiday ang Nov 2, o mas-kilala nating All Souls Day, masyado na raw maraming holiday ang Pilipinas kaya hindi na iyan holiday ngayon. Isang paalala lang iyan mula sa embassy lalo na para doon sa mga kababayang mayroong schedule na transaksyon ngayon.
Samantala, nais ko rin pong ipaalala sa inyo na hindi po ako spokesman ng embassy at mas-lalong hindi dyaryo ng embassy ang Filipino Panorama. Ang ginagawa po namin at ng Filipino Panorama sa pakikipag-tulungan ng Kuwait Times ay serbisyo publiko. Maraming kababayan o marahil lahat naman tayo ay minsang nangailangan o nangangailangan ng serbisyo ng embassy, hindi natin puedeng iset-aside ang kanilang katungkulan para sa atin. Dayuhan tayong lahat (ibig sabihin tayong mga Pinoy) sa bansang ito. Kaya mahalaga na tuloy ang ating pakikipag-ugnayan sa kanila (embassy). Ibat-ibang usapin ang idinudulog natin sa embassy; passports, various legal documents, tungkol sa trabaho at kung anu-ano pa. Iyan ang mga serbisyong tinutututakan ko. Malaki ang impact at tulong ng portiong ito sa marami at katibayan niyang ang halos isandaang text messages everyday mula sa readers. At iyan naman ang naririning kong komento mula sa ambassador hanggang sa inyo dear readers. Ang kanilang pakikipag-tulungan ay sadyang mahalaga upang tuloy-tuloy ang ganitong uri ng paglilingkod sa inyo. Maraming salamat sa tiwala!
Marami pa tayong pag-uusapan, nariyan ang tungkol sa SSS, Pag-ibig, Bangko, at mga community activities na gusto rin nating maging highlight sa mga susunod pang mga talakayan.
Dahil naipangako ko po sa inyo na babalikan natin ang mga kumento at tanong ng ating mga kababayan para sa Embahada at Ako; heto at nagbabalik para sa inyong mga tanong.
Ang tanging pakiusap- ko lamang, hindi lahat ng inyong mga tanong ay mapag-bibigyan individually. Halimbawa yung mga nag-text sa akin na halos 30 staffs ng isang fastfood chain, pare-parehong tanong at concerns ang inyong idinulog sa amin, so pinag-isa ko na lamang iyan. Yung concern tungkol sa sahod ng mga cleaners at tea-boys mula sa ibat-ibang companies, marami rin ang nag-text-pinag-isa ko rin po iyan. Yung mga domestic helpers na ang tanong ay tungkol sa sahod, mahigit 300 yata ang nag-text sa akin, pinag-isa ko rin po iyan. Maliban sa mga unique o kakaibang tanong, ay talagang kailagang individual ang pag-bibigay pansin natin ano po.

Usaping passport, OWWA at labor

BEN GARCIA: Tanong ni Mylene, sabi niya, sakto one year na siya sa amo niya, gusto na raw niyang umuwi, ayaw niya sa employer, pero ayaw na rin niyang magpabalik sa agency. Kahit siya na lang daw ang magpamasahe. Puede po ba siyang makauwi kahit hindi pa tapos ang two-year contract niya?

VIVO VIDAL: Puede iyan pero depende sa amo. Ang amo kasi nagbayad ng halaga to take you in from Philippines to here. Ang contract usually two years, kung hindi natapos, hindi obligado ang employer to buy you a ticket. Pero sabi ko nga depende pa rin, kung ang amo, ay mabait naman, puede kang pag-bigyan. Pero again nakasalalay pa rin sa employer, puedeng mag-usap ang agency mo at ang amo mo kasama ikaw to give your side of the story, kung legitimate ang reason for humanitarian reason halimbawa, baka maawa at paalisin ka naman at baka siya pa ang magpamasahe sayo. Puede rin kaming tumulong sayo. Nasa magandang pag-uusap naman iyan e.

BENGARCIA: Tungkol sa pagpapatupad ng KD120 salary minimum, kailan kaya iyan masusunod? Iyan ay mula kay Janette Salvador at ilang pang tulad niya na pumirma sa bagong contract, natapos na ang 2 years, at umuusad na naman ang bagong contract but 45-KD60 lang ang nakukuha nilang sahod?

VIVO VIDAL: Para kay Janette at sa mga tulad niyang kaso, kung gusto niyong maibigay ang salary na minimum wage, puede naman nating ireklamo sila kasi mayroon nga kayong pinirmahang kontrata. Sa ganyang sitwasyon, ang agency iinvolve natin sila para managot sa hindi pagsunod ng employer sa ating batas. Ang deploying agency ang mananagot niyan.

BEN GARCIA: Dahil sa tayo lang unilaterally ang nag-pasiya niyan (US$400minimum wage) papaano naman kaya natin maoobliga ang Kuwait (mga employer dito) na matulungan tayong maipatupad ang minimum wage natin mula sa ating mga employer dito?

VIVO VIDAL: Ang pagha-hire ng Pinoy workers were not employer's right. Prebileheyo iyan, kung hindi nila gustong sumunod sa patakaran natin, hindi sila pinipilit to hire Filipino workers. They can easily hire other manpower. Now that they signed and entered a contract with our workers, kailangan silang sumunod sa batas natin. Ang batas natin ay nagsasabi na dapat sahuran ang isang OFW ng minimum 400 dollars per month. Tungkulin ng estado na protektahan at bigyan ng sapat na tulong ang kanyang mamamayan. The US$400 minimum salary per month ay paraan iyan ng Pilipinas to show their real concern and will power to improve our competitiveness.

BEN GARCIA: From Rowena Calis of Sabah Al-Nasser, biktima daw siya ng swapping of employer, tapos may-problema pa siya sa cyst, naoperahan daw siya, nag-ti-take pa ng medication at mahina pa, pero tuloy ang trabaho. Nag-reklamo na siya sa amo, binilhan na rin daw siya ng tiket pero hindi pa pinauuwi till now.

VIVO VIDAL: With regards to swapping of employer medyo talamak nga iyan dito. Technically speaking illegal iyan, but we are doing our best to dissuade such illegal practices. Tungkol naman sa sakit niya, legally speaking puede siyang magpa-terminate ng contract. Pero kung practicality ang pag-uusapan, maganda rin na nandito siya, kasi, pinapagamot naman siya ng employer niya. Libre ang gamutan dito. Pero kung gusto niyang umuwi puede naman, makakauwi siya at puede rin natin siyang asistihan kung kinakailangan.

BEN GARCIA: Noong last isyu po ay nabanggit ninyo ang mga grounds para magdisisyon na lumapit sa inyong tanggapan. Hindi nabanggit ang tungkol sa case ng tulad nitong isang nag-ko-comment, mabait daw ang mga amo niya, ang reklamo ay yung KD45 na salary niya, hindi ba daw ito kasama sa grounds para makahingi ng saklolo sa inyo? Takot ako ngayong humingi ng tulong dahil hindi naman pala ito kasama sa mga grounds at yung mga minamaltrato lang pala.

VIVO VIDAL: Hindi ganyan... mali ang interpretasyon sa sinabi ko, you are most welcome here kahit anong reklamo. Gusto ko lang na makaharap kayo ng face to face, tutulong kami ayon sa kagustuhan ninyo at sa need ninyo. Kung kaya ng POLO at ng ating resources sa embassy handa kaming tumulong sa inyo. Wala naman tayong pinipiling specific cases, maliwanag na sinabi ko noong una pa lang na wala tayong pinipiling kaso. Iyan ang trabaho namin dito sa POLO to mediate, conciliate and settle.

BEN GARCIA: Ito naman ay tanong mula kay Rosalie ng Fahaheel. Kasama po ba ang mga nag-tatrabaho sa salon sa 400 US dollars monthly salary. Mahaba daw po ang oras ng trabaho nila, at sabi sa contract free food, transportation and accommodation, pero hindi naman ito nasusunod.

VIVO VIDAL: Yes kasama diyan ang lahat ng Pilipino. Kung ang visa mo ay 18 mas-madaling masolusyunan iyan dahil mayroong Shuon na puedeng mag-mediate, hindi lang kami dito sa POLO. Kung mo ay 20 gaya ng maraming salon workers, bawal iyan, at mas-madali nating mai-co-correct iyan. Punata po kayo sa embassy.

BEN GARCIA: Ito namang isang tanong ay mula sa isang kabayan natin sa Muhalab Center. Saleslady daw siya sa isang shop doon, puede ba akong mag-complain sa shuon sa installment salary na ginagawa ng employer ko? Indian po amo ko.

VIVO VIDAL: Puedeng tumuloy sa Shuon. Pero kung gusto mo ng intervention natin, puede rin. Kung Indian ang amo, mas-lalong madali, kasi mayroon silang mahigpit na batas dito laban sa foreign employer; halimbawa hindi siya sumusunod sa batas, puede siyang ipadeport.

BEN GARCIA: Maraming cleaners/tea boys ang nag-text sa atin, ang iba nagta-trabaho pa sa National Assembly. Yung isang message ang sabi mahigit 200 Pinoy daw sila sa isang company at tumatanggap lang sila ng KD65 monthly. Mayroon namang mensahe mula sa isang cleaning company din at ang sahod ay KD80 lang, ang ilan pang text messages KD90 naman ang suweldo. Pinag-isa kong lahat ang mga tanong na iyan. Ang point dito Mr Labatt, wala iyon sa minimum na ipinatutupad na US$400 salary.

VIVO VIDAL: Ang masasabi ko lang kung iyan ay lihitimong companies at sumusuweldo kayo ng ganyang halaga; hindi tama iyan. Kung mayroon kayong mga contracts na nagpapatunay sa US$400 dollars salary per month, puede nating habulin iyan. Kung ako sa inyo, punta kayo dito, pero, ang pakiusap ko lang, mag-send na lang kayo ng representative, pirmahan ng mga trabahanteng Pinoy ang reklamo. Gagawan natin iyan ng aksyon.

BEN GARCIA: Sir ito na yung reaksyon ng mga fastfood workers na nabigyan mo ng sagot last week. Nagpapasalamat sila sa inyong kahandaang matulungan sila. At ang sabi nila, sana daw ay magawan ng paraan ang pagpapatupad ng US$400 monthly salary nila at kung hindi daw sana ay patigilan na ang agency sa Pinas sa pag-ha-hire ng Pinoy workers kasi tuloy daw po ang pagdating ng mga bagong workers, e ganun pa rin daw ang sahod. Asahan daw po nila na sa katapusan ng taong ito ay mayroon nang adjustment ang salary nila.

VIVO VIDAL: Oo, iyan ang pangako nila. I would hold our kabayan HR there responsible sa kanilang sinabi sa akin. Nag-bigay na sila ng word na itataas na nila ang suweldo by the year end. Kung hindi; kami na ang gagawa ng aksyon!

OWWA

Sa mga OWWA questions, pinag-isa ko rin po ang tungkol sa mga tanong ninyo at nilapitan ko ulit personally si Ms Yolly, welfare officer para sa inyong mga concerns. Marami ang pumasok na tanong ukol sa OWWA, pero hindi natin mapagbibigyan ang lahat.
BEN GARCIA: Maraming nagtatanong ukol sa business loan, disability benefits at educational benefits. Wala pa namang gustong kumuha ng death benefits...biro lang po, ha ha ha. Ang isa, si Danilo Nacua ng Cebu. Na-aksidente daw siya noong August 16, 2010, nagtungo daw siya sa embassy para magtanong ukol sa puede niyang makuha dahil inoperahan ang kanang kamay niya sabi daw sa kanya sa Pilipinas makukuha ang benepisyo?

YOLANDA PENARANDA: Tama ang sagot ng taong nakausap mo dito. Ang claim ng medical benefits ay sa Pilipinas. Iyan ay kung mayroon kang maipapakitang
resibo. Doon mo iyan sa iyong region puedeng makuha. Kung dahil sa aksidente at hindi ka na puedeng makapag-trabaho (mag-function) tulad ng dati, puede kang mag-claim ng disability benefits iyan ay kung miyembro ka ng OWWA. Para naman sa ibang mga tanong ukol sa OWWA tulad ng negosyo loan, educational benefits; sa rehiyon po ninyo kayo tumuloy at mag-submit ng inyong mga application. Wala pong processing dito sa OWWA; collecting lang kami dito ng OWWA membership. Pero tuloy ang aming pakiusap at panawagan na maging myembro ng OWWA for your own benefits. Nabangit ko na ang mga bagay na benepisyo ninyo last time. Please call us in these nos: 25325167/64, 25340671.

Ang susunod ay tanong kay Vice Consul Rea Oreta

BEN GARCIA: Kagagaling lang ni Mark sa embassy, Monday, magpapa-renew daw sana siya ng passport, pero pinabalik daw po siya kinabukasan noon, Tuesday, dahil tapos na daw ang quota that day na 50. Akala daw niya 100/day ang napa-processed na mga application sa passport (based on our interview), bakit 50 lang daw pala? At saka bakit may-quota?

REA ORETA: To Mark: The figure given last interview was an average, yes about 100 a day, but we imposed quota when we have only one machine functioning. Mark, during your visit probably we only have one machine functioning, and those who were accommodated were people who arrived from 9-10am in addition to those who got their forms filled up the day before. Kaya kami naglalagay ng quota kung isa lang ang nag-wo-work, sana po ay maunawaan ninyo.

Marami pang tanong ang hindi ko naipasok, pasensiya na po doon sa napakaraming nakapilang tanong, hayaan niyo't bibigyan daan din natin ang iba pa sa susunod. Up next: Pag-ibig membership naman ang ating tatalakayin. Hindi iyan pag-ibig mo hirang...ibang klaseng pag-ibig ang tatalakayin natin. Alam kong maraming kababayan natin ang gustong malaman ang ukol sa Pag-Ibig. Anong mga benepisyo ang kaakibat kung miyembro ka ng Pag-ibig. Kung mayroon kayong mga specific questions ukol sa usaping ito, itext po lamang sa akin dahil direkta nating ipapasagot iyan sa Pag-Ibig rep next week.

2010-10-24T01:53:00.000-07:00

POLO: Katuwang ng Pilipino sa usapin ng trabaho, empleyo

Last week naibalita ko sa Kuwait Times daily (Oct 18, 2010 issue) ang tungkol sa labor agreement na maaring pirmahan ng Pilipinas at Kuwait sa malapit na hinaharap. Ito ay mahalagang balita para sa ating lahat at balitang dapat nating ikatuwa, kung ang pirmahan ay maganap. Nakapanayam ko si Labor Attache Vivo Vidal ukol sa usaping ito at magiliw naman niyang sinagot ang aking mga tanong ukol sa isyu. Sabi nga niya, kung magkakasundo ang dalawang bansa at magko-cooperate sa usaping ito, maaring magkaroon ng pirmahan at makinabang ng malaki ang mga Pinoy workers sa Kuwait. Ang usapin sa bilateral labor agreement ay lumutang dahil sa lumabas na balita noong unang bahagi ng Oktobre kung saan posible umanong suspendehin ang pagpapadala ng mga OFWs abroad bilang epekto ng bagong inamyendahang batas; Republic Act 10022 o mas-kilala bilang Migrant Workers Act, noong panahon ni dating Pangulong Gloria Arroyo.
Nakasaad sa bagong inamyendahang batas na dapat pumasok ang isang bansa sa kasunduan sa Pilipinas kung gusto nitong mag-hire ng manggagawang Pilipino. Subalit kapalit ng pirma ay ang pangakong pahahalagahan at pu-protektahan ang mga OFWs. Dahil sa hindi signatory until now o walang bilateral labor agreement ang Pilipinas at Kuwait, may-posibilidad ding ipagbawal muna ang pagpasok ng mga Pinoy sa Kuwait, although ang pahiwatig ni Atty Vidal ay malabo itong mangyari sa kasalukuyan.
Ayon sa kanya, maaaring magkasundo na ang Pilipinas at Kuwait ukol sa usaping ito at maaaring pirmahan ng Kuwait ang bilateral labor agreement. Mula pa noong pumasok ang mga Pinoy sa Kuwait mula noong early 70's tanging batas internasyunal ng International Labor Organization at syempre yung kanilang sariling batas dito sa Kuwait ang umiiral at nangangalaga sa ating mga karapatan dito sa Kuwait. Ang bilateral labor agreement ay magandang simula at pagkakataon for both parties to protect their own interests but also wellbeing of Filipino workers. Hari nawa ay matuloy ang pirmahan sa malapit na hinaharap!

Maliwanag ano po? Usapan sa paggawa ang bibigyang pansin ng Embahada at Ako portion. Pag-uusapan natin ngayon ang tungkol sa isyu ng POLO (Philippine Overseas Labor Office) o usapin sa paggawa. Binaha ako ng tanong ukol dito. At sa tingin ko hindi ko ma-aacommodate lahat ng mga pumasok na tanong sa akin ngayon araw, in fact isa lang na tanong ang puede kong isama sa ngayon. Yung tanong ng mga nagta-trabaho sa fastfood chain. Hindi ko puedeng banggitin ang pangalan ng fastfood company, pero aware ang maraming readers natin ukol sa concern nila, so sa mga nagtext na taga diyan, yes kayo ang tinutukoy kong fastfood chain sa tanong kay Atty Vidal.
Dahil sa baha nga po ang dumating na tanong ukol sa labor isyu, humingi pa ako ng isa pang pagkakataon kay Atty Vidal na muli kaming magkausap upang bigyang daan naman ang inyong mga tanong specifically. Abangan ninyo ang mga sagot sa inyong mga katanungan sa susunod na labas ng Embahada at Ako.

Usapang paggawa (labor)

BEN GARCIA: Ano ang function ng POLO sa Kuwait?

VIVO VIDAL: The POLO is an operating arm of the Department of Labor and Employment overseas (abroad) for the welfare, protection, assistance, and job generation of OFWs. The job generation and deployment of workers are just two of our main functions but perhaps the core and very important mandate which we are doing as DOLE representatives. Kami kung baga ang naatasan ng DOLE na mag-hanap ng probable labor markets para sa ating mga OFWs. As per the projection of many economists, Kuwait will be the next country in the Middle East to spur economic but gigantic boom (growth) just like Dubai and Qatar. Ang kagandahan, mas-prefer nila ang Filipino workers dahil sa ating abilidad. Kaya malaki ang posibilidad na dumoble pa ang bilang ng mga Pinoy workers sa Kuwait. Sabi ng mga foreign employees, trusted nila ang mga Pinoy dahil bukod sa masisipag, aba'y madali pang matuto. Magaling ang ating inter-personal and communication skills. Ang maganda sa Kuwait mayroong silang pondo, mayroong pera na kung kakailanganin madali nilang makuha. Di tulad ng ibang bansa, sa atin halimbawa, mangungutang muna. Sila dito ready na ang pera for disbursement. Kung matutuloy ang proyekto siguradong matatapos dahil mayroon silang perang hawak. Kapag nagtrabaho ka naman sa Kuwait, ang suweldong ibinibigay ay naaayon sa standards or scale na puedeng makatulong sa pamilya ng isang OFW.

BEN GARCIA: Mayroon bang quota ang pagpapadala ng Filipinos sa Kuwait? Mga ilang libo na ba tayo dito sa Kuwait?

VIVO VIDAL: Wala pa naman silang ibinibigay na quota sa atin. Pero kapag natuloy ang pirmahan ng bilateral labor agreement ng dalawang bansa, baka magkaroon, pero okay lang, maliit pa ang pupolasyon natin dito compared sa ibang mga nationals. Ang mahalaga sa bilateral labor agreement kung signatory ang dalawang bansa, mapipilitan silang sumunod sa gusto natin/nila o ayon sa sinasaad ng kasunduan. Sisiguruhin naman natin na ayon sa kabutihan ng ating mga manggagawa ang pipirmahang kasunduan.
Wala pa man ang labor agreement na iyan, patuloy na sa pagdami ang OFWs dito sa Kuwait. Naaalala ko nga, noong una kong assignment dito bilang assistant labor attache, nasa around 80,000 lang po tayo dito, pero ngayon ay 165,000 na and before the year-end aabot na tayo sa 180,000. Ang inaasikaso natin sa POLO sa ngayon ay ang maipatupad ang batas sa pasahod natin para sa ating mga OFWs. Ang nai-set na minimum wage ng Pilipinas ay at least KD120 or US$400 monthly pay. Iyan ay ipinatutupad natin strictly sa mga kumukuha ng job orders. Nakalagay iyan sa kontrata. Once na hindi tumupad ang employer; mayroon tayong habol. Pero aminado tayo na ang pagpapatupad nito ay hindi perpekto. Ang pagpapatupad ng minimum wage ng Pilipinas para sa mga household workers ay paraan upang mabawasan ang pagdating at pag-alis sa Pilipinas ng maraming domestic helpers. Bukod diyan gusto rin nating umangat ang bilang ng mga skilled workers sa Kuwait. Dahil sa mga planong proyekto sa Kuwait, inaasahan natin na mas-lalong dadami at bibilis ang pagpasok ng mga Pilipino dito. Iyan ay kung matutugunan natin dahil medyo bumababa na rin ang mga walang trabaho sa ating bansa.
Karamihan pa rin sa mga pumapasok dito sa Kuwait ay mga household service workers, sa tingin ko ay mari-reverse na ang trend, mas-dadami ang skilled workers lalo na sa pagsisimula ng proyekto. Marami kasi tayong kababayan na nakapag-aral naman, marami dyan mga teachers, pero ang napupuntahan nilang trabaho ay domestic helpers. Sayang ang skills/talents nila.

BEN GARCIA: Sinu-sino naman ang mga katulong ninyo sa pagpapatupad ng mga programa para sa mga OFWs sa Kuwait?

VIVO VIDAL: Unang-una katulong natin sa pagpapatupad ng mga programang may-kinalaman sa mga OFWs dito sa Kuwait ang head of mission natin si Ambassador Shulan Primavera. Sa embahada mas-pinalakas ni Ambassador Primavera ang Assistance to National Unit (ANU). Lahat ng mga police cases at mayroong mga inaresto halimbawa sila sa ANU ang kimikilos to assist them. Sa mga tumatakas na OFWs at employer-employee problems kami sa OWWA at POLO ang humahawak niyan. Sa POLO/OWWA offices marami akong katuwang dito tulad ni Ofelia Castro, ang ating Labor Attache I. Si Ms Castro ang naatasan kong umalalay sa mga usapin may-kaugnayan sa visa 18 workers. Nariyan din sina Welfare Officers Yolanda Penaranda at si Atty William Merginio para sa mga distressed 20 visa workers. Si Omar Khalil ang humahawak sa processing ng job orders/contracts para sa visa 18 at si Lucy Halili sa processing/contracts ng 20 visas. Si Lucy din ang tumatayong care-taker ng FWRC. Si Blas Marquez ay in-charge sa liquidation ng mga expenses sa POLO at OWWA at punong abala sa mga kitchen requirements. Si Evangeline Quinoy ay in-charge sa collection ng OEC, pero siya din ang tumatayong internal at external communication and admin staff ko. Nag-aaverage tayo ng contracts/job order ng 100-120 a day. Kulang pa ang staff kung tutuusin, pero mayroong darating na dalawa pa before the year-end.

BEN GARCIA: Anong oras nagbubukas ang POLO/OWWA?

VIVO VIDAL: Nagbubukas talaga ang POLO/OWWA and the embassy as a whole ng alas-otso ng umaga. Ang business transaction ay simula ng 8:30am para makapag-handa naman kami. Hanggang 2pm na iyan. Pero mayroon namang lunchtime ng 12pm, pero kami dito kahit tapos na ang 2pm public transaction, kapag marami pang trabaho, nag-i-stay talaga kami sa embassy ng hanggang 5pm or even more.

BEN GARCIA: Sinu-sino ang mga OFWs na puedeng magpunta dito para humingi ng tulong at kailan kami pupunta to seek help, anong mga grounds? What about sa Shuon, kailan kami puedeng magtungo doon to ask for assistance?

VIVO VIDAL: Lahat naman puede naming matulungan. Anumang kaso mayroon sila. Mas-ini-encourage nga natin ang ating mga kababayan na personal na magsadya dito kung mayroong problema sa trabaho at hindi kami gaanong nag-iintertain sa telepono; kasi mahirap at mas-maganda talaga ang nagkikita tayo. Para talagang magkaliwanagan hindi yung sa telepono lang. We give attention to everybody whatever their cases are. Sa Shuon, sinumang visa 18 workers ay ini-encourage din nila na magtungo doon ng personal sa kanilang tanggapan. Puede silang tumuloy doon (Shuon) ora-mismo, pero kung gusto nila ng assistance ng POLO, gagawa kami ng paraan. Ang shuon ay para sa visa 18 lang, hindi kasama ang mga household workers. Tulad ng sinabi ko, mayroon tayong shortage sa staff iilan lang ang puedeng makalabas dito to assist our kababayans. Kaya kung hindi mapagbigyan, huwag naman sanang sasama ang loob. Kung mayroon pang panahon, iset natin ang right day and time para mag-tugma sa schedule natin pareho. Sa POLO, we are doing our best to assists individuals/groups kung kinakailangan.

BEN GARCIA: Sa mga lumalabag na employers, anong parusa ang ipinaataw natin sa kanila. Mayroon na bang mga companies/individuals ang nakasuhan na.

VIVO VIDAL: Sa mga lumalabag na employers dahil wala naman tayong police at court powers dito, ginagamit namin ang aming kapangyarihan to suspend job orders man iyan o kahit individual employers, kung nagkasala sila, hindi na natin sila bibigyan ulit ng workers. May-data-base kami dito para sa mga notorious employers. Hindi namin sila pinapayagang makapag-hire ng Pinoy workers. Puede kaming magkansela ng job orders lalo na kung mayroong naagrabyadong kababayan. Habang maliit lamang na bilang ang mga notorious employers, marami namang company/employer ang sumusunod sa ating patakaran. Ang kagandahan, may-takot ang mga employers dito sa kanilang immigration office. At alam ng immigration nila dito ang mga notorious employers, kaya unti-unti na silang natututong sumunod sa tamang proceso at batas.

BEN GARCIA: Ano naman pong mga alituntuning dapat naming tandaan para hindi kami maloko at magkaroon ng mas-malaking problema dito?

VIVO VIDAL: Ang number one; check the profile of the company. Go to the reliable agencies sa Pilipinas. Mas-maganda na makipag-deal lamang sa mga registered at licensed na recruitment agencies na nasa talaan ng POEA. Icheck nila ang backgrounds ng kampanya, we are in the age of technology isang click lang malalaman mo na ang background ng company, basahin at alamin, tingnan kung ano ang kanilang records. Go to the proper and right process...sumunod sa tamang proceso. Huwag padadala sa mga sweet talks ng recruiters. Pagdating dito, kung hindi ikaw puedeng magtungo sa embassy, ang company ang inatasan namin na magreport sa amin ng mga arrival ng Pilipino. Hindi na namin iniisa-isa o inu-obliga ang isang Pinoy na mag-punta dito sa embassy to register their names, kasi, based sa contract, moment na dumating dito sa Kuwait ang empleyado, sumasahod na siya. Ang company/employer ang sinasabihan namin na mag-report ng arrival ng isang Pilipino. Sa mga katulong naman, ang partner agencies nila dito ang mag-rereport sa amin sa mga dumarating na Pilipino.

BEN GARCIA: Sa mga housemaids ano ang limitasyon o grounds para mag-disisyong tumakas o umalis sa kanilang employer?

VIVO VIDAL: Wala kaming ini-encourage na pagtakas sa kahit kaninong employer. Pero kung minamaltrato ka, may-physical assault nang nangyayari, rape, hindi pinapakain, may-unpaid salaries two months and above, mga grounds iyan na hindi ka puedeng magtagal sa ganyang uri ng employer. Iyan ang panahon to seek help and advice from us. Pero yung mga minor cases halimbawa nasigawan lang, over-work, hindi lang nagustuhan ang kasama, masungit ang employer, bigyan naman nila ng allowance ang employer. In the first place, bago pa man umalis sa Pilipinas ang isang DH, mayroon nang orientation seminar yan ukol sa kultura at mga ugali ng tao dito sa Gitnang Silangan, so dapat alam nila how to handle things. Kung balat sibuyas, siguro hindi bagay na DH. Baka nga nagkamali lang talaga sila sa piniling trabaho. Ganunpaman, once na nagpunta kayo sa amin hindi namin kayo tatalikuran, binibigyan ang lahat ng patas na pagtrato at kaukulang tulong na marapat lamang sa isang OFW. Katuwang namin sa pag-resolba ng problema ng mga runaway housemaids ang recruitment agencies nila at syempre, hindi mapapadali ang pag-lutas ng problema kung wala ang local authorities dito. Ang kanilang pakikipagtulungan ay mahalaga to resolve cases concerning OFWs. Sa pagdating ng OFWs, kadalasang ginagawa namin ay tinatawag muna ang ahensiya, tapos ang employer. Responsibilidad ng agency na tulungan ang mga tumatakas nilang hired workers. Tumutulong naman talaga sila kahit papaano. Kasi mahirap din na sa gobyerno na lang natin inaasa ang pagkain ng more or less 150 runaway housemaids. Sa bigas pa lang 50-80KG ng rice ang nauubos per day.

BEN GARCIA: Tungkol naman sa US$400 salary, bakit kaya hindi naipatutupad iyon?

VIVO VIDAL: Minimum salary iyan ng OFWs, hindi lang sa housemaids. Magandang pagkakataon para sa lahat kasi naging salary baseline natin iyan eh. Pero ang totoo hindi naman talaga tumutupad ang ilan, lalo na sa domestic helper. Iyan nga ang pangit saw ala tayong bilateral agreement kasi, kung ano ang gusto natin hindi natin puedeng ipilit. Kung mayroon tayong bilateral labor agreement, mayroon tayong basehan at puede tayong mag-deamnd. Pero, iyang isinet na sahod ng DOLE ay ipatutupad natin iyan. Hindi nga lang perpekto. Alam din natin na ang Kuwait at mga bansang nangangailangan ng ating labor services ay puedeng maka-afford sa $400 minimum salary na iyan.

BEN GARCIA: Pero bakit marami pa ring companies sa Kuwait ang hindi tumutupad sa pagbibigay ng US400 monthly pay, tulad halimbawa ng sikat na fastfood chain at ilang mga hospitality companies? Marami akong natanggap na text messages mula sa kanila na hindi raw po nila natatanggap ang KD120 monthly pay, dahil ibinabawas daw ang food, transportation and accommodation.

VIVO VIDAL: Kinausap na namin ang mga companies na hindi tumutupad sa ating itinakdang monthly pay for our Pinoy workers. Binalaan na natin sila na hindi na sila mabibigyan ng Pinoy workers ulit kung patuloy silang lalabag dito. Yung fastfood na binabangit mo, nangako silang by the year end ay mai-aadjust na nila ang suweldo ng kanilang mga workers. Sabi ko nga sa kanila, ang KD120 ay halaga na dapat matanggap ng isang mangagawa matapos silang magtrabaho ng isang buwan, yung additional na basic needs dahil galing sila sa Pinas, tulad halimbawa ng accommodation, transportation and food, hindi iyan ibinabawas sa KD120 na monthly pay nila. Dapat buong KD120 monthly salary makuha ng isang Pinoy worker. Iyan ay maliwanag sa contract na pinipirmahan nila between workers and employers. Patakarang pinagtibay ng POEA under our Department of Labor and Employment. Wala na rin kaming pinapayagang Pinoy cleaners/teaboys, wala kaming pinipirmahang job orders para sa mga trabahong iyan.

(Ang ibang tanong ukol sa labor/paggawa ay bibigyang daan ko next week. Kung mayroon pa kayong concerns ukol sa subject na ito o marahil kumento/suggestions ipadala lamang sa numero na naka-post sa itaas na bahagi ng column na ito. Maraming salamat po!-Ben Garcia)

2010-10-17T04:01:00.001-07:00

Kambal na pasakit

Masaya akong wala siya

(Huling yugto sa padalang liham kasaysayan ni Marites Tura)

Kung bakit nabuksan ang ginagawa ng asawa ko sa kapatid kong 9 years old pa lamang that time ay dahil sa sumambulat ng iyak ang kapatid ko habang naglalaba sa may-poso malapit sa amin. Nagulat ang mga taong naroroon, nag-hinala ang mga naroroon na baka inaabuso ang bata. Kinuha siya ng kapit-bahay naming taong simbahan, kinausap, at nagsabi ng totoo ang kapatid ko. Kasi noong umaga pala noon, ginamit siya ng asawa ko. Agad siyang ipinatingin sa doctor at nalaman ngang totoo ang sinasabi ng kapatid ko. Dinala siya sa tiyahin ko, sabi ng mga pulis sa kanila, huwag munang ipapaalam sa amin ang nangyari kasi, gagawa pa raw sila ng warrant of arrest para sa asawa ko. Sa bahay naman, mayroon nang pulong na nagaganap sa bahay ng lola ko, hindi ako isinali, naroroon lahat ng kapatid ko. Maya-maya, nagtatakbuhan na ang mga kapatid kong lalaki, hinahanap na sa akin ang asawa ko. Sabi ko, andun sa kakahuyan. Sabi ko sa kanila ano ang nangyayari, bakit kayo parang mga buang na-nagtatakbuhan? Nagsitakbuhan ang mga kapatid ko patungo sa lugar kung saan naroroon ang asawa ko. Ako naman, para na akong naguguluhan sa mga nangyayari sa paligid ko. Maya-maya pa dumating ang mga pulis kasama ng mga tito ko, tumuloy din sa kakahuyan na kinaroroonan ng asawa ko. Marami nang nakatingin sa bahay, yung isang miron, sabi sa akin, wala ba daw talaga akong alam na ni-rape ng asawa ko ang kapatid ko? Wala akong naisagot, ang alam ko, nagpunta ako sa loob ng bahay, kumuha ng itak para patayin ang asawa ko.
Noong tumatakbo ako patungong kakahuyan, pinigilan ako ng mga pulis. Kinuha ang itak na dala ko at ang alam ko lang naroroon na ako sa loob ng bahay. Nahimatay pala ako sa sama ng loob. Na-corner nila ang asawa ko, umamin sa kasalanan niya. Binawian kami ng mga anak ko ng sarili kong mga kapatid. Nariyan at naranasan naming pagkaitan ng pagkain. Binugbog din nila ang mga anak ko, dahil alam na raw namin ang kamanyakan ng asawa ko, hindi pa raw namin sinasabi. Sobrang hirap ang naranasan namin matapos na makulong ang asawa ko. Nahinto ang mga anak ko sa pag-aaral, dahil wala naman akong trabaho, wala na akong gagastusin sa kanila. Wala na nga kaming makain noon. Kaya matapos ang ilang buwan, nagpasiya na akong umalis at nagtungo ako sa lugar ng asawa ko sa Zamboanga. Hindi ko pa dala ang mga bata noon, pero ang plano ko talaga, kausapin ang nanay ng asawa ko na pansamantala nilang kupkupin ang mga anak ko. Pagpasok ko sa bahay nila, nagulat ako, naroroon ang asawa ko. Gusto akong yakapin, tinadyakan ko nga at hindi na siya nakalapit pa sa akin. Nakalaya ang asawa ko dahil pala sa na-closed daw ang kaso, wala daw kasing uma-attend sa hearing ng kapatid ko. Iyon pala, yung abugado nabayaran na. Pinadadalhan daw kami ng notice para sa hearing, hindi ibinibigay sa amin ng abugado ang notice kaya walang nakaka-alam na mayroon palang hearing. Kaya isinara ang kaso laban sa asawa ko at naka-laya na siya.
Doon na rin ako nagtrabaho sa Zamboanga bilang katulong. Ang sahod ko ay P1,200 lang masaya na ako noon kasi sa tuwing sahod, pinupuntahan ko sila sa lola nila. Tatlong taon ang ganuong sitwasyon ko. Nakikita ko ang asawa ko na naroroon sa nanay niya, wala na akong pakialam sa kanya. Hanggang sa na-boring na rin ako at sobrang nalungkot sa nakikita kong sweetness ng pamilyang napuntahan ko. Lagi na lang akong umiiyak kasi yung mga anak ko wala mang ganuong buhay. Kaya nagpaalam akong aalis na lang, mababait ang mga amo ko, agad naman silang pumayag nang magpaalam ako. Sa isa kong tiyahin sa Zamboanga City ako tumira, doon naman, nakakita ako ng magaang na trabaho. Bantay sa isang sari-sari store. Sa unang sahod ko, bumili ako agad ng cellphone hanggang sa makilala ko sa pamamagitan ng text ang isang taong naging tatay ng bunso kong anak. Nagmamahalan kami, pareho halos ang buhay namin, kaya mabilis kaming nagkaunawaan. Apat na taon na ngayon ang anak namin, ang bago kong asawa, taxi ang dina-drive niya ngayon. Sa April 2011 ang uwi ko sa Pilipinas. Gusto na naming magpakasal sa pag-uwi ko. Pero kasal ako sa una kong asawa. Gusto ko pa ring maipakulong ang dati kong asawa para magkaroon ng tunay na hustisya ang kapatid kong babae na halos isang taon niyang ginahasa. Ano kaya ang mabuting gawin para maipakulong ulit siya?
Gumagalang at nagpapasalamat,
Marites Tura

(Inaanyayahan ko po kayong ibahagi sa pamamagitan ng text messages ang inyong opinion, o comments sa nabasa ninyong liham kasaysayan. Ipada ang mensahe sa Tel 97277135. Kung gusto mo namang ibahagi ang iyong kuwento, puede rin po kayong makipag-ugnayan sa numerong iyan, para sa mas-mabilis na praan ng pagpapadala ng inyong mga liham. Maraming salamat po!)

Embahada at Ako

2010-10-17T03:53:00.000-07:00

Ano ang pakinabang ko sa OWWA?

Miembro ka na ba? Iyan ang tanong na nakita kong nakasulat sa isang poster na makikita sa embahada ngayon. Ang sabi sa akin ni Welfare Officer Yolanda U. Penaranda, kararating lamang ng poster na iyon noong Mierkules. Bahagi daw po iyon ng kanilang maspina-igting at agresibong kampanya upang mapalawak ang membership ng OWWA.
Bakit nga ba kinakailangan tayong maging miembro ng OWWA? Mayroon ba akong pakinabang sakali't miembro nga ako ng OWWA? Ang pagiging miembro ng OWWA ay sapilitan para sa isang OFW, iyan ang alam natin. Hindi ka puedeng umalis ng Pilipinas hanggat hindi ka nagbabayad ng iyong OWWA membership. Ibig sabihin kung dumaan ka sa legal na proseso, hindi mo maiiwasan ang maging miembro ng OWWA. Bawat umuuwing Pilipino mula sa ibang bansa ay kailangan ding magbayad ng OWWA membership.
Mura lang naman kung tutuusin ang membership at mayroon namang ipinapangakong benepisyong hatid ito para sa ating lahat.
Samantala yung dating medicare na naging Philhealth ngayon ay humiwalay na pala ito sa OWWA. Dati po kasi ay kasama itong serbisyo ng OWWA.
Kung hindi pa natin ito natalakay ngayon ay wala pa idea ang marami sa atin na itong Philhealth ay hiwalay na pala sa OWWA.

Tulad ng OWWA membership, malaki ring tulong ang Philhealth sa atin kung miembro tayo ng Philhealth. Ang kagandahan nga daw sa Philhealth, kung miyembro ka nito, hindi lang ikaw (OFW) ang puedeng mabigyan ng ayuda, maging ang immediate members ng iyong pamilya ay puedeng makinabang dito, hindi tulad ng OWWA medical benefit na ang puede lang maka-avail ay ang mga miembro nito.

Ito ang bahagi ng aking panayam kay Yoland Penaranda; tumatayong head ng OWWA sa Kuwait at isa sa dalawang Welfare Officers na naririto ngayon at nakatutok sa kapakanan ng mga OFWs sa Kuwait. Ang isa pa ay si Atty William Merginio. Sila ang mga OWWA representatives ng Pilipinas sa Kuwait.

Usapang OWWA

BEN GARCIA: Ano po ang OWWA at ano ang trabahong kaakibat nito?
YOLANDA PENARANDA: Ang ibig sabihin ng OWWA ay Overseas Workers Welfare Administration. Ito ay ahensiyang sangay o sakop ng Department of Labor and Employment. Ang ahensiyang ito ay nabuo to protect the interest and welfare of overseas Filipinos and their families. Tulad ng OWWA offices abroad, ang OWWA sa Kuwait ay under ng Philippine Overseas Labor Office (POLO) sa ilalim ng pamumuno ni Labor Attache Vivo Vidal at kami ay isang pamilyang nagtutulong-tulong para gampanan ang trabahong inaatang sa amin dito ng Pilipinas sa ilalim ng pamumuno ni Ambassador Shulan Primavera. Bukod sa aming dalawa ni Atty William, we have two administrative assistants, sina Marne Halanesat at RJ Aguilar. Mayroon kaming dalawang interpreter at isang driver. Kapakanan ng OFWs ang sentro ng aming serbisyo. Mayroon tayong 17 regional offices sa ibat-ibang sulok ng Pilipinas. Kung mayroong problema ang isang OFW, yung kamag-anak nila sa Pilipinas, puede silang dumulog ng derekta sa aming regional offices. Marami kaming emails na natatanggap mula sa pamilya ng OFWs mula sa Pilipinas at nagko-coordinate kami sa pagresolba ng kung anumang problema mayroon tayo.
Para sa kapakanan ng ating mga kababayan, babangitin ko ang ating mga regional offices sa Pilipinas. Mayroon tayo sa Baguio City, La Union, Tuguegarao, Pampanga, Cavite, Calamba, Quezon City, Legazpi City, Iloilo City, Cebu, Tacloban, Zamboanga, Cagayan de Oro, Davao City, Coronadal, Cotabato City, Caraga and Butuan City. Kung mayroong concern sa runaway housemaids at kailangan ng assistance, agad nating tinutugunan ang kanilang panga-ngailangan. Ang recruitment agency agad ang una nating tinatawagan. Pinapaalam din namin sa main office or specific regional offices kung saan nakatira ang OFW at sila na ang magsasabi kung kinakailangan sa kanilang pamilya about sa condition ng OFW na nasa ilalim ng aming pangangalaga.

BEN GARCIA: Anu-anong mga benepisyong hatid ng OWWA?

YOLANDA PENARANDA: Kung miembro ka ng OWWA ito ang mga benepisyong puede mong pakinabangan. Una, Health Program for OFWs (HealthPro), kung nagkasakit halimbawa ang isang OFW at kinaki-ilangang dalhin sa ospital,(local post o sa Pilipinas) subsidized ang medical and hospitalization services ng OWWA. Puede ring maalalayan ang isang OFW sa kanyang pagpapagaling. Pangalawa, sakali't masangkot ang isang OFW sa aksidente na pansamantala niyang ikina-paralisa, puede siyang mag-claim ng disability benefit na hindi bababa sa P50,000. Kung total disability naman, P100,000. Pangatlo, sa mga namamatay na OFWs, hindi natin iyan hinihingi; pero ang sa natural death causes, puede mag-claim ang kamag-anak sa OWWA ng P100,000. P200,000 naman sa accidental death, that of course in addition to P20,000 burial benefits. Liban diyan, puedeng mag-avail ang OWWA members ng education and training benefits. Iyan ay libreng ipinagkakaloob sa mga mahihirap o deserving students. Mayroong mga universities/colleges na affiliated ng OWWA bukod sa TESDA. Ang scholarship ay bukas din sa pamilya ng OFWs, from P20,000 up to 60,000 pesos ang ibinibigay na ayuda ng OWWA. Mayroon ding livelihood at reintegration program para sa returning OFWs. Mayroon lang kailangang isatisfy na mga dokumento para makuha ang anumang benefits o kahit anumang loan.

BEN GARCIA: Magkano ang dapat bayaran para maging miembro ng OWWA? At ilang taon ang bisa (validity) nito?

YOLANDA PENARANDA: Ang membership fee ay US$25 o hindi tataas sa KD7.500 o depende sa palitan ng piso sa dollar. Iyan ang bayad sa membership sa OWWA, ang OEC (Overseas Employment Certificate) ay kailangan ding bayaran ng 750fils, mapupunta naman iyan sa Philippine Overseas Employment Administration, kung saan, kapag may-hawak ka nito, libre o tax free ka. Iyan ay katibayan na mayroon kang trabaho sa Kuwait at gusto mo lamang magbakasyon sa Pilipinas. Magkaiba po ang OEC at membership sa OWWA. Ang bisa naman ng membership sa OWWA ay two years lang at ang OEC ay two months. Kung halimbawa grupo or company, puede kaming mag-arrange ng mga officers na taong sasadya sa kanilang lugar (sa site) nila para doon magbayad.

BEN GARCIA: Paano kung mag-expire ang two-year membership ko, hindi ako umuwi, ibig sabihin ba nito hindi ako puedeng mag-loan sa pagpasok ng three years ko?
YOLANDA PENARANDA: Hindi. Kailangan munang patunayang miyembro ka ng OWWA. Kaya nga ang payo natin sa lahat ng OFWs, laging ia-update ang iyong membership sa OWWA every two years.

BENGARCIA: Pakiliwanag nga po ito, sino po ba talaga ang dapat magbayad ng aking OWWA membership, ako ba o employer ko?
YOLANDA PENARANDA: Dapat employer ayon sa alituntunin ng ating gobyerno, nakasaad din iyan sa mga contract na pinirmahan ng employer at employee. Iyan ay compulsory sa kontrata ng domestic helpers, at sa 18 visa, naman depende sa contract.

BEN GARCIA: Gaano katagal ang processing ng loan o pag-claim ng benefits? YOLANDA PENARANDA: Hindi naman ganun katagal. Mayroon lang hihinging papers ang regional offices at kung masatisfy ang OWWA requirements, agad naman i-re-release ang loan o benefits na kini-claim ng OFW.

BEN GARCIA: Puede bang mag-file ng loan sa Kuwait? YOLANDA PENARANDA: Hindi. Puedeng ifile iyan sa mga regional offices o maging sa headquarters natin sa Manila.

BEN GARCIA: Bakit kailangan akong magbayad dito? Ano ang advantage sa Kuwait compared sa Pilipinas?
YOLANDA PENARANDA: Ang advantage ng pagbabayad dito ay malaki. Una-una, hindi ka na mahihirapan pang pumunta sa headquarters ng OWWA o sa inyong regional offices. Alam kasi ng OWWA na ang bakasyon ng isang OFW ay limitado lamang. Kung pupunta ka pa sa OWWA para lang magbayad ng iyong membership ay kakainin ang oras mo doon. Minsan nga kulang ang isang araw dahil sobrang haba ng pila. E kung dito ka magbabayad menus na ang iyong hirap at pagod. Paka-isiping mabuti na ang OEC ay valid lamang ng two months. Kung tumagal ka sa Pilipinas ng more than two months, hindi na iyan valid, kaya kailangan kang magpunta ulit sa OWWA office para bayaran iyan.

BEN GARCIA: Kapag ba nangutang sa OWWA, obligado akong bayaran ito? E papaano kung nagkasakit ako at hindi na ako puede pang makapag-abroad?
YOLANDA PENARANDA: Oo, mayroon kayong kontratang pipirmahan. Kailangan kasing tumupad ang OFW sa usapan. Kaya nga sa atin, mayroong mga tumutulong doon, binibigyan kayo ng seminar, at magbibigay sila ng project proposals, halimbawa sa negosyo, yung angkop at babagay sayong kakayanan. Hindi kayo pababayaan ng OWWA, tututukan ang negosyo para mapalago at matulungan kayo halimbawa sa marketing.

BEN GARCIA: Ang mga susunod na tanong ay mga padalang text messages mula sa ating readers: Si Mila ng Shaab ay nagtatanong tungkol sa sitwasyon ng kanyang nanay na umabot na sa gulang na 69 at mag-reretiro na daw. Ano daw pong benefits ang puedeng makuha ng nila sa OWWA?

YOLANDA PENARANDA: Mayroon din siyang puedeng makuha kung siya ay miembro ng OWWA. Kung hindi naman, puede kaming mag-rekomenda in consideration sa length ng kanyang serbisyo sa Kuwait; puede kaming humingi ng finanacial assistance para sa kanya. Tawagan mo lang ako sa number ko Mila.

BEN GARCIA: Ito namang isa si Daisy ng Farwaniya, may-sakit daw po ang tatay niya, cancer, anong puedeng makuha sa Philheath? Separate daw ba ang puede niyang makuha sa OWWA o pareho lang ito?

YOLANDA PENARANDA: Ang OWWA membership ay mapapakinabangan lamang ng isang miembro. Hindi ito transferable sa kanyang immediate family, unlike Philhealth. Sa Philhealth, puedeng ma-avail ng immediate family niya ang medical assistance, kaya ang payo ko sa lahat, huwag kalilimutang bayaran ang membership sa Philhealth at syempre huwag ding pabayaan ang OWWA.

BEN GARCIA: So puede bang magbayad ng Philhealth ang isang OFW dito?

YOANDA PENARANDA: Hindi po. Sa Pilipinas lang ang bayaran nito. Ang sabi ko nga, ito ay semi-private entity na ngayon at hiwalay na ito sa OWWA, pero compulsory ito sa mga lumalabas na OFWs.

BEN GARCIA: Mula naman po ito kay Crisanta R. Silva, simula daw nang magbayad siya ng Philhealth, hindi raw niya kailanman nagamit ito, puede raw bang ma-excuse siyang magbayad next time. O puede raw kayang ma-convert ang kanyang benepisyo sa-cash?

YOLANDA PENARANDA: Habang hindi ako ang spokesperson ng Philhealth, ang pagkakaalam ko hindi naman puedeng ma-iconvert sa cash ang Philhealth, syempre kaya nga specific sa health reasons lamang iyan. Laan po iyan sa mga emergency health cases.

BEN GARCIA: Matagal na na daw pong miembro ng OWWA si Patricia ng Qurtuba, pero wala naman daw siyang pakinabang o nakukuhang benefits? Puede bang ang beneficiary niya raw sa Pilipinas ang mag-claim? Anong mga papers ang kailangan?
YOLANDA PENARANDA: Kung scholarship halimbawa ang claim, pupunta lang kayo sa inyong regional office, kailangan lang siyang mag-provide ng (SPA) special power of attorney (kuha mula dito sa Kuwait) at iyon ang ipi-presenta sa OWWA office. Kung negosyo naman ang gustong i-avail, puede rin ang kapatid o magulang. Basta mayroon lang SPA na ipi-presenta at puede iyang maisa-ayos. Hihingi siyempre ng iba pang dokumentos, once na nakumpleto ito, tuloy ang transaksyon.

BEN GARCIA: Tanong naman mula kay Precy ng Salmiya, dati daw siyang DH sa Sabah Salem, mag-one year na raw siya, lumipat siya sa bagong employer, pero wala na siyang legal papers ngayon, siguro ay TNT na ito ngayon. Puede daw bang mag-claim ng educational benefit ang kanyang anak?

YOLANDA PENARANDA: Kung one year pa lang siya at nakapunta siya sa Kuwait ng legal, ibig sabihin ay valid pa ang two year OWWA membership niya. Ang educational benefit ay puedeng niyang makuha kung deserving at mai-pu-provide niya ang mga dokumentong kina-kailangan. Hingi lang siya ng SPA sa embassy at iyon ang ipapadala niya sa anak niya o sa asawa para magamit sa paghingi ng educational assistance. Sabi ko nga, iyan ay libre, hindi loan, pag-aaralan ng OWWA ang inyong sitwasyon.

BEN GARCIA: Ito namang last question ay mula kay Nora ng Maidan Hawally, sabi niya, one year six months daw siya sa dating niyang amo, bayad siya sa OWWA; kung pagsasamahin tatlong taon na siya halos, pero wala na daw siyang legal papers, (Ibig sabihin wala na rin siyang legal residency sa Kuwait), ano daw ba ang puedeng gawin para ma-activate ulit ang membership niya sa OWWA? Puede daw bang maging miembro ng OWWA kahit walang legal residency sa Kuwait?

YOLANDA PENARANDA: Ang isang OFW na wala nang residency or valid work permit ay puedeng maging miembro ng OWWA sa pamamagitan ng voluntary membership. Kung ikaw ay nahahanay sa ganitong sitwasyon, may-pag-asa pa at puede mo ring makuha ang mga benepisyong laan sa regular members ng OWWA.

(Next week, ang isyu ay tungkol sa labor related matters. Inaanyayahan ko po kayong sumali, makialam at maging laman ang inyong mga tanong ukol sa labor sa susunod na talakayan. Si Atty Vivo Vidal, Labor Attcahe ng Pilipinas ang aking kakapanayamin. Ipadala ang inyong mga tanong, reaksyon, kumento sa numerong nasa itaas-Ben Garcia).

Embahada at Ako

2010-10-10T01:38:00.000-07:00

Makabuluhang pagtalakay sa paksang may-kinalaman sa mga OFWs sa Kuwait. Usapang magbibigay impormasyon; usapang deretsahan, walang kinikilingan! Lilinaw sa mga isyung kasama ako, ikaw at tayong lahat kabayan... Embahada at Ako.

Electronic passport, tugon ng Pilipinas sa ICAS

(Ang column na ito ay laan sa ating mga kababayan upang matugunan ang samut-saring tanong/daing may-kaugnayan sa mga Pinoy sa Kuwait. Puwede kayong sumali sa pamamagitan ng pag-ti-text sa aming numero 97277135. Makialam, magtanong, magbigay kumento/opinion at imungkahe ang paksang gusto mong pag-usapan natin.)

May-tatlong buwan na pala ang nakakaraan simula ng ipatupad fully ang electronic passport. Siguro dahil sa mga balitang pulitikal sa Pilipinas, natabunan ang balitang e-passport. Alam natin na noong June 30, 2010 ng mag-simulang maupo ang bagong halal na pangulo ng bansa; si Pangulong Noynoy Aquino III. Lahat ng mga balita ay ukol sa kanya, at ukol sa bagong administrasyon. Minsan kong naibalita ang tungkol sa e-passport, subalit iilan lamang sa atin ang nakakaalam na bago na pala at fully implemented na ang electronic o hi-tech na sistemang ito sa passport. Kung inyong natatandaan, ilang taon pa lamang ang nakakalipas simula nang ipatupad ang Machine Readable Passport (MRP) o brown passport, (ipinalit sa green passport) marami na ang naka-avail, at nagandahan ang ilan, pero heto, ipinatutupad na pala ang mas-high-tech pang passport. Kulay brown din po ang kulay at ang kaibahan lamang bar-coded na ito ngayon. Ayon kay Vice Consul Rea Oreta, alam ng gobyerno preparasyon lamang o transition sa mas-high-tech na e-passport lamang pala ang MRP. Liban sa high-tech passport, maraming pang tanong ang gustong malaman ng ating mga kababayan ukol sa usapang passport.

Ito ang pilot column sa 'Emabaha at Ako'. Tatalakay, tutugon, lilinaw sa inyong mga tanong ukol sa paksang Passport. Kausap ko po sa pilot episode na ito si Vice Consul Rea Oreta. Mula sa Filipino Panorama, maraming salamat po sa Embahada lalo na kay Ambassador Shulan Primavera sa inyong bukas palad na pagtugon sa kahilingang ito ng marami sa ating readers. Heto ang bahagi ng aking panayam at pakikipag-usap kay VC Rea.

Usapang Passport

BEN GARCIA: Kumusta po ang passport section natin ngayon?

REA ORETA: Ang consular section po natin ngayon ay nag-pa-function with the help of five personnel na nagtutulong-tulong to run the services properly. Passport is just one but main consular service that we are rendering to our kababayans. Brown passport na ang ginagamit natin ngayon, electronic passport. Na-faced-out na po ang MRP. This has been part of the Philippine government response with regards to the requirements set by the International Civil Aviation Services (ICAS). We have two people manning the data capturing at the embassy.

BEN GARCIA: Bakit po inintroduce ang machine readable passport, then e-passport?
REA ORETA: The machine readable passport and now e-passport was introduced in compliance with the international standards ng civil aviation services. Kung inyong natatandaan, dati machine readable pa tayo, but eventually had elevated to a more sophisticated technology; ito na nga ang tinatawag na e-passport. Noong July 2010 pa fully implemented na ang pag-gamit ng e-passport. Wala namang gaanong pinagbago sa MRP going to e-passport, in fact preparation lang talaga ang MRP para sa e-passport. Ang e-passport ay mas-advance, hindi na kailangan ang hardcopy ng iyong photo unlike MRP. This time, barcoded na rin siya. Ang computer barcode ang binabasa ng computer sa mga immigration entry at exit points. Makikita sa brown-e-passport ang iyong photo at ilang basic information about yourself. Tapos ang ilang information datas tungkol sayo ay nakastore na sa computer bar na available sa e-passport. Now, para doon sa mga naisyuhan ng MRP at para doon sa mga holder pa rin ng green passports, nais kong ipaalam na kinikilala pa rin iyon hannggang ngayon at patuloy na kikilalanin hanggang sa ma-expire ang passport na iyon. The next time they renew their passport, e-passport na ang ibibigay sa kanila.

BEN GARCIA: Simula po nang mag-simula ang machine readable at itong e passport ngayon, nakabawas ba sa trabaho ng consular section ang ganitong sistema?
REA ORETA: Malaki ang naitulong, unang-una security, nabawasan ang mga peke, o baklas na passport, and we are now internationally complaint country. Ibig sabihin, ang isang OFW na mag-ta-travel sa ibang bansa ay hassle free na siya. Lesser trouble sa mga immigration points, kasi, ang sistemang e-passports ay implemented na rin sa ibang mga bansa. So lesser ang trabaho para sa kanila at hindi na rin gaanong mahirap para sa holder. Now para sa amin, mas-madali na rin, data capturing lang ang gawain namin, di tulad noon, kami ang gagawa at nag-iinscript ng lahat ng personal data ng applicant manually. Now, enter lang ang data sa computer at ika-capture ang photo ng applicant, hindi mo na rin kailangan ang hardcopy of photo, kasi available na sa amin.

BEN GARCIA: Given the population of Filipinos in Kuwait, ilang passports per day ang na-pa-process ninyo araw-araw? Mayroon bang pag-kakataon na hindi nasusunod ang release date?

REA ORETA: Average of about 100 a day, pero mayroon ding mga araw na 60 lang per day. Wala naman o bibihira lang ang pagkakataon na na-di-delay ang pagpapadala ng DFA sa mga bagong passports. Lahat kapag-pumasok sa Pilipinas ang data at na-verify na iyon, ang susunod is making it available for you.

BEN GARCIA: Magkano po ang dapat bayaran sa pagkuha ng bagong passport o renewal nito? May-additional fee ba ang e-passport?
REA ORETA: Hindi naman ganun kalaki, dati is KD 16.250 fils ang renewal ng green passport. Now, ang e-passport ay KD 18 lang. Ang typical na reklamong naririnig ko masyadong mahal ang loss passport, KD45. Isa pa masyadong matagal ang waiting period; 45 days na ngayon compared sa green passport which we manually in-script. Itong e-passport hindi namin puedeng paki-alaman, sa Manila talaga ang processing niyan, whereas yung green passport, madali. In-case of emergencies puwede agad kaming mag-issue ng bago; pero, this time, hindi na. Our hands are tied with the system being implemented in Manila, kung kailan lalabas ang passport, we really have to wait.

BEN GARCIA: Marami po ang nag-tatanong kung bakit daw napakataas ng singil ng ating embahada sa passport?
REA ORETA: Ang rate ay alinsunod sa prevailing international rate standard which is US60 dollars. This time kasi, we are doing it electronically and we have to pay the services of a private firm. Before ang green passport ay central bank ang nagpi-print out, kaya medyo mura. Ang mahal ay replacement, yes, medyo mataas nga, kaya payo ko sa ating mga kababayan, dapat pahalagahan ang passport.

BEN GARCIA: Mayroon na bang pagbabago sa ating consular section simula ng pumasok ang bagong ambassador? Mayroon na bang nabago sa kalakaran at pakikitungo ng mga embassy staff sa mga kababayang nakikipag-transact sa inyo? Mayroon daw mga naninigaw pa rin at naghahari-harian sa consular section, totoo po ba ito?

REA ORETA: Ang alam kong problema noon, kulang sa tao (staff), isa lang ang processor noon, so ang pila mahaba talaga almost everyday. Pero this time, dinagdagan na namin. Noon kasi, isa lang ang kumikilos, pero ngayon yung idinagdag namin nasa front na rin sila at kumikilos pare-pareho kaya bumilis na rin ang serbisyo. With the coming of new ambassador, he fully supports the consular section affairs. Ang gusto namin ay magkaroon ng three lanes to served our kababayans. In the releasing section we have two personnel to service the people whose documents are ready for releasing. Sinisikap namin na makuha within the day ang mga documents or else kinabukasan the most. Ang cashier counter ay isa lang talaga. Pero ang counter sa gate pa lang, mayroon nang nakahandang forms doon, and they can use the area to fill-up those forms. From there, they will be directed to the processor's counter. Sabi ko nga, dati isa lang, but now, we try to maintain at least three counters. Ang processor natin ay hindi lang concentrated sa passport issue; all of them are trained to handle all consular services regardless. Ang resulta, mas-mabilis na transaksyon. Yung notarials, mga papers/documents tulad ng affidavit of support and all these kinds, pinipilit namin na within day or the least kinabukasan makukuha.
Yung upgrade na gusto naming mangyari yung magkaroon ng automatic queuing system. Medyo mahal, pero kaya naman, nag-ho-hold pa lang kami kasi may plano tungkol sa existing embassy natin. In order to accommodate and serve the increasing number of Filipinos in Kuwait dapat may-mas-malaking space. So yes, kailangan ng tao at bini-beep up na talaga namin ang pagkakaroon ng personnel sa embassy to serve our kababayans more better. Ang bilin namin sa ating officers, walang sigawan, walang gagamit ng mga offensive words. Kung mayroong nakikita ang mga tao sa aming personnel na medyo istrikto, kasi, iyon ang training nila ayaw naming malusutan ng mga pekeng dokumento. At saka, yung ilang tao din, (ibang lahi) hindi rin makaunawa agad. Kaya minsan kailangang gamitan ng stronger words to stress our points. Pero kung mayroong mga reklamo ng pagamit ng mga offensive words, hindi iyan allowed, at puede kayong magreklamo sa amin.

BEN GARCIA: Anong paraan ang ginagawa ng embassy natin para pag-punta pa lang dito sa embaasy alam na nila ang kanilang mga requirements at hindi na yung pabalik-balik?

REA ORETA: Number one kung mayroong internet puedeng ma-access ang ating website, at doon available ang mga requirements sa pagkuha ng anumang mga dokumento. Pangalawa, ang telephon number sa embassy natin ay available on working hours at at mayroong mga hotlines na puedeng pagtanungan all the time.

BEN GARCIA: But the problem Ms Rea, walang sumasagot sa mga telepono natin.

REA ORETA: Oo nga, iyan din ang naririnig ko, ang problema dahil sa dami talaga ng tawag na-mi-missed nating masagot ang ilan. The truth, hindi lang naman clients from Kuwait ang nag-re-reklamo, maging calls from the Philipines, minsan hindi rin nasasagot. We are truly trying our best to address this problem. We are adding more numbers; ang problema, mayroon kaming outstanding bills amounting to thousands of dinars na hindi pa na-si-settle. Iyon ang dahilan kung bakit hindi rin mapagbigyan ang aming request for additional telephone lines. Kailangan naming isettle muna iyon for us to have the liberty to demand new telephone lines. From our side naman, inaayos na ang pagbayad ng telephone bills, nag-bigay na tayo ng pasabi. Once na mabayaran na iyon, makaka-acquire na tayo ng bagong lines.

BEN GARCIA: Ano naman ang mga kailangang requirements o dapat tandaan sa pag-aaply o renewal ng passport para hindi na ako pabalik-balik?

REA ORETA: Para sa passport renewal, mga requirement diyan ay copy and original passport importante. Pag-dating sa embassy, mag-pi-fill-up ng request form, then, pupunta ka sa window ng processor, then, ipapadala ka sa capturing room, manned by two people, then they'll be directed to the cashier to pay; at doon ibibigay ang claim stubs at ilalagay doon ang date kung kailan sila dapat bumalik. On our part, yung data na ibinigay sa amin ng applicant iyon ang isesend namin sa Manila para maisyuhan naman siya ng panibagong passport.
Kapag-may-duda halimbawa, tumatagal ang proceso. Mayroong kapangyarihan ang ating consular section to demand some other documents lalo na kapag-mayroong duda nga sa application. Mayroong pinagbabasehan ang consular kung bakit umaabot sa puntong ganyan dahil minsan halimbawa, mayroong kaparehong pangalan at peke ang ibang mga papers o gumamit ng pangalan ng ibang tao. Kadalasan namang nangyayari iyan sa mga new applicants; wala man tayong bagong applicants sa mga bagong panganak lang. Doon din marami kaming requirements na kailangan, katulad halimbawa ng birth certificate from the Ministry of Health na translated na into English. Yung birth certificate dapat stamped ng Ministry of Foreign Affairs dito, tapos, hinihingi din namin ang copy ng kanilang marriage contract; translated into English. Dito, sabay naming hinihingi sa kanila ang civil registry para sa bata; requirements iyan ng NSO sa Pilipinas, attached ang birth-certificate ng bata at ang footprint. Iyan ang ipapadala natin sa NSO.

BEN GARCIA: Kapag nawala ang passport ko, ano naman ang mga dokumentong kakailanganin kong dalhin?

REA ORETA: Bago ka magpunta ng pulis, dapat magpunta ka muna sa amin dito to get the affidavit of loss, iyon ang dadalhin sa police station, the police will issue the loss passport report, then, we would process the new passport. Ito medyo mahal, kailangang mag-bayad ng KD45 for the loss passport.

BEN GARCIA: Noon pong luma pa ang sistema sa pagpapagawa ng passport, totoo bang mayroong tayong mga pinapaburang photo shop owner para kumita ang ilan sa embassy personnel?

REA ORETA: No I doubt it, in the part of the embassy, ang layunin lang naman namin ay makatulong; yung idirect sa tama o pinakamalapit na studio ang isang applicant. Kung iisiping kumikita ang ilan dito for that reason wala namang ganun at least iyan ang alam ko huh. Kasi you are free to bring here the photo kahit saan pang galing na photo studio iyan. But again, it was before full implementation ng bagong e-passport.

BEN GARCIA: Yun namang Xerox o photo-copy na umano'y pinagkakakitaan din ng ilan sa mga embassy personnel, totoo ba ito?

REA ORETA: Sa ngayon, wala na ang photo-copy machine na iyan dito. Before, alam ko, yung former supervisor ng consular section ang nag-papatakbo noon; wala akong alam sa kung pinagkakakitaan nila iyon, dahil he was reporting directly to the ambassador. But I think, kung ganun man, sa tingin ko legal dahil serbisyo naman ang ibinibigay nila. Sa ngayon, we removed the machine in our section, pero mayroon pa rin namang copy machine sa OWWA; so kung mayroon nangangailangan ng photocopy, we instruct them to go to OWWA kasi nandoon ang copy machine. Dito wala na. Ang maipapayo ko nga sa mga nagpupunta dito, mag-pa-copy na kayo ng marami ng dokumentong puedeng hingin ang kopya para bawas abala na rin sa inyo.

BEN GARCIA: Sa mga kaso po ng mga baklas na passport, o paggamit ng hindi tunay na pangalan, ano ang patakaran dito ng DFA at ano po ang maipapayo niyo sa kanila?

REA ORETA: When a Filipino comes and enter Kuwait halimbawa lang gamit ang assumed name, iyon na ang gamit niyang pangalan dito; lahat ng transaction niya, gamit na niya ang pangalang iyon. Mabubuko lang minsan kung mag-rerenew o kung minsan sa aming imbestigasyon dahil nga may-doubt, so ang iba uma-amin. Kapag nahuli, ang kadalasang tanong namin ay kung willing siyang mag-rectify ng pagkakamali? Kapag sinabing oo, aayusin iyan. Pero, she/he will will have to agree na will have to re-start all over again. Mahirap na proceso ang pagdaraanan. Kasi kailangan niyang baguhin ang lahat, parang domino effect iyan na kapag nasagi o natumba ang isa, sunod-sunod na matutumba ang matatamaan. So, ganun, from the part ng taong nag-assumed name, lahat ay babaguhin, kasi affected iyon lahat. If they want to come clean, gamitin ang buong katotohanan sa pangalan nila; they have to leave the country; lahat doon na sa Manila ayusin. Ang Pilipino na nag-gamit ng assumed identity ay mahaharap sa kasong falsification of public documents, mabigat na kaso iyan, iimbestigahan ang nagkasala, at karamihan naman sa mga ganung klase ay dahil lamang halimbawa sa gusto lang mabilis ang pag-alis dahil kailangan nang kumita ng pera; mauunawaan iyan ng Pilipinas kung ganun nga. Pero mayrooon kasing iba, na ginagamit iyon sa ibang bagay, halimbawa sa drug at human traficcking. Kaya mayroong imbestigasyon. Ang Philippine government ay very flexible when it comes to that, dapat lang naman umamin kung maypagkakasala at ipaliwanag ng maayos ang kanilang sarili. Maraming na-ti-trace na panloloko o pag-gamit ng pekeng pangalan, dahil minsan, yung nagamit na passport ng isang tao ay nag-apply ng panibagong passport, syempre dahil mayroong record, lalabas ang katotohanan, so ayun, buking si kabayan. Kaya, from us, payo talaga namin huwag gagamit ng passport ng ibang tao o assumed name.

BEN GARCIA: Sino sino naman ang hindi nabibigyan ng passport?

REA ORETA: Acquiring passport if you are a Filipino citizen is a privilege. Its our constitutional rights; so kung ikaw ay Pilipino walang karapatan ang sinuman sa Pilipinas na ideny ka sa karapatang iyan, kasi basic human rights ang mag-travel, at kung pupunta ka halimbawa sa ibang bansa hindi ka makakapasok kung wala kang passport. So kung mayroong kang record/s na puwedeng grounds for the state not to grant passport, then ang estado ay maliwanag na sasabihin sayo ang rason, hindi yung basta na lang aalisin sayo ang prebelihiyong iyon dahil minsan nag-po-power tripping lang ang ilang tao at hindi ka bibigyan o hindi irerelease ang passport; isa iyang offense na puwede ireklamo. Ito ang ilan pa sa mga grounds; kung halimbawa ini-order ng korte na huwag bigyan ng passport, hindi ka magkakaroon. Kung ang applicant ay minor at hinold ng guardian ang pag-iisyu ng passport, puwede ring hindi mabigyan ng passport. People who are threats to national security, people who violated the Philippines passport act. Recently lang idinagdag na kapag-lawful order ng ating secretary of foreign affairs dahil sa halimbawa napatunayang banta siya sa national and public order, security, safety, hindi rin binibigyan. Ang fugitive, mga nagkasala at nagtatago sa batas, hindi rin sila bibinigyan ng panibagong passport, kailangan munang linisin ang kanilang pangala. In fact puedeng ipag-utos ng korte na bawiin sa kanila ang passport. So, mayroong mga grounds, kung wala naman sila sa kategoryang ito, walang kapangyarihan ang sinuman sa atin sa Pilipinas na hindi ka bigyan ng pasaporte.

BEN GARCIA: Gaano po kahalaga ang passport ng isang dayuhang manggagawa sa Kuwait. Bakit kailangan itong pahalagahan. Pabor ba kayo sa pagtatago ng passport ng mga employer sa Kuwait?

REA ORETA: Ang passport mo ay mahalaga dahil irerespeto ka ng sinumang awtoridad dahil sa hawak mong passport. Based sa international treaty ng mga bansa sa mundo, sinuman ang may-hawak ng pasaporte ay dapat gawaran ng kaukulang proteksyon ayon sa batas at hayaang makadaan o makapasok sa bansang gusto niyang puntahan. Iniuutos din ng issuing government na dapat bigyan ka ng sapat na gabay/tulong bilang mamamayan ng Pilipinas. Nakasaad iyan sa mismong passport na hawak mo. Diyan na rin itatatak ang permit to work, visa, or residency sa isang lugar. Doon itatatak ang entry at exit permit. Ang passport ay pagmamay-ari ng issuing government. Sila lang ang may-karaptang magbawi niyan. Tungkol naman sa pag-tatago ng employer ng passport, hanggang ngayon, iyan pa rin ang stand namin na walang kapatan ang employer na i-withold ang passport ng sinumang manggagawa. Pero ang pag-kuha ng passport ng mga employer sa Kuwait/Gulpo ay nakatali sa sistemang 'kaffel' o sponsorhip system. Kaya nga, tuwang tuwa kami ng mabalitaan ang plano ng gobyerno dito na alisin ang sponsorship system. Tulad ng sinabi ng ambassador; sana lang pagtuunan din ng pansin ang batas may-kinalaman sa dometic helpers dahil vulnerable sila o laging tampulan ng pang-aabuso.

BEN GARCIA: Bakit mayroon pang tatak not allowed to travel to Iraq ang mga passports natin, gayong marami pa rin namang nakakalusot sa travel ban na ito ng Pilipinas.

REA ORETA: The Philippine government stands on the travel ban; we have the existing travel ban order; prerogative iyan ng estado dahil nga sa seguridad at kaligtasan ng ating mga kababayan; so nag-implement ang Pilipinas ng ban order. The primary concern of Philippine government is nothing but the safety and security of our kababayans. Iyan ang rason kung bakit kailangang tatakan ang passport natin ng not allowed to travel to Iraq. Sa usapin naman kung bakit nakakalusot pa rin ang maraming Pinoy, wala na kaming control diyan, kasi personal na iyan na disisyon ng mga kababayan natin, sila ang nag-ri-risk ng kanilang buhay kapalit ng pera despite the order not to enter Iraq.

Masaya akong wala siya!

2010-10-10T01:34:00.000-07:00

Kambal na pasakit

(Karugtong ng liham kasaysayan ni Marites Tura)

Nagkaanak pa ako ulit ng isa. Nabuntis din ang nanay ko sa bunso kong kapatid. Doon ko nakitang muli ang kahayupan ng tatay ko. Lagi niyang sinasaktan ang ina, pero, noong huli nga, buntis ang nanay at kabuwanan niya halos noon. Binugbog siya ng tatay ko, napasugod ako sa bahay namin, dahil naririnig ko, gustong patayin ng tatay ang nanay ko. E buntis ang nanay ko, sabi ko sa tatay ko tama na, abay-gusto niya akong batuhin ng itak, hindi niya itinuloy dahil mayroon akong hawak na bata. Kuya Ben, para syang may-sungay kung magalit, ang sama ng ugali niya. Pinalayas niya kami ng nanay sa loob ng bahay at walang saplot sa katawan si inay, buti na lang at naroon ako. Nung umalis kami sa bahay na iyon, sabi ko sa nanay ko, umalis na ng tuluyan at huwag nang babalik kailan man. Binigyan ko ng pamasahe ang inay at nagtungo siya sa kapatid niya sa Zamboanga. Ang sama ng loob ko noon, sabi ko, sana lang mamatay na ang tatay ko. Kinabukasan, nang magising si itay, hinahanap si nanay, sabi ko, pinaalis ko na, at hindi na siya babalik ulit. Sabi sa akin, pabalikin ko si inay ngayon din. Sabi ko sa kanya, hindi na siya babalik at nasa kapatid niya sa Zamboaga City. Pinuntahan ni itay, nabugbog din siya doon ng kapatid ni inay, dahil nakita nila ang kaawa-awang lagay ng inay. Pero, matapos ang usapan, sumama pa rin pabalik, kasi malapit na nga siyang manganak noon.
Ilang araw lang ipinanganak ang bunso naming kapatid na lalaki. Tatlong araw matapos ang binyag, nagkasakit si itay. Dinala siya sa ospital at ilang araw lang binawian siya ng buhay. May-sakit daw pala ang itay sa puso, kidney at ulcer, lahat iyon nagsama-sama. Bago siya namatay, sabi niya sa akin, bahala na daw ako sa mga kapatid ko. Namatay ang itay sa tabi ko, wala ang nanay noon kasi naghahanap ng pera pambili ng mga gamot at pambayad sa ospital. Hindi ako naiyak, hindi tumulo ang luha ko sa pagpanaw ni itay. Sabi ko nga buti na lang at matatapos na ang kalbaryong buhay ni inay at mga kapatid ko. Noong iuwi ang bangkay ni itay sa bahay, ni hindi ko nakitang umiyak ang mga kapatid ko. Hindi sila nasaktan. Ang kapatid at nanay niya lang ang nakita kong umiiyak. Noong nilapitan ako ng lola, sabi, makakapahinga na daw ang inay sa pambu-bogbog. Nang mailibing si itay, pinilit kami ng inay, na sa bahay na lang nila kami titira. Hindi kami magkaunawaan ng mga kapatid ko, dahil ayaw nilang sumunod sa akin. Matapos ang ilang buwan, nagpaalam ang nanay na pupunta ng Maynila para mag-trabaho para sa mga kapatid ko. Pumayag na rin ako, yung nakukuha nyang pension, ako ang kumukuha, dahil nasa akin lahat ang mga kapatid ko, at mayroon akong tatlong anak na noon. Para makatulong din sa pagbuhay sa mga kapatid ko at mga anak ko, tumanggap din ako ng trabaho like manicure, pedicure at gupit ng buhok. Pero nagumon ako sa sugal, habang wala ang mga kapatid ko, at ang mga anak ko, sinasama ko sa sugalan. Hindi ko na rin alam ang ginagawa ng asawa ko, malayong malayo na ang loob namin sa isat-isa. Hanggang isang araw, bigla siyang nag-yaya sa akin na sumali daw kami sa Couples for Christ. Nakita ko ang pagbabago niya noong pumasok kami sa grupong iyon. Yung pag-inom nawala sa kanya. Natigil din ako sa pagsusugal. Naging maayos ang pag-sasama namin ng halos isang taon. Isang araw, bumalik ang inay galing sa Maynila. Ang sabi, doon na raw siya at hindi na siya aalis pa, sabi ko sa asawa ko, kung ganun, aalis na lang din kami sa bahay na iyon para matuto na rin kaming mag-sarili, total lumalaki na ang mga bata at pati yung mga kapatid ko. Pero sabi ng asawa ko, doon na lang daw kasi mas-masaya daw ang bahay kung marami. Sabi ko sige, ikaw ang bahala. Nag-sama-sama pa rin kami. Lingid sa kaalaman ko, demonyo na rin pala ang asawa ko, may-isang taon niya na palang hinahalay ang kapatid kong babae. Nag-tataka lang ako, dahil yung kapatid ko, parang laging tulala, namumutla. Tinatakot daw pala siya ng asawa ko, itinatali ang kamay at nilalagyan ng tela ang bibig para hindi makasigaw. Kung mag-sasabi daw siya ng totoo, papatayin dawako ng asawa ko. Kaya naman pala kung tanungin ko, umiiyak lang sa akin at okay lang daw siya. -Itutuloy
(Sa mga gustong maging kabahagi ng Buhay at Pag-asa, sumulat po kayo sa address na makikita sa itaas na bahagi o kaya naman, puede po kayong tumawag o magbigay mensahe sa tel 97277135 para sa mas-madaling paraan ng pagpapadala ng inyong mga kasaysayan. Maraming salamat po!-Ben Garcia)

2010-10-03T02:45:00.000-07:00

Kambal na pasakit

Masaya akong wala siya!

Dear Kuya Ben,
Ako po si Marites Tura. Tubong Kabasalan Sibugay province. Panganay sa siyam na magkakapatid. Bata pa ako, nasubaybayan ko na ang gulo sa aming pamilya. Lasenggo ang tatay ko. Pag-uwi galing sa inuman, lumilipad ang mga kagamitan namin. Kung wala na siyang makitang puedeng ihagis, nanay ko naman ang ihinahagis niya. Pati kami, pagbabalingan din ng kanyang kapretsuhan. Nariyan at ikukulong kaming lahat sa kuwarto. At doon kami mag-iiyakan. Tapos naririnig namin sa kuwarto ang hiyaw ng mama, ang iyak ng mama, minsan pa nga, initak niya ang mama namin. Nakita ko rin ang galit minsan ng tatay sa nanay ko. Isang araw, pinaubos ba naman sa kanya ang isang kalderong kanin at isang kilong bigas. Nung hindi maubos, inginud-ngud ng tatay ang nanay sa kanin at bigas. Minsan pa yung nanay ko, hinubaran niya ng saplot sa katawan, hubot-hubad, hindi pinapasok sa bahay, hayaan daw makita ng mga taong ganun ang nanay ko. Wala daw magpapapasok sa nanay namin. Nung malingat ang tatay, hinagisan ko ng damit ang nanay sa labas. Kinaumagahan, wala na ang nanay. Umalis siya at nagtungo sa kanyang kapatid sa Zamboanga City. Kinuha din siya doon ng tatay. Mula ng magkaisip ako at hanggang 3rd year high-school na ako, iyon ang sitwasyong kinamulatan ko sa pamilya. Minsan pa nga, pati sa ospital, binugbog din niya ang nanay ko. Bagong panganak siya noon. Lumabas ang nanay na puro pasa sa katawan. Hindi na ako nagtapos ng pag-aaral, dahil araw-araw, lumalala ang sitwasyon sa aming pamilya. Lagi rin kaming kulang sa gamit sa iskuwela. Minsan din, kung magalit ang tatay sa isa sa mga kapatid ko, lahat kami damay, yung nagkasala, ihuhulog niya sa hagdan, tapos kapag nawalan ng malay, tatadyakan niya ng tatadyakan para mabuhay ulit. Yung kapatid kong lalaki, ibibitin niyang patiwarik, papaluin niya ng papaluin, hanggang sa maputol ang sanga ng kahoy. Yung isang lalaki naman, isinilid niya sa sako at ibinitin sa apoy, aalisin niya lang ang kapatid ko kung wala nang apoy. Ang pananakit ng tatay ko ay umabot hanggang 17 years old na ako. Sabi ko sa sarili, kahit sinumang tao ang magsabi sa akin na ilalayo ako at itatago ako, sasama ako. Yung lalaking minsan ay nagsabing liligawan ako, nagpunta ng bahay, gusto lang bang makita ang bahay namin at ako. Tamang-tama naroon ang tatay, nakita siya. Pinagalitan ako ng tatay at muli niya akong sinaktan sa harapan ng lalaki. Sabi ko sa lalaki, normal na ito sa amin. Kaya nga sabi ko sa lalaki, kahit sinong lalaki ang magsabi sa akin na ilalayo niya ako sa tatay ko, sasamahan ko. Wala na siyang dalawang salita sabi niya sa akin, itatago niya ako at ilalayo sa tatay ko. Dinala ako ng lalaki sa Zamboanga City. Matagal bago kami nagsiping dahil hindi ko naman siya mahal. Pero noong mag-iisang taon na ako doon, pumayag na rin akong makipagsiping sa kanya. Nabuntis ako. Isang beses noong nagpunta ako sa bayan, nasundan pala kami ng isang kamag-anak, at natuntun ng tatay ko ang bahay na tinitirhan namin. Nagpunta doon ang tatay seven months na akong buntis. Nakiusap, umuwi na raw ako sa bahay at hindi naman daw siya galit. Pero hindi ako naniwala, hindi ako umuwi. Naipanganak ko ang panganay ko. Pero noong mag-dalawang buwan na ang bata, nagpasiya akong umuwi sa bahay. Hindi ko naman kasi talaga mahal ang lalaking ama ng aking anak. Noong umuwi ako, na-touch ako sa ipinakitang pagmamahal ng tatay ko sa apo niya. Kinuha niya agad ang anak ko, hinalikan at sinabi niyang iwan ko na lang daw ang bata at umuwi ako sa lalaking kinakasama ko sa Zamboanga. Pero sabi ko, hindi na ako babalik sa Zamboanga dahil, gusto ko nang hiwalayan ang lalaking ama ng aking anak. Sabi ko sa kanila, sumama lang naman ako doon, dahil nangako siyang ilalayo ako sa bahay. Sabi sa akin ng nanay, bakit ako sumama sa taong hindi ko naman mahal. Sabi ko para takasan si itay. Nag-stay ako sa bahay ng may-apat na buwan. Tapos, may-nakilala akong babae na nag-aalok ng trabaho sa ibang bansa. Agad ko iyong sinunggaban at iiiwan sana ang anak ko sa nanay ko. Pero sa araw ng aking pag-alis patungo sana ng Maynila para tuparin ang pangingibang bansa, dumating ang asawa ko, kasama ang kanyang mga magulang. Ipakakasal daw kami. Wala na akong nagawa, hindi ako natuloy dahil yung tatay ko, pumayag na rin na ipakasal ako. Doon ko mas-lalong nakilala ang asawa ko, bogbog sarado din ako sa kanya sa tuwing nalalasing. Grabe din palang magbunganga at magnigaya ng sama ng loob sa akin. Dahil sa sitwasyong napasukan ko, naging frustrated ako, natuto akong makipagkaibigan sa iba, at naging sugarol din ako kinalaunan. -Itutuloy
(Sa mga gustong maging kabahagi ng Buhay at Pag-asa, sumulat po kayo sa address na makikita sa itaas na bahagi o kaya naman, puede po kayong tumawag o magbigay mensahe sa tel 97277135 para sa mas-madaling paraan ng pagpapadala ng inyong mga kasaysayan. Maraming salamat po!-Ben Garcia)

'Star Apple'

2010-09-26T02:42:00.000-07:00

Arlyn, hanap mga anak

(Sagot sa liham kasaysayan ni Arlyn)

Si Arlyn ang letter sender natin sa nakalipas na dalawang linggo. Medyo mahaba ng kuwento ng kanyang buhay at maraming naantig sa kanyang liham kasaysayan. Sino bang tao ang hindi maaantig sa kanyang nailahad na kuwento ng buhay? Marami ang kanyang pinaluha at batid ang hirap ng kanyang pinag-daanan. Sa mga hindi nabasa ng buo ang kanyang liham dahil sa inabot ng Eid El-Fitr ang kanyang kuwento. Heto at ireremind ko lang po kayo briefly. Kung inyong natatandaan, siya ang ating kabayan na ayon sa kanyang salaysay, pinagsamantalahan siya ng guwardiyang bantay sa isang compound na ginagamit niyang daanan (lusutan) patungo sa kanyang trabaho. Nakursunadahan siya ng guwadiya, (yung nagbabantay sa compound), inabangan at nilugso ang kanyang puri. Nagbunga ang ginawa ng guwardiya. Sa pakiusap ng mga kamag-anak ng guwardiya, hindi siya nagsampa ng kaso sa lalaki. Tinanggap niya ang alok na pananagutan ang dinadalang bata sa kanyang sinapupunan. Dinala siya ng lalaki sa Capiz, kung saan sila tumira. Doon sila nabuhay bilang mag-asawa. Pero hindi sila kasal dahil na rin sa ayaw niyang patali sa lalaki. Grabeng hirap ang kanyang naranasan doon. Pero sa kabila ng lahat, nagsama sila at nagkaroon ng tatlong anak. Reklama ni Arlyn ni hindi siya matulungan ng asawa. Lahat siya ang kumikilos para mabuhay ang mga anak. Nagtinda siya ng isda sa mga bahay-bahay, nag-alaga ng baboy, naging trabahante sa sakahan. Noong ipanganak niya ng bunso, nagkasakit siya. At inisip niya noon na hindi na siya mabubuhay pang muli. Salamat na nga lang sa kaymito, na ipinakain sa kanya ng kanyang anak. Nahimas-masan siya at muling lumakas at nag-karoon ng pangalawang buhay. Iyan ang dahilan kung bakit ang pamagat ng kanyang liham ay Star Apple. Malaking papel ang ginagampanan ng star apple sa kanyang buhay. Kaymito rin daw ibinibitin ng kanyang tatay ang kanyang kapatid sa tuwing nagkakasala ito.
Samantala, sa kanyang pag-galing, inisip niya pa rin kung papaanong buhay ang kanyang tatahakin. Hindi pa rin ipinapakita ng kanyang asawa ang kahandaang buhayin sila. Dinala siya ng kanyang kapalaran sa Saudi Arabia. Nagtrabaho bilang domestic helper at tumagal siya doon ng halos tatlong taon. Lahat ng suweldo, ipinadadala sa asawa, alang-alang sa mga pangarap na gusto niyang abutin ng kanilang pamilya. Ipinatapos niya ang bahay, binilhan niya ng tricycle ang asawa. Subalit ilang araw bago siya umuwi, nabalitaan niyang mayroong ibang babae ang asawa. Inamin niya rin na wala naman siya talagang nararamdaman sa asawa. Ang masakit sa kanya, dugo at pawis ang puhunan niya sa pagpapatayo ng bahay, ng tricycle para sa asawa, tapos, lolokohin pa siya nito.
Hindi siya umuwi ng Capiz, nagbalik siya sa kanyang mga magulang sa Leyte. Ang tanging hangarin niya na lamang ay makausap man lang sana ang tatlong anak, pero hindi siya pinalad hanggang sa maka-alis siyang muli at makarating siya dito sa Kuwait noong May 2009. Wala siyang communication sa mga anak, simula late 2008 at mahigit apat na taon na niyang hindi sila nakikita.
Iyan ang dahilan kung bakit humingi ng tulong si Arlyn sa ating programa.

Bueno...agad akong nakipag-ugnayan kay Oliver Diong. Kasalukyang siyang pangulo ng Club Ilonggo sa Kuwait. Hindi siya nag-damot at agad na nakipag-uganayan sa mga taong puedeng makatulong kay Arlyn. Ang Bombo Radyo sa Capiz ang nakatulong natin upang ma-locate ang mga anak ni Arylyn. Kaya mula sa amin dito sa Kuwait at column nating Buhay at Pag-asa. Maraming salamat po! Katulad din ang pasasalamat ng column na ito kay Oliver Diong!
Noong Biernes nagkaroon ng katuparan ang pangarap ni Arlyn na makausap na muli ang mga anak. Pinayagan siyang makalabas ng kanyang amo. Nagtungo kami sa isang communication facility sa Kuwait City at doon namin tinawagan ang numerong provided sa atin ng Bombo Radyo. Ayon sa salaysay ng kanyang mother in-law, nagtungo doon sa kanilang baranggay sa Lantangan Uyapad Puentevedra Capiz ang ilang crew ng Bombo Radyo, hanap ang mga nabanggit na pangalang provided ni Arlyn. Ibinigay sa kanila ang contact number at agad namang ibinigay sa atin dito sa Kuwait.
Tipid ang mga sagot ng mga taong kausap niya sa kabilang linya, si Arlyn, panay ang iyak at hikbi. Umiiyak habang kausap ang nanay ng kanyang dating asawa at mga anak. Nakausap niya ang panganay na anak, ang pangalawa at ang bunso ay gusto siyang makita. Nangako si Arlyn na magiging madalas na ang kanilang pag-uusap, magpapadala na rin umano siya ng pera; habang hinihintay niyang matapos ang pangalawang taon niya sa Kuwait kung saan puede na siyang umuwi. Nangako siyang uuwi sa Capiz upang kunin ang mga anak. Sinisisi niya ang asawa sa pagpapalit ng telepono dahil mula daw noon, hindi na siya nagkaroon ng chance para makausap ang mga anak.

Ang kuwento ni Arlyn ay puno ng drama, pighati at kalungkutan. Subalit gusto ko lang kayong paalalahanan na kuwento lamang po iyan ni Arlyn. Wala ang kuwento ng kanyang asawa. Mayroon din siyang sariling angulo ng istorya at iyan ay karapatn niya. Mayroon pong mga usaping legal na kasama sa kuwento, inaamin ko, hindi ko po verified ang accuracy nyan. Sa nature po ng aking column, inilalahad ng sumulat ang kanilang kuwento at mula doon ay magbibigay ako ng aking practical na advice.
Ayaw kong pangunahan ang korte, subalit sa aking pagkakaalam, ang illegitimate children ay kadalasang ipinagkakatiwala sa babae ang buong karapatan. Kahit na nga ang apilyedo ng bata ay isinusunod iyan sa babae. Sa tingin ko iyan ang nangyari kay Arlyn, dahil ayon sa kanyang salaysay, noong una ay registered ang mga anak niya as Villafuerte, (apilyedo niya) pero this time nga daw, gamit na ang apilyedo ng dating asawa. Puedeng mapalitan ang surname ng mga bata oras na umabot na sila sa legal age, (malayang makapagpasiya) sa Pilipinas ibig sabihin ay 18 years old, sa lalaki. Doon sila puedeng magdisisyon kung gagamitin nila ang apilyedo ng nanay o ng tatay nila. So, kung ang rehistro ay Villafuerte, ang official public record ang kakampi mo Arlyn. Sa tingin ko kikiling sayo ang batas. Samantala, tungkol sa claim mo sa mga ari-arian; kung mayroon kang mga resibo ng remittances noon, puede mo iyang gawing katibayan na totoo ngang nagpapadala ka sa kanila noon at sa tingin ko, papanig din sayo ang korte upang mabawi mo o kaya ay maibalik sayo ang produkto ng iyong mga pinaghirapan. Maraming salamat sayong tiwala! -Ben Garcia
(Sa mga kababayan nating gustong maging kabahagi ng column na ito, puede po kayong sumulat sa address na makikita sa itaas o kaya, tulad ni Arlyn ay makipag-ugnayan sa Tel 97277135 upang malaman ang pinakamabilis at madaling paraan ng pag-si-share ng inyong mga kuwento. Maraming salamat po!)

‘Star Apple’

2010-09-13T05:31:00.000-07:00

Arlyn, hanap mga anak!

Dear Kuya Ben,

Ako po si Arlyn Panal Villafuerte. Tubong Mahaplag Leyte, 32 years old. Ipinanganak po ako noong September 16. Anim kaming magkakapatid. Kinagisnan ko na po ang pananakit ng aking ama. Noong mga taong iyon, tanging ang aming ina ang kumakayod para mabuhay ang pamilya. Nagtatrabaho siya sa Maynila bilang kahera sa isang restaurant sa Quezon City. Minsan lang umuwi sa isang taon. Buwan buwan ipinapadala sa tatay ko ang kanyang suweldo para mabuhay kami sa probinsiya. Habang ang tatay, inuubos ang oras sa paglalasing at sugal. Mga seven years old pa lamang ako noon. Iyon na halos ang set-up ng kinagisnan kong pamilya. Sa murang edad ko, gumigising na kami noon ng aking kuya para maglabada at gawin ang mga trabahong bahay at nang sa ganun ay makapasok sa iskuwela. Ni hindi ko naranasang maglaro o makipaglaro sa ka-iskuwela. Hindi naging masaya ang aking kabataan. Ganun din ang sitwasyon ng nakakatanda kong kapatid. Palibhasa kami ng kuya ko ang medyo maaasahan ng mga panahong iyon, kami na halos ang nag-aasikaso ng lahat para sa amin sa bahay para mabuhay kami at iba ko pang mga kapatid. Naaalala ko, yung kuya ko ayaw nun lumiban sa klase, kahit sinabi na ng Itay na mag-absent muna. Tandang tanda ko ang parusang iginagawad sa kanya, isinisilid siya sa sako at ibinitin sa punong kaymito (star apple).
Noong ako naman ang hindi sumunod sa gusto ng tatay, pinarusahan niya rin ako. Kalahating araw akong ibinilad sa araw na nakaluhod sa asin, nakadipa sa gilid ng kalsada. Hindi ko iyon malilimutan. Tiniis ko iyon. Biruin niyo, gumigising kami ng alas-tres ng madaling araw para magawa ang trabaho sa bahay. Ako kadalasan ang naglalaba ng mga puti at yung kuya ko naman sa mga de-color.
Noong nag-graduate na kami ng grade six, bumalik ang nanay sa Leyte at ininroll kami ng kuya ko sa Abuyog Academy. Kinuha niya kami ng boarding house malapit sa iskuwela. Nakapasa ako ng scholarship from first year to fourth year. Bumalik pa rin sa Maynila ang nanay ko, dahil sabi niya, papaanong mababayaran ang boarding house kung hindi siya kakayod. Iniwan ng nanay ko sa aming lola ang maliliit ko pang mga kapatid, habang ang tatay, hindi na halos umuuwi sa bahay at busy sa pansariling kaligayahan.
Naging maayos naman ang lahat sa amin ng kuya ko. At para makatulong sa nanay, nag-working student kami ng kuya. Siya, bawat hapon, namamasada ng tricycle. Ako naman, sa tuwing sadabo at linggo, nagbabantay ako ng tindahan sa palengke. Yung tira ng kuya ko mula sa boundary ng tricycle, iyon ang ibinibili namin ng pang-ulam. At yung kinikita ko naman mula sa pagiging tindera, iyon naman ang dinadala namin sa mga kapatid ko sa lola namin. Yung nanay, hindi siya nakakalimot sa pagpapadala ng pera sa tuwing katapusan ng buwan. Ganun halos ang set-up hannggang sa maka-graduate kami ng kuya ko. Pinabayaan namin ang tatay dahil umaasa lang lagi sa mga magulang niya. Walang trabahong natutunan. Sa tuwing walang bigas, o asin sa bahay, takbo siya agad sa magulang niya. Laging umaasa sa suwerte sa mga fiestahan. Nagsusugal at naglalasing!
Noong matapos kami ng kuya ko ng High School, nagpunta na kami ng Maynila. Sabi namin sa nanay, magtatapos kami ng pag-aaral kahit vocational lang. Nag-working student kami. Siya ay pumasok sa isang fast-food chain, at nakatapos ng auto mechanic. Ganun din ang ginawa ko, nag-working student at kumuha ako ng computer secretarial sa PUP.
Noong nag-aaral ako, nagbabaon lang ako ng kahit anong pagkain. Kahit nga tutong na kanin, binabaon ko. Basta lang mayroon akong mailagay sa tiyan ko. Kinakain ko na lang ang baon sa CR kasi nahihiya naman akong ibuyangyang iyon sa harap ng iba kong mga class-mate.
Noong makatapos na kaming dalawa. Kinausap namin ang nanay na umuwi na lang sa probinsya upang mabantayan ng maayos ang mga kapatid namin. Yung income namin dalawa mula sa pagtatrabaho, ipinapada namin iyon sa mama namin sa Leyte. Masuwete ang kuya ko, nakakuha agad ng trabaho sa Nissan-Philippines. Noong mag-asawa, umuwi ng Ormoc at hanggang ngayon ay empleyado ng PNOC Ormoc Branch.
Ako matapos ang schooling ko. Nakakuha naman ako ng trabaho at naging empleyado din sa Ventura Plywood. Doon ako natisod at nakilala ang tatay ng mga anak ko. Malungkot ang nangyari sa akin Kuya Ben. Isang araw, habang papasok sa trabaho, inabangan ako ng guard sa nilulusutan kong iskinita. Kilala ko siya, as in, hi.. hello… lang talaga kapag dumaraan ako doon. Compound iyon na malaki, at doon ako dumadaan para maka-save sa oras. Mas-malapit o short-cut kung baga. Puede naman akong dumaan sa Main Street, pero kung doon ako dadaan makakatipid ako ng about 15 minutes. Kaya, nasanay na akong dumaraan doon. Isang araw, inabangan ako ng guard. Nabigla ako ng bigla niya akong hinablot at puwersahang dinala sa kanyang quarters. Huwag daw akong maingay at magsisigaw. Pumalag ako, at nagsisigaw, pero, walang taong nakarinig. At dahil sa mas-malakas pa rin ang lalaki, nakuha niya ng gusto niya noong araw na iyon.
Galit-na-galit ako sa lalaking sumira ng aking mga pangarap. Noong mga three months na ang nakalipas matapos ang insidenteng iyon, napapansin ko na matamlay ako at laging masama ang pakiramdam. Alam ko, nagbunga ang ginawa sa akin ng hayop na lalaki. Tinawagan ko ang nanay ko, agad naman siyang dumating. Imbes na suportahan ako, nagalit sa akin at sabi, marahil ay gusto ko rin daw ang nangyari. Pinaluhod din ako sa asin, kahit buntis ako, sumunod ako sa nanay ko. Pero sa totoo lang kuya Ben, hindi ko talaga boy-friend ang lalaking iyon. Sinugod namin ng aking ina ang lalaki, pero-iyon-nga ang sinasabi, boy-friend ko raw siya at pananagutan naman daw niya ang nangyari.
Gusto kong mag-sampa ng kasong rape, pero nakiusap na rin ang mga pinsan at kapatid ng lalaki, kaya, nanahimik na lang ako. Galit-na-galit ang nanay hanggang makaalis. Ako naman, pumayag na rin lang ako sa gusto ng lalaki na sumama sa kanila sa Capiz. Isa lang ang pakiusap ko, sasama ako sa lalaki, pero ayaw kong pakasal sa kanya at sabi ko, hindi ko naman siya mahal, pag-aaralan ko pang mahalin siya. Dinala ako sa Capiz ng tatay ng mga anak ko. Pag-dating doon, nagulat ako sa bahay nila. Nasa gitna ng bukid at walang ni-isa mang kapit-bahay. Malalayo ang mga bahay. Ang pamumuhay ay mahirap pang hindi hamak kumpara sa buhay na pinagdaanan ko sa Leyte.—Itutuloy

Part II

Naaalala ko ang mga sabi-sabi noong bago ako doon sa Capiz. Marami raw asuwang doon. Hindi ako nakatulog noong mga unang linggo ko doon dahil inisip ko baka asuwang din ang nanay nya. Pero na-overcome ko rin naman iyon. Pumayag akong sumama sa lalaki sa isang kondisyon na hindi dapat kami ikasal. Okay sa kanya iyon. At mabilis na lumipas ang panahon. Sa Capiz ko naranasan ang sobrang hirap ng buhay na hindi ko pa naranasan kailan man. Mas-malala pa sa kalagayan noong maliliit pa kami. Inihatid lang kasi ako sa Capiz ng lalaking sumira ng aking mga pangarap at nagbalik din siya sa trabaho niya sa Maynila. Noong bago ako sa kanila, lagi kong naririning ang away nilang mag-asawa, yung nanay at tatay niya. Bakit daw nandoon ako ganuong hindi naman kami kasal ng anak nila? Mga ilang buwan lang natuto na ako ng linggwahe nila. Walang tulong na naibibigay sa akin ang mga magulang niya. Kahit nga noong manganak na ako. Sa katunayan yung perang ipinapadala ng asawa ko, kinukuha ng nanay niya. Noong umuwi ang asawa ko, nakiusap ako sa kanya na magbukod na lang kami. Lagi rin kasi ang away naming mag-asawa. Pumayag naman at nagtayo ng maliit na bahay-bahayan sa tabi ng mga magulang niya.
Sabi nga, doon ko pa lang makikilala ang tunay na ugali ng asawa ko sa sarili naming tahanan. Doon ko nga nakita ang ugali niya. Hindi na siya bumalik sa Maynila. Hinayaan niya na rin akong magtrabaho. Lagi asa sa magulang, ultimong asin, sa magulang niya inaasa. Pagod-na-pagod ako sa ganuong sitwasyon kaya, para mabuhay ng mayroong konting dangal, ako na lang ang gumawa ng paraan. Mayroon pa akong natitirang pera noon. Maliit, pero sabi ko sa sarili; kailangan kumilos. Lumabas ako sa palengke, bumili ako ng sampong kilong isda. Hinahati-hati ko iyon at iyon ang itinitinda ko sa mga malalayong kapit-bahay. Nag-lalako ako ng isda sa umaga at ang kita ko iyon ang bumubuhay sa amin. Samantalang yung lalaki nandoon lang sa bahay, nnunood ng TV. Ang hirap ng buhay ko noon Kuya Ben.
Noong mag-isang taon ang anak ko, sumulat sa akin ang nanay at nagpadala ng konting pera; pamasahe ko raw iyon pauwi sa Leyte. Hindi ako umuwi, palibhasa mayroon pa rin akong natitirang sama ng loob sa kanya. Kaya imbes na umuwi; ibinili ko ng baboy ang perang padala ng nanay ko. Bumili ako ng dalawang maliliit na biik. Nanguha ako ng mga kangkong at nanghingi ng ipa (darak) sa mga kakilala. Iyon ang ipinapakakain ko sa mga biik. Nang lumaki, ibinenta ko at bumili ulit ako ng apat. Naging lima at hanggang sa umabot ng sampo ang baboy na inaalagaan ko. Ako lahat ang gumagawa! Walang tulong akong nakukuha mula sa asawa ko. Sa umaga, nagtitinda ako ng isda, pagnaubos na, uuwi ako at aasikasuhin ko naman ang mga baboy kong alaga. Buti na lang at inaalagaan naman ng mga byenan ko ang anak ko. Pero sobra na, pagod na pagod na ako! Araw-araw, imbes na matutunang mahalin ang asawa ko, nararamdaman kong lalo pang napapalayo ang loob ko sa kanya. Ni-hindi man lang ako matulungan ng asawa ko sa pagkuha ng mga pagkaing baboy. Noong mag-away kami ng asawa ko, ibinenta kong lahat ang baboy at ipinagpatayo ko iyon ng mas-maayos-ayos na bahay. Buntis na ako noon sa pangalawa kong anak. Nang maipanganak ko ang pangalawa, dumami ang mga gastusin. Kaya ang pagtatanim naman ng palay at tubo ang pinasok kong trabaho. Habang yung asawa ko, sumasama sa mga kabarkada niya kung saan saan. Walang perang ibinibigay sa akin o para man lang sa mga anak niya. Yung sahod kong 700 pesos kada buwan, tuwang tuwa na ako noon, kasi maibibili ko ng gatas ang mga anak ko.
Hanggang sa nadagdagan naman ang anak ko. Ipanganak ko ang pangatlo noong Januray 2005. Pero matapos ang panganganak; nagkasakit ako. Tipos at nalagas ang aking mga buhok. Naubos ang kaunting ipon, baon pa kami sa utang. Walang dumadalaw na asawa sa akin sa ospital, liban sa paminsan-minsang pagsipot ng mga anak ko, dahil hindi pa naman nila kayang magpuntang mag-isa. Noong mga panahong iyon, dahil sa karamdaman, nawawalan na ako ng ganang mabuhay. Pero, iniisip ko mga anak ko. Papaano sila kapag-nawala ako? Lupaypay man ako sa nararamdaman kong sakit, iniisip ko pa rin kung saan kukunin ang perang pambayad sa ospital at pambili ng gamot. Buti na lang at may-nakilala akong tao sa ospital na itinuro ang pwuedeng mautangan ng five six. Kumuha ako. Lumabas ako ng ospital. Halos dalawang linggo pa akong nakaratay sa banig dahil walang tigil pa rin ang diarrhea; walang gamot, walang doctor, hindi ako makatayo mag-isa. Yung kakaunting lugaw na pumapasok sa bibig ko, inilalabas ko rin agad. Hinang hina ako at tila baga kalansay na lang ako noon. Walang pag-kain na natatanggap ang bituka ko. Nagpaalam na ako noon sa mga anak ko. Sabi ko sa mga anak ko, mamamatay na ako. Hindi ko na kayang mabuhay pa. Nag-iiyakan na sila noon. Wala man silang maiyakang iba, kaya kitang-kita ko ang kalungkutan nila. Iniisip ko noon mamatay ako, pero, papaano sila? Papaano ang mga anak ko? Yung panganay kong anak, lumapit sa akin, umiiyak; nakiusap sa akin. “Mama, kumain ka kahit kaunti, ito ang kaymito, kainin mo mama.” Binigyan niya ako ng ‘star apple’ at isang milagrong marahil na matatawag ang naganap. Ayaw ko nang maglagay ng kahit anong pagkain sa tiyan ko. Tubig na lang ang bumubuhay noon sa akin. Kaya nga namamaalam na ako noon sa mga anak ko. Kasi ramdam ko hindi na ako magtatagal. Pero nung kinuha ko ang kaymito sa kamay ng anak ko. Taimtim akong tumawag sa Diyos. Sabi ko; kung kukunin mo na ako, handa na ako. Pero gusto ko pang makasama ang mga anak ko! Sabi ko sa Panginoon, kung gusto mong mabuhay pa ako, hayaan mong tanggapin ito (kaymito) ng katawan ko. Pinilit kong kinain ang bunga. Matapos kong kainin iyon; nakatulog ako. Nagising ako sa bigat ng tiyan ko. Bigla na lang akong umutot ng pagkahaba-haba. At doon ako nakaramdam ng ginhawa. Nagkaroon ako ng lakas na muli, nagkaroon ng gana sa pagkain. Muli akong nakalakad.
Sa paglalakad-lakad ko, medyo okay na ang katawan ko noon. Nakasalubong ko ang isang kakilala. Natuwa siya sa mabilis na pagbalik ng aking katawan. Na-i-suggest niya sa akin na mangibang bansa. Mag-abroad daw ako para makabangong muli. Subukan ko raw magtungo sa munisipyo dahil mayroong interview doon. Sinubukan ko nga, at nakapasa naman. Ang recruiter ang nag-provide ng pamasahe patungong Maynila. Nakaalis ako agad patungong Saudi Arabia. Nag-work ako doon mula 2006, 2007, 2008. Buwan buwan akong nagpapadala sa asawa ko. Gusto kong matapos ang bahay na pinapatayo namin bago ako umuwi. Binilhan ko rin siya ng pamasadang tricycle. Noong malapait na akong umuwi, nabalitaan kong nag-asawa na ang ama ng mga anak ko.
Nagimbal ako sa balita. Kahit aminado akong hindi ko siya kailan man natutunang mahalin, naghinayang ako sa perang ipinapadala ko. Sa bahay na ipinatayo ko. Dugo’t pawis ang puhunan ko doon. Kaya dahil sa sama ng loob, imbes na umuwi ako sa Capiz, nagpasiya akong tumuloy na lang sa Leyte. Doon ako nagpahinga at naglabas ng sama ng loob sa nanay ko. Sinubukan kong kausapin kahit ang mga anak ko man lang noong naroroon pa ako sa Leyte, pero, itinatago ng ama nila ang mga anak ko. Kaya hangang sa makabalik ako sa abroad, (this time sa Kuwait) wala na akong naging balita sa mga anak ko. Kahit man noong nandito na ako, nasa isip ko pa rin ang mga anak ko. Pilit na inilalayo ng dati kong asawa ang mga anak ko. Ganuon din ang gawa ng mama ko sa Leyte, pero wala pa rin talaga silang makuhang balita ukol sa mga anak ko. Hanggang ngayon, wala pa rin akong balita sa kanila. Nangungulila ako sa mga anak ko. Gusto ko silang makausap, gusto ko silang mayakap. Gusto kong makuha sila at maibalik sa poder ko. Hindi kami kasal ng asawa ko, ang apilyedo ko ang ginamit noong ipanganak at iparehistro ko sila sa munisipyo. Sa ngayon, gamit na ng mga bata ang pangalan ng kanilang ama. Gusto ko silang makuha; gusto kong maibalik sila sa poder ko. Tulungan mo ako Kuya Ben.

Ito ang mga pangalan ng mga anak ko. Sa birth certificate Villafuerte po ang gamit nilang family name. Sa ngayon daw ‘Inion’ na: Apilyedo po iyan ng dati kong asawa na ang tunay na pangalan ay Arturo.
Ito ang mga pangalan ng hinahanap kong mga anak:
1. Joshua 11, (kapanganakan, January 5, 1999)
2. Kim Arthur, (kapanganakan, March 13, 2000)
3. Ashlyn May, (kapanganakan, January 14, 2005)
Ang address namin dati sa Capiz ay: Baranggay Lantangan, Uyapad Puentivedra, Capiz.
Nakarating ako sa Kuwait noong May 26, 2009. Nagpunta ako dito na hindi ko man lang nasilayan ang mga anak ko. Hanggang ngayon nangungulila ako sa kanila. Kailangan ko po ang tulong ninyo!

Gumagalang at nagpapasalamat,
Arlyn P. Villafuerte

2008-03-30T01:46:00.000-07:00

'Gemini tigilan ang kahibangan'

Ulan ng love notes

Dear Kuya Ben,
Isa ako sa napakarami mong taga-subaybay ng nag-iisang palatuntunan ng bayan, ang Buhay at Pag-asa. Akala ko nga noon, mananatili na lang akong taga-basa ng mga nakakaantig pusong mga liham ng ating mga kababayan. Iyon pala magiging kabahagi rin ako ng inyong kolum. Salamat dahil nariyan ka at handang makinig sa aming mga problema at handang sumagot sa aming mga katanungan.
Kuya tawagin mo na lang akong Gemini, may-asawa at isang anak. Kuya sa awa ng Diyos, okay naman po ang aming anak, mga magulang, pero balita ko ang aking asawa, nahihibang na sa ibang babae. Pero hindi naman ako agad-agad naniniwala. Gusto ko kaseng mayroon akong prueba bago ako maniwala sa mga balita nila. Malakas din naman ang panalangin ko na hari nawa ilayo niya kami sa tukso. Pero mukha yatang sinusubukan ako ng tadhana. Sa ngayon po kase, mayroon akong masugid na manliligaw, bata pa siya, ako 32, samantalang 21 years old naman siya. Noong una, akala ko nakikipagbolahan lang siya, iyon pala seryoso. Hindi ako naniniwala sa kanya, dahil bata pa nga siya. Pero napatunayan ko ang pagmamahal niya nang ipakita niya sa akin ang pananamlay ng minsan sabihin ko sa kanyang wala akong nararamdaman sa kanya.
Galit na galit ang kanyang nanay ng mabuko ang isang love letter niya sa akin. Nakita iyon sa kanyang kama ng sarili niya mismong ina. Mag-kasama po kami ng Nanay niya sa trabaho. Habang siya, ipinasok ng Nanay niya sa business ng aming amo. Kaga-graduate pa lamang niya ng computer science at dinala siya dito ng Nanay niya para makasama niya at makapag-trabaho na rin. Pero, ayun, nakikipagbolahan na sa akin. Hindi ko alam kung bakit siya nahuhumaling sa akin. Pero hindi sa pagbubuhat ng sariling bangko, maganda naman kase ako.
Para hindi naman nakakahiya sa Nanay niya, kinausap ko ang anak niya, tinapat ko siya na wala akong gusto at nararamdaman sa kanya, pero ang lalo niyang ikinagimbal ay nang sabihin kong hindi kami puede dahil may-asawa ako at anak.
Mag-mula noon, napansin kong hindi na siya halos kumakain. Painon-inom na lang siya ng tsai, kapag naroroon sa amin, tila baga, nakitang kong nawalan na siya ng gana sa buhay, napansin ko rin ang pag-bagsak ng kanyang katawan.
Noong una, Kuya Ben, sigurado akong wala akong nararamdaman sa kanya, pero ayaw kong lokohin ang sarili ko, inaamin ko, mayroon akong nararamdaman sa kanya, parang gusto ko na siya.
Kuya Ben, pati ang nanay niya namu-mureblema sa anak niya. Ayaw niya kase akong tigilan, patuloy siya sa pagpapadala sa akin ng love notes. Hindi niya raw alam kung ano ang mabuti para sa kanyang anak, pagtatapat ng nanay niya sa akin. Pinayuhan niya akong layuan ko ang kanyang anak, pero, ang anak niya naman ang laging lumalapit sa akin. Pangit naman na basta na lang siyang babaliwalain, baka, kasi kung anong gawin. Ang totoo, kuya Ben, nahuhulog na ang loob ko sa kanya. Ano po ang mabuti kong gawin. Iyan lang naman ang nagpapagulo sa akin ngayon. Ano kayang salita ang pinakamagandang gamitin para hindi naman kami masyadong masaktan at mahirapan.

Gumagalang at Nagpapasalamat,
Gemini ng South Surra.

Maraming salamat sayong liham Gemini-sasagutin ko ang liham mong iyan next week. Abangan!-Ben Garcia

BUHAY AT PAG-ASA

2008-03-23T03:58:00.000-07:00

'Ikaw ang hahango sa sarili mo'

Mapag-larong tadhana l

Dear Kuya Ben,

Ako po si Nuria, (di niya tunay na pangalan, itinago ko ang kanyang pangalan for her safety ) tubong Marawi City at dating nag-aaral sa Mindanao State University. Sa hirap ng buhay, kahit public school, hindi nakayanan ng mga magulang ko ang pag-aralin ako. Kaya eventually, natigil din ako sa pag-aaral. Naingganyo naman ako ng ilang kakilala upang mangibang bansa. Edad ko 19 ng tuluyan akong lumisan sa Pilipinas upang suungin ang magulo at mahirap na buhay abroad. Puno ako ng pag-asa ng lisanin ko ang aming bayan sa Marawi. Hinangad kong makatulong sa pamilya at maiahon ang aking mga mahal sa buhay sa kahirapan. Subalit sadyang mapaglaro ang tadhana. Biruin mo, naka-limang amo po ako. Unang amo ko, ang akala ko po ay mabait, pero may itinatago palang hindi magandang loob. Pangalawa po, ÔsalbaheÕ ang mga bata hindi ko kayang pakisamahan, ang susungit at sobrang matatapang. Pangatlo ay ayaw sa akin ng asawa. Pang-apat, muntik na akong ma-rape ng amo kong lalaki --- at pang-lima po ay matanda na ngunit hindi ko nakaya ang sobrang bunganga. Pabalik-balik ako ng ahensiya. Sa huli kong pagbabalik ahensiya, buo na ang loob ko noon na bumalik na lamang ng Pilipinas dahil hindi ko na nga talaga kaya, o baka, iniisip ko, wala akong suwerte dito. Pero hinarang ako ng ahensiya ko, bibigyan daw ako ng pagkakataong makapag-trabaho sa labas. Natuwa naman ako, dahil narinig ko sa labas. Kaya ayun, muli akong pumayag. Yun pala, naibenta na ako ng aking ahensiya sa isang lalaki (mayroon pangalang binanggit si Nuria, pero nagpasiya akong hindi banggitin). Ayaw ko man, pero wala na akong nagawa. Promised sa akin ng ahensiya na bibigyan ako ng iqama sa labas. Pero hindi naman ito nangyari. Nakisama ako sa kanya ng isang buwan, at matapos lang noon, pilit akong ibina-balik sa ahensiya dahil aalis daw siya sa Kuwait. Hindi na ako pumayag na muling maibalik sa ahensiya dahil natatakot akong muli nila akong ibenta sa ibang lalaki. Tumakas ako at yung tumulong sa akin na isang ring lalaki ay hindi ko alam kung hanggang kailan kami magtatagal. Babaero kasi siya at sa katunayan papalit-palit na siya ng babae, habang ako, itinatago niya at nagpupunta lang kung kailan niya ibig. Sa ngayon, nasa poder pa rin ako ng lalaking ito. Patuloy akong kinakabahan, dahil hindi ko alam kung hanggang kailan kami magtatagal. Iniisip ko kasi, papaano kung magsawa na siya sa akin? Wala naman akong pinanghahawakan mag-asawa kami. Baka pag nagsawa na siya sa akin, bigla na lamang akong itaboy sa labas. Papaano na ako? Gusto ko pong magkaroon ng trabaho sa labas, tulungan niyo naman ako kung papaano, dahil ayaw ko namang masayang na lamang ang buhay ko sa Kuwait. Ano po ang advice na puede mong ibigay sa akin?

Umaasa at naghihintay sa'yong advice,
Nuria

Nuria, maraming salamat sayong tiwala. Isa ka lang marahil sa maraming biktima ng mapaglarong tadhana. Kung papansinin nating maigi ang kasaysayang ito ni Nuria. Masasabi nating sobrang nakakalungkot. Pero, totoo, mayroong ganitong sitwasyon, at pihong, hindi lang ikaw ang nasa ganyang kalagayan. Pero balikan natin ang kanyang kuwento. Sa maikling panahon sabi nga niya, naka-limang amo siya. Ang mga dahilan, kung tutuusin ayun, binanggit niya---maliliit na kadahilanan--liban sa isa na gusto siyang pagsamantalahan. Unang amo, mayroon daw itinatagong masamang loob ang amo, kaya siya umalis. Pangalawa, masama daw ugali ng mga anak, pangatlo, ayaw daw sa kanya ng among babae, pang-apat, gusto siyang pagsamantalahan at ang pang-lima mabunganga ang amo. Nuria, hindi naman sa sinisermonan kita, pero noong umalis ka ba sa Pilipinas, inaasahan mo ba talaga ang magandang buhay house helper sa ibang bansa? Mabuting amo, mabuting pakisama ng mga anak, hindi nagbubungangang amo? Kung iyan ang inasahan mo noon, at kung iyan ang paliwanag sayo noon ng Pre-Departure Orientation Seminar (PDOS) [mayroon nang bagong tawag dito ngayon], hindi ako magtataka sa palipat-lipat mo ng sponsor. Pero, sa seminar, pa lang, alam kong ipinapaliwanag na sa inyo kung anong uri ng kultura at mga tao ang pagsisilbihan ninyo sa Gitnang Silangan. Sa mga balitang patuloy na lumalabas sa Pilipinas halos araw-araw patungkol sa mga household helper, alam niyo rin kung gaano talaga kahirap ang trabahong susuungin ninyo sa ibang bansa. Ang ganyang uri ng trabaho, kahit saan, mapa-America, Europa at maging sa kapitbahay nating Hongkong, Singapore, Malaysia, Brunei, abaÕy asahan nating kung mamalas-malasin, ay makakatagpo ka talaga ng mga masusungit na among tulad ng mga nabanggit mo. Hindi mo sinabi kung naka-ilang araw ka sa mga among binanggit mo. Pero sa trabahong tulad ng sayo, alam kong pasensiya at pagtityaga lamang ang katapat niyan upang maging matagumpay ka. Ang ganyang uri ng mga pagsubok sa trabaho ay hindi lang iyan limitado sa trabahong tulad ng sayo. Kami man na nangangamuhan sa labas ay pagkaminsan din, nakakaranas din kaming sigawan, sungitan, pero iyan ay normal na pinagdaraaanan natin, yaman din namang hindi tayo ang mayroon. Ibig kong sabihin, sila ang nagpapasuweldo sa atin, kaya, marapat lang na suklian natin ng hindi lang yung hinihingi ng trabaho, kundi, ibigay natin ang extra effort to please and satisfy them. Ibigay natin ang pag-galang o respetong nauukol lamang sa kanila. Hindi ko naman sinasabing to the extent na ibigay mo ang sarili mo sa amo mo, o purihin siya o sambahin sila, hindi iyon! Kundi, bilang manggagawa, ibigay natin ang hinihingi ng trabaho. Mamahalin ka ng trabaho mo, mamahalin ka ng amo mo, ng kumpanya mo at magiging successful ka. Iyan in fact ang virtue ng pagiging tunay na trabahante. Malay mo dahil sa husay mong follower, baka, next time, ikaw naman ang magpapasunod sa sarili mong trabahante. Nauunawaan ko ang kuwento mo Nuria. Nakakalungkot, pero, sa tingin ko, malaki ang naging papel sa kinasapitan mo sa papalit-palit mo ng amo. Sa common term, tila baga kinareer mo na ang pagpapalit ng amo. Kung tutuusin, hindi healthy ang patuloy na paglilipat-lipat ng amo. Minsan naman, subukan ninyong pakisamahan, sabi nga ng iba, habaan ang pisi/ pasensiya, after all, at the end of the day, nagta-trabaho ka sa kanya, dahil ginusto mo, dahil gusto mong kumita, unless kung iba nga marahil ang hanap mo. Gusto mo kamong makalaya sa ganyang sitwasyon. Kumilos ka! Ikaw lang at ang sarili mo ang gagawa niyan. Puede kang magpunta ng embassy at tatanggapin ka naman doon ng maluwag at hindi ka naman marahil ipagtatabuyan doon. Hindi ka puedeng i-rescue ng kung sinuman sa bahay na hindi alam, sa bahay kung saan ka nakatira at pansamantalang nagkukubli. Kung hindi mo tutulungan ang sarili mo, sino ang inaasahan mong tutulong sayo upang makalaya sa ganyang kondisyon? Tanging ikaw ang hahango sa sarili mo sa ganyang kalagayan. Gumawa ka ng paraan sa sarili mo. Umalis ka diyan, humingi ka ng tulong sa embassy!

BUHAY AT PAG-ASA

2008-03-18T02:11:00.000-07:00

'Makinang na buhay, nalambungan ng madilim na ulap'
Pag-ibig na walang dangal

PAUNAWA: Ang mga sumusunod ay re-issue sa inilabas kong liham kasaysayan ni Rasmiya noong December 16, 2007. Sinagot ko ang kanyang liham a week after at iyon ay naka-post sa aking blogsite. Si Uztaz Abdulhadi Gumander ay pinalawak at binigyan ng mas malinaw na sagot ang kasaysayang ito ni Rasmia, kaya minabuti kong muli itong ilathala. Ang sagot ko ay malinaw na salat ang aking kaalaman sa relihiyong Islam, kaya nagtanong ako sa ilang Muslim at muli kong sinariwa ang minsang paliwanag ni Uztaz Gumander noong kami ay magkasama pa sa isang radio program, at iyon ang pinagbasehan ko ng aking paliwanag sa letter sender nating si Rasmia. Ang aking taos-pusong pasasalamat kay Uztaz Gumander sa kanyang malinaw na paliwanag dito. Heto pong muli ang liham kasaysayan ni Rasmia.

Dear Kuya Ben,
Tawagin mo na lang akong Rasmia. Sa hirap ng buhay, hindi ko natapos ang secondary. Sampu kaming magkakapatid. Ako ang bunso at ako rin ang walang natapos. Isang araw noon, dumating ang matinding pagsubok sa aming pamilya, namatay ang aming ama. Magmula noon ang dating makinang na pamumuhay ay biglang nalambungan ng madilim na ulap. Nagkanya-kanya kaming magkakapatid upang matustusan ang pag-aaral. Pero kapos pa rin talaga sa buhay. Nasa murang edad pa ako noon pero sinuong ko na rin ang pagta-trabaho. Iniwan ko ang Cotabato, baon ang pag-asang matatagpuan ko rin ang liwanag ng buhay sa dako paroon. Nakitira ako sa aking Kuya, wala man akong alam sa pasikot-sikot sa Maynila, hindi iyon naging hadlang upang hindi makahanap ng trabaho. Naging factory worker ako sa Quezon City, taga-bilang ng karton ng mga exported products sa may bandang Veterans Village.
Pinaghusay ko ang trabaho, dahilan upang gumaan sa akin ang loob ng aking supervisor. Marami nang tinatanggal sa trabaho, ayun at naroon pa rin ako. Sa trabahong iyon, nakaipon ako ng pera, hinikayat ko ang nanay na samahan ako sa Maynila. 19 years old ako nang tumibok ang aking puso sa isang lalaking pinag-alayan ko ng aking sarili. Sa matuling takbo ng panahon, nagkaroon din kami ng dalawang anak. Sa pagdaan ng panahon, kahirapan pa rin ang patuloy na sumasalamin sa aming pagsasama. Hanggang sa mapagpasiyahan naming bumalik sa probinsiya. Masipag kung tutuusin ang aking kabiyak, ulirang asawa, at sa konting kita, naipundar namin ang aming munting tahanan. Sa hindi pagtigil ng orasan, at pagsalubong sa bagong umaga, dalawa pang sanggol ang muling dumagdag sa pamilya, apat na ang naging anak namin. Nakakaraos pa rin kami kahit papaano, pero hikahos pa rin ang puwedeng salitang ikabit doon. Tutol man ang asawa ko, inisip kong ito marahil ang puwedeng makatulong sa amin.
Taong 2004, iniwan ko ang pamilya upang makibaka sa ibayong dagat. Sa Kuwait ako bumagsak...sa ilalim ng employer na sala-sa-init sala-sa-lamig. Tiniis ko iyon Kuya Ben. Sa una, halos araw-araw ang dating ng liham, naging linguhan; pero dumating din ang panahon na naging buwanan at minsan pa nga wala din sa isang buwan. Mayroong kirot na nararamdaman ako sa puso ko; pero hindi ko iyon ininda, sapagkat alam kong ang buhay ay talagang ganito.
Isang umaga, natanggap ko ang tawag ng aking Inay. Malungkot man ang balita; pero iyon marahil ang dahilan kung bakit sinadya niyang tumawag sa akin. Ang dalang balita, isang buwang kasal na raw ang aking asawa sa ibang babae. Dumilim ang aking paningin. At tila baga isa akong kandilang nawalan ng liwanag. Tatlong buwan ko ring ipinagluksa ang aking asawa. Tinanong ko rin ang aking asawa kung bakit nagawa niyang magtaksil sa akin. Ang sagot niya, wala ako, malayo ako sa piling niya. Hindi ko raw maibigay ang gusto niya. Sa awa ni Allah, dininig niya ang aking dalangin. Binigyan niya ako ng ibayong lakas upang mapaglabanan ang buhay at pakikibaka.
Sa ilalim ng kalungkutan, nakilala ko ang isang lalaking muling nagpatibok ng aking puso, isa ring Pinoy. Noong una, akala ko friend lang kami. Pero nung tumagal, patuloy na lumalapit ang loob ko sa kanya. Inilihim ko ang aking tunay na buhay, dahil inakala kong hindi naman kami magtatagal. Dumating ang panahong nagtapat siya ng pag-ibig sa akin; at handa niya raw akong pakasalan. Imbes na kaligayahan ang sagot, namutawi sa aking buong pagkatao ang pagkalungkot at pagkabahala, dahil alam ko, mayroon akong lihim na itinatago sa kanya. Matapos ang pag-uusap na iyon ng harapan, muli ko siyang tinawagan sa telepono, umiiyak akong nagtapat sa aking tunay na buhay. Naunawaan naman niya ako; pero ako, halata kong nagkaroon ng lamat sa aming pagtitinginan. Ang dating mainit na usapan, unti-unting lumamig at nararamdaman kong nalulusaw. Mas lalo akong nasaktan nang sabihin niyang mahal niya pa rin ang dati niyang nobya. Masakit man, naipayo ko sa kanyang sundin ang bulong ng kanyang puso.
Kuya sa kalagayan ko, mali bang umibig? Mali bang ibigin siya ng buong-buo? Sa una kong pag-ibig, ano ba ang nararapat gawin?

Gumagalang at nagpapasalamat,
Rasmia
****
Kapayapaan ay sumasainyo Bro. Ben at sinumang nakakabasa nitong blogsite mo, salamat sa pagsabi mong wala kang sapat na kasagutan sa tanong ni sister Rasmia sang-ayon sa Islam... Sa mga nabanggit mong kundisyon ng pag-asawa ng lalaki ng iba, wala rin problema sa mga iyon, subalit itong sa ikatlong kundisyon (kung papayag ang kanyang unang asawa na muli siyang mag-asawa ng iba), itoÕy sa Family Code ng mga Muslim sa Pilipinas under sa Batas ng Pilipinas lamang, hindi in general at hindi rin sa tamang Batas ng Islam. Magkaiba kase ang batas ng mga Muslim at Batas ng Islam, kapag sinabi mong Batas ng Islam ibig sabihin ay ang Banal na Batas na hindi gawa ng tao kundi mula sa Mahal na Panginoong Diyos (Allah). Ang natatandaan ko na nababanggit ko noong tayo'y sa Radyo Pinoy pa ay; Code of Muslim Personal Laws of the Philippines, lagi ko nililinaw na hindi lahat ng nabanggit dito ay 100% ay sang-ayon sa Batas ng Islam.
Tungkol naman sa sagot mo sa tanong ni Rasmia kung mayroon ba siyang karapatang umibig na muli?. (Kase po sa relihiyong Muslim, iba ang patakaran lalo na sa kalayaan ng mga babae. Mayroon akong kinausap na Muslim na babae, ang sabi niya sa akin, sa kanila, kung nag-asawa na raw po ang lalaki, mayroon nang karapatan si babae na umibig muli. Pero papasok daw ang problema, lalo na kung ang lalaki, hindi pumayag na mag-asawang muli si babae. Kase, sa mata raw po ng mga Muslim, asawa pa rin ni lalaki si babae, at hindi siya dapat mag-asawang muli. Pumapasok daw sa usaping ganyan ang honor killing, kung saan, mayroong kalayaan ang lalaking patayin ang babae kung naki-apid ito sa iba), hindi po gaano malinaw itong sinabi mo na sa relihiyong Muslim, iba ang patakaran lalo na sa kalaayan ng mga babae! Una po, itong relihiyong Muslim ay maling salita puwede pong sabihin mong relihiyon ng mga Muslim, pero hindi po puwedeng sabihing relihiyong Muslim kase Muslim ay tao at ang relihiyon ay Islam. Ikalawa, kung ang tinutukoy mo, walang kalaayan ang mga babae sa Islam in general mali po yon, kase sa totoo lang Islam ang nagbigay ng kalayaan sa mga babae.. mahaba ang usapan diyan pero katulad ng anumang kalayaan na may hangganan o limitasyon.. Sa tanong kung may karapatang umibig na muli ang sinumang tao? Sino kaya ang tao na magsasabing walang karapatang umibig ang babae o lalaki na muli? Common ang pag-ibig, sinungaling ang tao na sabihing hindi marunong o hindi na muli marunong umibig, hindi yan ang usapan o kaya hindi yan ang dapat itanong ni sister Rasmia kundi may karapatan ba siyang mag-asawa na muli? Sa puntong yon, sa Kristiyanismo kung mag-asawa itong babae kailan man ay hindi magiging legal, sapagkat hindi maikasal na muli sa simbahan o kaya ay saan dahilang hindi ipinapahintulot ang divorce.
Sa Islam naman, ang divorce ay ipinapahintulot at may tinatawag sa Shari'a na Khul'a, ang babae ay maaaring humingi sa husgado upang makipaghiwalay sa kanya si lalaki, hindi siya ang maghiwalay, hindi rin agad na maghanap ng lalaki bilang pangalawang asawa o kapalit ng una niyang mister, kase hindi siya (si babae) pinahintulutang mag-asawa ng dalawang lalaki, pero may karapatan siyang humiling ng diborsyo at ang husgado ang may kapangyarihang magpahiwalay sa kanila.. Itong sinabi ng isang babaeng Muslim na pinagtatanungan mo, na may kalayaan ang lalaking patayin ang babae.. Hindi rin malinaw yan.. Una, hindi maaaring pagbatayan sa Islam ang mga sinasabi lamang ng mga Muslim kung silaÕy walang nalalaman sa Islam, ikalawa nabanggit mo rin ang salitang naki-apid na ang ibig sabihin ay pangangalunya.. So, kung darating man sa puntong maaari na siyang patayin hindi ang lalaki ang magpasya kundi Batas at ang mga alagad nito kung napapairal ang Batas, sapagkat kung siya'y hindi pa nakapaghiwalay sa asawa at magasawa na muli ano kaya ang mararamdaman ng una niyang asawa? At ano rin ang mangyari kay Rasmia kung saka-sakaling mag-asawa ng dalawa o marami?
Sa huli, doon ako sanggayon sa sinabi mo na i-settle niya muna ang kanyang sarili saka mag-asawa muli, ang hindi maganda, mag-asawa na muli ng i-legal dito sa Kuwait, pagkatapos pagdating sa Pinas hanap-hanapin din niya si unang Mister.. At sana magising din itong mga kababayan natin na mga kababaihan dito sa ibayong dagat, sapagkat marami sa kanila ang ganito ang ginagawa.. Likas sa atin bilang mga tao na umibig habang may puso nga tayo, pero itong mga Batas nga ang nagbibigay sa atin ng mga limitasyon, at kung walang Batas at kung ito'y hindi sundin, wala tayong kakaiba kailanman sa mga hayop! Maraming salamat sa iyo Bro. Ben, paki-labas na lang nitong komentaryo ko para malinaw sa ating mga kababayan, higit sa lahat kay sister Rasmia.

Abdulhadie Gumander
abgislam@maktoob.com

BUHAY AT PAG-ASA

2008-01-28T02:33:00.000-08:00

'Totoo po ang kasabihang 'kapag may tiyaga, may nilaga'
Ulan ng pagpapala!

Dear Kuya Ben,
Una sa lahat, bumabati po ako ng isang magandang araw sa lahat ng mga sumusubaybay ng iyong programang Buhay at Pag-asa. Tawagin mo na lang akong Josefina M. Villarey. Sumulat ako para ibahagi ko saÕyo ang aking buhay kasaysayan upang kapulutan ng aral ng mga kababayan nating nag-tatrabaho sa bahay. Ako ay pang-apat sa anim na magkakapatid. Taong 1980 ng kami ay maulila sa ama. Mula ng mamatay ang aking ama, ako na ang nagsumikap sa pamilya (bread winner) upang ma-survive namin ang buhay. Nagsipag-asawa na kase ang tatlo kong nakakatandang kapatid, kaya wala na rin naman kaming inaasahan mula sa kanila.
Taong 1983 nang maisip kong mag-abroad. Napadpad ako sa Damascus, Syria. Bata pa ako noon, pero ang tanging dasal ko lang, nawa makatagpo ako ng among mababait. Awa ng Diyos dininig niya ang aking dasal. Tumagal ako doon ng pitoÕt kalahating taon. Sa totoo lang Kuya Ben, umalis ako sa ating bansa ng wala kaming maituturing na sariling bahay, ni-relocate kami sa Novaliches, Quezon City; at para maging sarili namin ang lupang tinitirikan ng aming bahay, kailangan kaming maghulog ng monthly upang mapasa-amin ang bahay. Six months pa lang ako sa amo ko, naglakas loob akong humiram ng pera sa kanila para maibigay ko sa pamilya ko sa Pinas at mabayaran ang lupang kinatitirikan ng bahay namin. Laking gulat ko Kuya Ben ng sabihin sa akin ng amo ko na ibibigay niya ang perang hinihiram ko - hindi utang o salary deduction, kundi ibibigay niya raw gift sa pamilya ko, dahil sa mabuting tao raw kami. Dahil sa amo kong Syrian, narating ko ang mga bansang France, London, Switzerland, Portugal, Belgium, Canada, USA, Spain, Germany, Italy at Turkey and so on. Nalungkot ako ng mamatay ang amo kong babae, that was year 1990. Noong September bumalik kami ng Pilipinas at nakapag-asawa ako noong taong 1991. Mabait ang napangasawa ko. Biniyayaan kami ng 2 supling, isang babae at isang lalaki. At dahil na rin sa kahirapan ng buhay sa atin, muli akong nagbakasakali sa ibang bansa. Dito ako napadpad sa Kuwait noong taong 1999. Mabait ang naging amo ko sa Kuwait. In fact, mahigit siyam na taon na ako sa kanila ngayon. Every Friday, binibigyan nila ako ng day-off. Nag-convert ako sa Islam noong taong 2003. Pinag-aral ako ng amo ko ng Quran, Arabic, IT Computer, Office Management at Graphic Design. Sa ngayon, malaki na rin ang naitutulong ko hindi lang sa pamilya ko, kundi maging sa mga kamag-anakan ko. Totoo po ang kasabihang 'kapag may tyaga, may nilaga'.
Gumagalang at nagpapasalamat,
Josefina Villarey
Liham kasaysayan ni Ms Josefina Villarey. Balitaan niyo nga ako kung ano ang natatandaan niyo sa kanya? Kamakailan lang laman siya ng balita sa Pinas at maging sa Kuwait. Sasagutin ko po ang kanyang liham next week. Pero kung mababasa ito ngayon Ms Villarey, gusto kong magbigay ka sa amin ng at least 10 tips kung papaano ang magtrabaho sa loob ng bahay. Alam kong makakatulong iyan sa ating mga house managers. Kung mayroon kayong natatanging tip na gusto ninyong ibahagi sa ating mga kabayan, huwag po kayong mag-atubiling iparating sa akin at ipa-publish ko po iyan sa kapakanan ng nakararami. Sa mga kabayan na mayroong kuwento tulad ng kay Villarey, o kahit na sariling kuwento ng buhay, you are most welcome po. ipadala lamang sa address na naka-post sa itaas na bahagi ng column na ito. Maraming salamat!
Tunay pong nakakataba ng puso ang ilang mga text messages ninyo in-reaction po doon sa last week issue natin sa Buhay at Pag-asa. Si Jojo, isang regular reader sa Kuwait City ay nagsabing lubos siyang na-inspired doon at sana raw, dalas-dalasan natin ang pagpa-publish ng mga inspiring articles. Salamat ng marami saÕyong reaction. Si Christy ng Salwa ay buong pagmamalaking sinabi na gusto niya ring makita ngayon sa ating lifetime ang pag-unlad ng mga Pinoy! Sa ulan ng mga mensahe ukol sa inspiring na kuwento ng isang Polish Deputy Prime Minister, maraming maraming salamat po sa inyong pagsubaybay at tiwala sa palatuntunang ito, na sa taong 2008 ay nasa ika-walong taon na po ng paglilingkod sa bayan! Sa mga hindi nakabasa ng article ko last week, puwede pa po ninyong basahin iyon sa aking blogsite, visit www.buhayatpagasa.blogspot.com.

BUHAY AT PAG-ASA

2008-01-19T07:16:00.000-08:00

'25 year ago our sons and daughters are dreaming to become miners, but not anymore,'

Mayroong pag-asa ang Pinoy!
Noong nakaraang Linggo, nakausap ko po ang isa sa iginagalang na ekonomista ng Poland. Si Professor Grzegorz W. Kolodko. Siya ay dating Deputy Prime Minister ng Poland. Bigatin ika nga. Pangalawa sa pinakamataas na pinuno ng bansang Poland noon, pero hindi mo man kakitaan ng kayabangan. Naisip kong ibahagi sa inyo ang aking pakikipag-panayam sa kanya sapagkat bibihira lamang akong makaharap ng mga taong punong-puno ng kaalam tungkol sa ekonomiya at puedeng kapulutan ng aral nating mga Pinoy.
Kung tutuusin, ang aming pinag-usapan ay halos hindi abot ng aking kaalaman, sapagkat ang aming pinag-usapan sa pangkalahatan ay patungkol sa globalization. Hindi naman po kase ako ekonomista. Pero pinilit kong abutin at paghimay-himayin ang mga puntong aming pinag-usapan. Hindi ko po kayang palagpasin na hindi maibahagi ito sa inyo, dahil hindi lamang po ako na-inspired sa kanyang napakalawak na kaalaman, kundi ako'y lubos na humanga sa kanya. Isa siya sa mga itinuturing na arkitekto ng reporma at pag-unlad na tinatamasa ngayon ng bansang Poland. Sa mga hindi nakakaalam, ang Poland po ay bansa sa Europa na kaalyado ng tanyag ngayong European Union. Dito rin nagmula ang namayapa nang Pope ng Catholic church, na si Pope John Paul II. Alam kong kayo man ay matututo at mai-inspire sa kanyang kahanga-hangang galing at walang takot na pag-analisa at pagbabahagi ng kanyang kaalamang puedeng pakinabangan ng buong mundo sa hinaharap. Puede po nating kapulutan ng aral at gawing batayan sa pagtahak sa buhay, since ang kolum na ito ay patungkol sa Buhay at Pag-asa. Malalaman ninyo kung bakit ganun na lamang ang aking kagustuhang maibahagi ito sa inyo.
Naisulat ko na po ang isang artikulo patungkol sa aking panayam sa kanya, sa Kuwait Times, pero, tulad ng aking tinuran, sa pangkalahatan ay patungkol po iyon sa globalisasyon, Kuwait at Gulf Cooperation Council (GCC). Tinalakay niya sa akin ang kabutihan ng globalisasyon at kung ano ang naghihintay sa Kuwait at sa mga oil exporting countries sa hinaharap. Ayon nga sa kanya, hindi pang-habambuhay o pang-matagalan ang langis, iyan naman ang katotohanan. Mayroon itong hangganan at ang hangganang iyon ay hindi na gaanong katagalan. Kaya ipinapayo niya sa Kuwait at iba pang mga oil exporting countries na kailangan silang tumingin sa malayo (mag-invest sa mga industriya hindi konektado sa langis) upang hindi sapitin ang kawalan sa hinaharap.
Particularly nabuhayan ako ng loob nang marinig ko sa kanya---na ang tunay raw pong mayayamang bansa sa ngayon ay hindi yaong mga bansang mayroong ipinagmamalaking likas na yaman, tulad ng langis. Binanggit niya ang Finland, Denmark, Sweden, The Netherlands, Switzerland at Japan, kabilang sa mayayamang bansa, hindi dahil sa kabundukan ng ginto o langis, kundi, mayroon daw po silang mga yamang tunay na maipagmamalaki. Tulad ng edukasyon at mabuting ugali ng kanilang lakas-tao. Ito umano ay sandatang puedeng ipanlaban hindi lang sa kasalukuyan, bagkos sa pagharap ng tao sa susunod na henerasyon. Ang pag-unlad daw po ng isang bansa ay nakasalalay sa masidhing paninindigan at makatuwirang at matalinong pananaw at istratehiya ng isang lider. Alam kong ang mga bagay na ito ay hindi bago sa ating pamahalaan at sa katunayan ilan sa mga points na binanggit niya ay ilan lamang sa kasalukuyang ipinatutupad na programa ng kasalukuyang pamahalaan. Binanggit din niya na sa loob ng 50 taon, bababa ang pangangailangan o demand ng langis, dahil sa kasalukuyang hakbangin ng maraming pamahalaan na nag-uutos na bigyang pansin ang iba pang alternatibo at puedeng pagkunan ng langis o enerhiya, liban sa fossil oil, dahil nga sa inaasahang pagkaubos nito. Masuerte tayong bansa sa Asya sapagkat tayo ang unang bansa na nag-pasa ng batas sa biofuel. Kung saan ipinag-utos ang malawakang pagtatanim ng Jatropha (Jatropha, see page 4) at iba pang halamang puedeng maging source ng alternatibong enerhiya.
Malawak ang usapin ng globalisasyon, at hindi po kaya ng artikulo kong ito na maipaliwanag sa inyo ang lahat dahil sa kakulangan ng espasyon, ang sa akin lang, layunin ko po na maibahagi sa inyo ang nakaka-inspire na parte ng aming usapan ni Professor Kolodko. At iyon ay maykinalaman sa istratihiyang ginamit niya noong siya ay Deputy Prime Minister pa ng Poland.
Isa sa binanggit niya na talaga namang napahanga ako ay yung katotohanan na noong araw daw po--ang Poland-- ang pangunahin nilang pinagkukunan ng enerhiya-- ay ang pagmimina ng coal, (uling) yung maitim na karbong galing sa matagal na natabunan at napitpit na halaman (fossilized plants). Nakakapag-produced daw po ito (coal mine) ng may 200-million tonelada bawat taon. Ginagamit nila iyon (coal) sa domestic energy production at ini-export din nila iyon kung saan pangunahing nilang pinagkukunan ng hard currency, tawag sa atin ay dolyar.
Pero nakita raw po nila na kung magpapatuloy ito, isa ito sa mga nagdudulot ng malaking problema o nakakasira sa kapaligiran, dahil sa polusyon. Ang kagandahan, naganap ang malaking pagbabago sa loob ng 25-taon, kung saan pinamunuan niya ang pag-diversify ng ekonomiya,(pamumuhunan sa iba't-ibang negosyo upang mabawi sa pagkalugi sa ibang mahinang negosyo, tulad nga ng humihinang coal mining). Ang dati-rating 450,000 workers nila noong 1988 ay bumaba na ngayon sa 120,000 katao. Isa raw po ito sa pinakamahirap na katotohanang pinagdaanan nila. Sapagkat, maraming nawalan ng trabaho. Pero sa kanyang pamumuno, binuksan nila ang kanilang ekonomiya sa mundo. Nagtiwala at nag-invest sila sa kanilang domestic resources. Tinulungan nila ang mga walang trabaho, sinuportahan ang mga gustong mag-negosyo at nagbukas ang maraming Foreign Direct Investment (FDI) na naging daan upang ang dati-rating bansang umaasa lamang sa uling (coal) ay ngayon ay matatawag nang bansang puedeng makisabay sa mga kilalang industriya ng ibat-ibang makinarya, motorcar industries, equipment and machines at iba't ibang high tech industries.
Ang dati-rating bansa na ang mga anak ay walang ibang pangarap kundi ang maging minero o coal miners, ngayon ay halos wala nang pumapasok sa mga vocational schools na itinayo nila para sa mga gustong maging miners. Ang pagbabago sa kanilang bansa ay naganap sa loob ng 25-taon lamang. Napakaikling panahon, pero, kitang-kita ang pagbabago at pag-unlad ng Poland. Sa tingin ko, puedeng mangyari ito sa Pinas!
Ayon sa kanya, "We opened vocational schools for other professionals, and we help them, very much into small and medium scale businesses. There is not enough small and medium scale business in many parts of the world, so instead of just being a worker, they started owning their own small businesses. There are some people sent to early retirement which is not best solution but the only socially working solution, it is costly as such, but it was a long term approach, 25 year ago sons and daughters of miners are dreaming to become miners, but not anymore, now they all want to become computer programmers, doctors, engineers, construction managers or businessmen. We brought lots of FDI, which invested in alternative job opportunities. So instead of exporting coal we are exporting machines, pharmaceuticals, we are exporting cars, electronics it has taken a joint effort of about 20 years. I am proud to be an architect of this economic re-structuring which happened during my life time and service to Polish people," nakaka-inspire na pahayag ni Kolodko.
Sa ngayon, naibahagi ko po sa inyo ang isang bansang nagpunyagi, mayroong matalinong lider na nag-plano at nagpatupad ng mga pagbabago. Sino nga kaya ang mangangahas na magpuatupad nito sa ating bansa? Alam kong mayroong lider na sumusubok, pero kung walang suporta at limitado ang kanyang puedeng gawin, dahil sa ugali nating 'talangka mentality', wala tayong patutunguhan!
Mayroong pag-asa sa tulad ng bansang Pilipinas, kung mayroon lamang isang tulad ni Professor Kolodko na mangangahas na (tumayo) tatayo at handang harapin ang hamon ng pagbabago, baka, sa panahon din natin, makita na rin natin na ang mga anak natin ay mananatili na lamang sa ating bansa at pinatatatag ang sariling ekonomiya.
Aminin nati't hindi, marami sa Pilipinas, ang mga anak natin, pinag-aaral upang makapangibang bansa. Si Professor Kolodko, mayroong solusyon na ipinakita sa atin. Sinuportahan nila ang mga small ang medium scale enterprises, (unti-unti na iyang nagaganap sa atin), nagbukas ng iba pang mga industriya, at ang mga anak nila na dati ay gustong mag-aral upang maging minero, ngayon ay involve na sa iba't ibang uri ng negosyo at high-paying jobs. Isa sa maliwanag na binanggit niya, na ang ilan sa mga mayayamang bansa sa ngayon ay hindi dahil sa kanilang yamang likas, tulad ng langis, kundi dahil sa talino at galing ng kanilang lakas tao, kung saan mayroon tayong ganyan!
Sa sinabing iyan ni Professor Kolodko, dapat tayong mga Pinoy, alisin natin ang inggit sa mayamang bansa tulad ng Kuwait. Aminin natin, na-iinggit tayo, dahil mayaman sila at mahirap na bansa tayo. Ipinakita sa atin ni Professor Kolodko, na hindi lang yumayaman ang isang bansa dahil sa langis! Mayroong pag-asa ang Pilipinas. Naniniwala akong tayo sa Pilipinas ay mayroong talino at lakas na puedeng maging behikulo at maipantapat sa mauunlad na bansang tulad ng binanggit ko. Hindi ng isang tao, hindi ng isang tribu o pamilya, ng isang kumpanya, kundi ng buong bansang Pilipinas. Sino ba sa ating mga Pinoy ang ayaw makita na nakalaya na tayo sa kahirapan, sino ba sa ating mga Pinoy ang ayaw makitang hindi na tayo alipin ng ibang lahi, at maituwid ang kahulugan ng salitang 'Filipina' sa dikyunaryo, (sa ibang bansa) hindi bilang serbidora o katulong, bagkos Pilipinong, tulad nila ay mayroong yaman na hindi puedeng tapatan ng salapi. Puede iyang mangyari, lalo't kumpleto tayo sa mga elementong sangkap na binanggit ni Kolodko sa pag-unlad.
"It is my mission to the world to share my economic theory which comes out from my broad economic research, my experiences from various places, and from my political experience in Polish government and other agencies working with international organizations,' pagwawakas ni Kolodko.

BUHAY AT PAG-ASA

2008-01-13T02:25:00.000-08:00

Parusa ng Langit?

Sagot kay Lucky Girl,

Hinati ko sa dalawang bahagi ang liham kasaysayan ni Lucky Girl. Sa unang bahagi, nakita natin doon ang pagmamalupit na sinapit niya sa kanyang mga magulang. Daan upang lumaki siyang rebelde. Para daw kaseng kinunsider siyang salot ng pamilya. Iyan ay ayon sa kanyang kuwento. Pero kung babalikan natin ang kuwento ng kanyang mga magulang, itinakwil daw po ng pamilya nila ang mga magulang niya dahil sa magpinsan ang mga ito, nagkagustuhan at nabuntis ang nanay niya sa kanilang panganay. Mula sa Iloilo nagpunta ang pamilya niya sa Davao, kung saan doon sila muling nagsimula bilang isang pamilya. Noong dumating daw siya sa mundo, doon na nagsimula ang paghihirap ng pamilya nila. Kaya itinuring siyang salot. Sakitin daw siya noon at ayon na nga sa kanya, ibinigay daw siya sa tiyahin niya, pero kinalaunan kinuha rin siya ng sariling pamilya. Pero noong bumalik daw siya sa sariling pamilya, ginawa lang daw siyang alila.
Kung papansinin natin ang kanyang kuwento, para siyang classic novel o kuwento ng isang pamilya sa telebisyon, puno ng drama. Pero heto at nababasa niyo rin sa Buhay at Pag-asa. Kuwento ng isang kabayang minaltrato, subalit nagsumikap at patuloy siya sa pakikipagsapalaran sa buhay.
Hiling niya lamang ang konteng liwanag sa landas na kanyang tatahakin sa buhay. Harinawa ay magsilbi tayong ilaw sa kanyang daraanan. Maraming nagsasabi na ang salita ay isang makapangyarihang intrumento sa ikatatagumpay o ikapapahamak ng isang tao. Sa katunayan, kung babalikan natin ang mga banal na aklat o aklat ng buhay, nasasaad doon na nalikha ang mundo sa pamamagitan ng isang salitaÑ-salita ng buhay! Nilalang ang mundo sa isang salita, nilalang ang mga bagay na nakikita natin sa kapaligiran sa isang salita, nilalang tayo ng Diyos sa isang salita. Ganyan ang kapangyarihan ng salita. Kaya, alam nating lahat na nagtatagumpay at napapahamak ang tao sa isang salita.
Hindi po tayo naniniwala sa kapangyarihan ng kadiliman. Pero, kung hindi raw po tayo nakatuon sa liwanag ng Diyos, malamang na ang kapangyarihan ng kadiliman ang manaig sa ating buhay. Base sa kuwento ni Lucky Girl, itinakwil sila (pamilya nila) ng kanilang mga lolo at lola. Lumayas sila at nagtungo sa malayong lugar at ipinagpatuloy ang buhay. Lingid marahil sa kaalamn ng pamilya ni Lucky Girl, mayroon salitang nabitiwan ang mga ito laban sa kanila. At iyan marahil ang naging dahilan ng hindi matigil na pagkakasakit o pagkasira ng kanilang pamilya. Sa ganitong sitwasyon, Lucky Girl, ipinapayo ko saÕyong balikan mo ang iyong pinagmulan. Makipag-ayos kayo sa kanila at sabihin mo sa magulang mo na aminin sa kanilang mga magulang ang kanilang pagkakamali. Sa pag-aasawa ng mga magulang mo bilang mag-pinsan, iyan marahil ang hindi nila matanggap na kadahilanan kung bakit nakapagbitiw sila ng salitang hanggang ngayon ay dinadala ng pamilya mo. Makipagbati, makipag-ayos at humingi ng tawad sa kanila. Kung hindi sila handang tanggapin kayo, ipakita ninyo sa kanila na kayo ay nagsisisi at handang bumalik sa ilalim ng isang pamilya. Alisin ang galit at lumakad na mayroong Diyos. Lahat tayo ay nagkakamali, nagkakasala sa harap ng ating mga magulang, pero kung mayroon mang dapat humatol sa pagkakamali natin, iyan ay ang Diyos na ating pinaniniwalaan. Sagutin ng mga magulang mo sa Diyos ang pag-aasawa bilang mag-pinsan. Oo mayrooon karapatan ang mga lolo at lola mong magalit; pero wala silang karapatang magalit ng habambuhay. Sino ba tayo sa harapan ng Panginoon? Mayroon naman tayong kanya-kanyang kasalanan kaya, kung sinuman ang mayroong karapatang magalit sa atin ng tuluyan, iyan ang Diyos.
Hindi rin ako naniniwala sa iyong sinapit at sinabi mo ngang maaaring hindi ka anak ng mga magulang mo. Siguro ko, nararamdaman mo lang iyan dahil nga sa ipinapakita nila saÕyo. Naalala ko ang event na ipinakita nilang magulang pa rin sila saÕyo, noong minsang ipa-ampon ka sa tiyahin mo at kuhanin ka ulit, noong minsang nagkasala ka at ikinulong, ibenenta pa nila ang isang kalabaw para lang tubusin ka sa loob ng kulungan. Iyan at mga instances na ganyan ay maliwanag na mayroon pa rin silang malasakit saÕyo bilang magulang.
Sa tingin ko, pressured lang silang masyado, and unfortunately ikaw ang napag-babalingan. Ikaw na rin marahil ang magiging daan upang maisarado once and for all ang usapin nila sa kanilang mga magulang. Yung katotohanang mayroon silang dapat ayusin. HanggaÕt sila ay nabubuhay, patuloy silang hahabulin ng isang katotohanan/multo (magpinsan sila) na minsan nang ipinamukha sa kanila ng kanilang mga magulang, at hindi sila puedeng magsama. Dapat matapang nilang harapin ang katotohanang iyan, magpatawaran sa isaÕt isa at sa tingin ko, muling liliwanag ang dating madilim na daan tungo sa buhay. So ang problemang dapat lutasin Lucky Girl ay sa tingin ko hindi yung sinasabi mong legitimacy mo sa pamilya, kundi ang matagal nang usaping hindi pa rin hinaharap ng mga magulang mo.
Kung gusto ninyong basahin ang kabuuan ng kuwentong ito ni Lucky Girl, i-browse po ang www.buhayatpagasa.blogspot.com
Maraming salamat at magandang araw sa inyong lahat!

2008-01-06T00:52:00.000-08:00

'Dahil sa mantika, Lucky Girl, isinubsob sa sapa, gustong patayin'

Parusa ng Langit?

Dear Kuya Ben,

(Sa pagpapatuloy...) Nangako si Tatay na hindi na ako ulit sasaktan. Pero isang araw na naman, nung kainin ng pusa ang isdang piniprito ko, sandali lang akong nagpunta ng CR, pagbalik ko, iyon na nga, katakot-takot na namang palo ang natanggap ko mula sa aking ama. Mayroon pang isang pagkakataon na binuhusan ako ng kumukulong tubig sa puwetan, kaya ayon, grabeng lapnos ang tinaggap ko, pero ni isa sa mga kapatid ko, o nanay ko, di ko sila nakitaan ng suporta. Kaya hindi mo maiaalis ang galit ko sa kanila. Nagkaroon ako ng inferiority complex dahil sa ganung kahirap na pinagdaraanan ko sa buhay. Nung high school ako, doon ko naisip na makisali sa lahat ng kagagahang puedeng gawin, sugal, bisyo, drugs. Naging rebelde ako sa pamilya. Nakisali sa mga fraternity at noon ngang huli, nahuli kami ng pulis. Kung hindi rin sa kapitbahay naming pulis, hindi siguro alam ng pamilya ko na dalawang araw na ako sa kulungan. Ibinenta ang isang kalabaw para lang makalabas ako sa kulungan. Pero naghihintay na naman ang mas matitinding palo ni Itay. Isang malakas na suntok ang pinakawalan niya, kaya talsik ang isa kong ngipin sa harapan. Pinagsisihan ko ang pagsama sa mga fraternity. Wala rin talagang magandang ibinunga sa akin.
Matapos noon, pinalayas nila ako sa bahay at muli akong tumira sa tiyahin. Itinuloy ko ang pag-aaral, salamat na lamang at mayroon akong naging inspirasyon, si Eric. Galing siya sa may-kayang pamilya. Siya ang nangakong susuporta sa akin sa lahat ng aking pangangailangan. Hulog siya ng langit sa akin. Kinuhanan niya ako ng apartment malapit sa eskuwela. Pero hindi rin iyon nagtagal, kase, pinauwi ako ng magulang ko sa amin. May sakit daw ang Nanay. Gaano man sila kasama sa akin, hindi ko sila magawang tikisin. Kaya bumalik ako, ako pa rin ang alila, utusan sa bahay. Sinabihan pa akong kailangan kong bayaran ang halaga ng kalabaw na ipinang-tubos nila sa akin. Nagsumikap ako, tumanggap ako ng part-time job para makapag-aral sa kolehiyo. At the age of 18, nagtrabaho ako sa canning industry sa amin, kumikita naman kung tutuusin, pero ang lahat ay ibinibigay ko sa aking magulang na naisip kong kailangan kong bayarang lahat ang gastos nila mula ng isilang ako at hanggang sa akoy nabubuhay. Ginagawa ko rin iyon, dahil gusto kong patunayan sa kanila, na hindi ako salot sa pamilya, mayroon akong silbi. Kaya kahit halos 24 na oras ang trabaho sa canning industry, nagtitiis ako. Matapos ang six months, nag-pasya akong magtrabaho sa Taiwan. Nakaalis ako at nagtrabaho doon. Noong nakapagpadala na ako ng malaki-laking pera. Sa katunayan nakabili ng sasakyan ang tatay ko. Nabigyan ko rin ng pagkakataong makapag-aral ang panganay at bunso kong kapatid. Nagkasakit ako at kinailangang umuwi sa Pinas. Noong gumaling ako, nagdisisyon akong mangibang bansang muli. Singapore ang sumunod na bansang napuntahan ko. Dalawang taong straight ako sa Singapore at umuwi sa Pinas. Doon na nag-propose si Eric na magpakasal na raw kami. Lihim akong nag-file ng application papuntang Kuwait. A day before our wedding, nag-runaway ako, iniwan ko si Eric. Inisip ko kaseng mapapako ako sa Pinas, kaya ginawa ko iyon. Sa kabilang banda pinagsisihan ko ang pagkakataong iyon. Isa pa pinaubaya ko na kay Eric ang lahat, pero, dumating nga ang pagkakataon na kinakailangan akong umalis. Noong narito na ako sa Kuwait, umiiyak na tumawag sa akin si Eric, umuwi na raw ako at patatawarin niya ako, basta, matuloy lang daw ang kasal. Sinabi ko sa kanyang hintayin pa ako hanggang sa matapos ko ang kontrak ko, pero, isang araw, nabalitaan kong mayroon na itong iba, nagkaanak at hindi na siya puede pang agawing muli.
Kuya Ben tanggap ko ang nangyari sa akin with Eric, siguro ko nga ito ang aking tadhana. Pero hindi ko lubos maisip at parang hindi abot ng aking pag-iisip ang ugaling ipinakita sa akin ng pamilya ko. Gusto kong harapin once ang for all ang katotohanan sa buhay ko. Hindi ko alam, nararamdaman kong hindi nila ako parte ng pamilya. Para bang ampon ako? Iyan ang gusto kong malaman. Ano ang dapat kong gawin?
Gumagalang at nagpapasalamat,
Lucky Girl
(Lucky Girl, abangan mo ang aking sagot next week! Maraming salamat sa'yong tiwala)

2007-12-30T04:39:00.000-08:00

'Dahil sa mantika, Lucky Girl--isinubsob sa sapa, gustong patayin'
Parusa ng Langit?

Dear Kuya Ben,
I am so grateful saÕyong Buhay at Pag-asa column. Nagbibigay po talaga ito ng inspirasyon sa amin. You make me smile and complete my day! Salamat ng marami. Alam mo, ang mga nabasa kong liham saÕyong programa ang nagbigay sa akin ng inspirasyon upang sumulat ako at ibahagi ko rin saÕyo ang kuwento ng aking buhay. Tawagin mo na lang akong Lucky Girl. Mula po ako sa Visayan province of Iloilo. Medyo may-kaya ang pamilya ko, pero dahil sa binuntis ng tatay ko ang nanay ko, na noon ay 14 years old pa lamang at mag-pinsan pa sila, itinakwil sila ng kanilang mga magulang. Sa Mindanao, itinuloy ng mga magulang ko ang kanilang buhay. Nagkaroon sila ng magandang negosyo, at muling isinilang ang pangalawa at pangatlong miembro ng pamilya. Kahit papaano, nakabangon pa rin ang mga parents ko sa buhay na wala ang mga malalapit na kamag-anakan. Pangalawa po ako sa tatlong magkakapatid. Mula sa aking pagkabata, nakamulatan ko ang magandang buhay. Pero, sa kabila noon, nararamdaman ko ang bigat ng aking mundo, kase po, ako ang sinisisi nila sa pagbagsak ng dating magandang negosyo. Salot sa pamilya ang ipinadarama nila sa akin. Lagi daw akong may-sakit at nasa-ospital, kaya naman naubos na halos ang kanilang kabuhayan sa akin. Wala silang magawa dahil ang salot o mikrobyong kumapit sa kanila ay nananalaytay ang dugong mula rin sa kanila. Dahil diyan, ipinamigay ako ng parents ko sa tiyahing malapit sa kanila. Sa kanila ko lang naramdaman ang tunay na kahulugan ng pagmamahal.
Pero Grade 3 pa lamang ako, kinukuha na akong muli ng Tatay ko. Umabot sa kapitan ang usapin sa kung sino ang may-karapatan sa akin. Nanalo ang Tatay ko, pero, alam kong ang purpose niya lang ay para pakinabangan ako sa mga gawain sa bahay at kung anu-ano pa. Sa murang edad Kuya Ben, banat na ang aking buto. Lahat sila, utos dito Ð utos doon, hindi ko nga maramdaman na kapatid nila ako o anak nila ako, para akong alila o utusang walang kuwenta. Buti kung utos lang, kadalasan, may-kasamang tadyak at suntok pa. Ang sama ng pakiramdan ko sa kanila, pero ano ang gagawin ko, salot daw nga ako sa pamilya nila. Naaalala ko pa nga, noong Grade five ako, pinabili ako ng Tatay ko ng mantika, aksidenteng natapon ko ito. Ang ginawa ni Tatay, kinuha niya ako sa bahay, dinala niya ako sa sapa, hindi ko alam kung gusto niya akong patayin, pero parang ganun na nga, isinubsob niya ako sa sapa at pinagpapalo. Buti na lang at nakita kami ng tiyahin namin at pinagalitan si Tatay. -Itutuloy

2007-12-23T00:29:00.000-08:00

'Makinang na buhay, nalambungan ng madilim na ulap'
Pag-ibig na walang dangal

Si Rasmia ng Cotabato ang ating letter sender last Sunday. Para sa mga hindi nabasa ang kanyang kuwento, siya po ay humihingi ng payo sa kanyang naging sitwasyon. Mayroon siyang asawa sa Pinas, pero nung narito siya sa Kuwait, nabalitaan niyang nag-asawa ang kanyang mister ng iba. Pareho silang Muslim. Kung tutuusin mayroong kalayaan ang Muslim na lalaki na mag-asawa ng hanggang apat, pero iyan ay sa ilalim ng maraming kundisyon. Sa aking pang-unawa, kaalamang aking natuklasan noong akoÕy nasa radio pa kasama si Ustaz Abdulhadi Gumander, Preacher ng Islamic faith, unang-una, makakapag-asawa ang lalaki o babae kung namayapa na ang unang asawa, pangalawa ay kung incapacitated ang babae na magbigay ng anak, pangatlo ay kung papayag ang kanyang unang asawa na muli siyang mag-asawa ng iba. Iyan ay sang-ayon sa mga nalaman kong katotohanan sa mga aral Muslim, sa pamamagitan ni Ustaz Abdulhadi Gumander. Ilan lamang iyan sa mga natandaan kong kundisyon. Kung mayroon pa o kung hindi man tugma o tamang lahat ang nabanggit kong rason, humihingi ako ng pang-unawa.
So ang rason na malayo o wala kase si babae, o si Rasmia, ng mag-asawang muli ang kanyang asawa ay hindi makatarungan para sa kanyang asawang si Rasmia, na nangibang bansa. Una, dahil hindi man lang siya in-inform sa balak ng lalaking muling mag-asawa. Mahalaga sa babaeng Muslim ang malaman ang rason kung bakit kinakailangan ng lalaki na mag-asawang muli.
Kung hindi iyon nagawa ng asawa ibig sabihin lumabag siya sa family code ng mga Muslim. Kung tutuusin, umalis si Rasmia sa Pinas, baon ang kanyang pag-asang matulungan kahit manawari ang kanyang asawa upang buhayin ang apat na anak. Pumayag ang lalaki na lumayo si Rasmia upang magtrabaho at makatulong sa pamilya. So mayroong karapatang magtanong si Rasmia, kung bakit ganun ang ginawa ng kanyang asawa.
Sa kalagayan ngayon ni Rasmia, na umibig muli, hindi ko masasagot ng tuwiran ang kanyang katanungan kung mayroon ba siyang karapatang umibig muli. Kase po sa relihiyong Muslim, iba ang patakaran lalo na sa kalayaan ng mga babae. Mayroon akong kinausap na Muslim na babae, ang sabi niya sa akin, sa kanila, kung nag-asawa na raw po ang lalaki, mayroon nang karapatan si babae na umibig muli. Pero papasok daw ang problema, lalo na kung ang lalaki, hindi pumayag na mag-asawang muli si babae. Kase, sa mata raw po ng mga Muslim, asawa pa rin ni lalaki si babae, at hindi siya dapat mag-asawang muli. Pumapasok daw sa usaping ganyan ang honor killing, kung saan, mayroong kalayaan ang lalaking patayin ang babae kung naki-apid ito sa iba.
So sa tanong mo Rasmia, kung mayroon ka bang karapatang umibig muli, mas-maganda sigurong kumunsulta ka sa iyong mga nakakatanda sa kumunidad. Tiyak na mas-lalong maliwanag ang isyu mo, kung sasangguni ka sa kanila. Inaamin kong salat ang kaalaman ko tungkol sa inyong paniniwala, kung usapin iyan may-kinalaman sa paniniwalang Kristyano, mas-madali kitang paliwanagan, dahil wala akong gaanong iniisip na pananagutan at malaya akong talakayin ang usaping ganyan, huwag lamang mapunta sa usaping legal dahil mayroon ding limit ang aking kaalaman.
Ayaw ko pong manghimasok sa inyong pinaniniwalaang relihiyon. Kung sa usapin ng mga Kristyano, malaya kong tatalakayin iyan isa-isa.
Makikita niyo sa larawan si Rasmia, inilabas ko ang kanyang larawan sapagkat alam kong wala naman siyang nilabag na kautusan. Oo mayroon siyang nagustuhan, pero, iyong lalaki ay nagustuhan niya, matapos na ngang mag-asawa ng iba ang lalaki o ang dati niyang mister. Ang maganda kay Rasmia, at least siya, nagtanong siya kung tama nga bang umibig pa siyang muli. Hindi mo rin maiaalis kay Rasmia na umibig muli, tao siya at mayroong pusong handang suungin ang panibagong mundo ng pag-ibig na minsan nang nanakit at naglagay sa kanya sa hinagpis at kabiguan. Muling kumatok ang puso, wala ba siyang karapatang umibig muli? Sa matuwid na pananaw, Muslim ka man o hindi, babae ka man o lalaki, kung malaki na ang lamat at wala nang paraan, sa Muslim sa Pinas, legal ang divorce, sa Kristyano, pinapayagan ang annulment. So kung gustong mag-asawang muli, para sa akin, i-settle ang lahat na mga balakid na maaaring mag-block sa inyong gustong gawin o susunod na hakbangin. Kung mangyayari iyan, malinis ang susunod na hakbang sa inyong panibagong susuunging buhay pag-ibig.
Once na nai-settle ninyo ang usaping legal hindi lang kaligayahan ninyo ang maise-settle, bagkos kaligayahan at usapin ng inyong mga supling.
Muli kong inuulit, hindi po malawak ang aking kaalaman sa paniniwalang Muslim. Puede po akong magkamali at ang inyong pang-unawa ang siya kong hiling. Sinagot ko ang liham ni Rasmia sa abot ng aking makakaya. Maraming salamat po sa inyong pagtangkilik! Happy Eid, Merry Christmas at Manigong Bagong Taon sa lahat!
(Sa mga gustong balikan ang padalang liham na nai-publish ng Filipino Panorama last week, puede po ninyong i-browse ang aking blogsite: www.buhayatpagasa.blogspot.com . Samantala, sa padalang liham ni Ms Adela Lopez, hintay lamang po sa kasagutan dahil tulad ng binanggit ko sa'yo, ito ay usaping legal na kailangan ang opinion ng experto. Naipadala ko na sa pamamagitaan ng email ang iyong liham sa isang abogado at kasalukuyan kong hinihintay ang kanyang sagot. Maraming salamat po!)--Ben Garcia

BUHAY AT PAG-ASA

2007-12-16T01:25:00.000-08:00

'Makinang na buhay, nalambungan ng madilim na ulap'

Pag-ibig na walang dangal

Dear Kuya Ben,
Tawagin mo na lang akong Rasmia. Sa hirap ng buhay, hindi ko natapos ang secondary. Sampu kaming magkakapatid. Ako ang bunso at ako rin ang walang natapos. Isang araw noon, dumating ang matinding pagsubok sa aming pamilya, namatay ang aming ama. Magmula noon ang dating makinang na pamumuhay biglang nalambungan ng madilim na ulap. Nagkanya-kanya kaming magkakapatid upang matustusan ang pag-aaral. Pero kapos pa rin talaga sa buhay. Nasa murang edad pa ako noon pero sinuong ko na rin ang pagta-trabaho. Iniwan ko ang Cotabato, baon ang pag-asang matatagpuan ko rin ang liwanag ng buhay sa dako paroon. Nakitira ako sa aking Kuya, wala man akong alam sa pasikot-sikot sa Maynila, hindi iyon naging hadlang upang hindi makahanap ng trabaho. Naging factory worker ako sa Quezon City, taga-bilang ng karton ng mga exported products sa may bandang Veterans Village.
Pinaghusay ko ang trabaho, dahilan upang gumaan sa akin ang loob ng aking supervisor. Marami nang tinatanggal sa trabaho, ayun at naroon pa rin ako. Sa trabahong iyon, nakaipon ako ng pera, hinikayat ko ang nanay na samahan ako sa Maynila. 19 years old ako nang tumibok ang aking puso sa isang lalaking pinag-alayan ko ng aking sarili. Sa matuling takbo ng panahon, nagkaroon din kami ng dalawang anak. Sa pagdaan ng panahon, kahirapan pa rin ang patuloy na sumasalamin sa aming pagsasama. Hanggang sa mapagpasiyahan naming bumalik sa probinsiya. Masipag kung tutuusin ang aking kabiyak, ulirang asawa, at sa konting kita, naipundar namin ang aming munting tahanan. Sa hindi pagtigil ng orasan, at pagsalubong sa bagong umaga, dalawa pang sanggol ang muling dumagdag sa pamilya, apat na ang nagging anak namin. Nakakaraos pa rin kami kahit papaano, pero hikahos parin ang puedeng salitang ikabit doon. Tutol man ang asawa ko, inisip kong ito marahil ang puedeng makatulong sa amin.
Taong 2004, iniwan ko ang pamilya upang makibaka sa ibayong dagat. Sa Kuwait ako bumagsak. Sa ilalim ng employer na sala-sa-init sala-sa-lamig. Tiniis ko iyon Kuya Ben. Sa una, halos araw-araw ang dating ng liham, naging linguhan; pero dumating din ang panahon na naging buwanan at minsan pa nga wala din sa isang buwan. Mayroong kirot na nararamdaman ako sa puso ko; pero hindi ko iyon ininda, sapagkat alam kong ang buhay ay talagang ganito.
Isang umaga, natanggap ko ang tawag ng aking Inay. Malungkot man ang balita; pero iyon marahil ang dahilan kung bakit sinadya niyang tumawag sa akin. Ang dalang balita, isang buwang kasal na raw ang aking asawa sa ibang babae. Dumilim ang aking paningin. At tila baga isa akong kandilang nawalan ng liwanag. Tatlong buwan ko ring ipinagluksa ang aking asawa. Tinanong ko rin ang aking asawa kung bakit nagawa niyang magtaksil sa akin. Ang sagot niya, wala ako, malayo ako sa piling niya. Hindi ko raw maibigay ang gusto niya. Sa awa ni Allah, dininig niya ang aking dalangin. Binigyan niya ako ng ibayong lakas upang mapaglabanan ang buhay at pakikibaka.
Sa ilalim ng kalungkutan, nakilala ko ang isang lalaking muling nagpatibok ng aking puso, isa ring Pinoy. Noong una, akala ko friend lang kami. Pero nung tumagal, patuloy na lumalapit ang loob ko sa kanya. Inilihim ko ang aking tunay na buhay, dahil inakala kong hindi naman kami magtatagal. Dumating ang panahong nagtapat siya ng pag-ibig sa akin; at handa niya raw akong pakasalan. Imbes na kaligayahan ang sagot, namutawi sa aking buong pagkatao ang pagkalungkot at pagkabahala, dahil alam ko, mayron akong lihim na itinatago sa kanya. Matapos ang pag-uusap na iyon ng harapan, muli ko siyang tinawagan sa telepono, umiiyak akong nagtapat sa aking tunay na buhay. Naunawaan naman niya ako; pero ako, halata kong nagkaroon ng lamat sa aming pagtitinginan. Ang dating mainit na usapan, unti-unting lumamig at nararamdaman kong nalulusaw. Mas lalo akong nasaktan nang sabihin niyang mahal niya pa rin ang dati niyang nobya. Masakit man, naipayo ko sa kanyang sundin ang bulong ng kanyang puso.
Kuya sa kalagayan ko, mali bang umibig? Mali bang ibigin siya ng buong-buo? Sa una kong pag-ibig, ano ba ang nararapat gawin?

Gumagalang at nagpapasalamat,
Rasmia
Abangan Rasmia ang aking sagot next week. Samantala, sa padalang liham ni Ms Adela Lopez, hintay lamang po sa kasagutan dahil tulad ng binanggit ko sa'yo, ito ay usaping legal na kailangan ang opinion ng legal expert. Naipadala ko na sa pamamagitaan ng email ang iyong liham, at kasalukuyan kong hinihintay ang sagot. Maraming salamat po!--Ben Garcia

2007-12-02T04:47:00.000-08:00

Mga legal na sagot, abangan next week
Pangamba sa lupang hinirang

Dear Kuya Ben,
Magandang araw po sayo at sa lahat ng readers ng sikat-na-sikat na palatuntunang Buhay at Pag-asa. Mayroon lang po akong katanungan sayo, sana mabigyan mo ng kalutasan. 1974 ng patirahin kami ng may-ari ng lupa na kasalukuyan ngayong kinatitirikan ng bahay namin. Sa loob ng 33 years, ni hindi na dumalaw ang may-ari o nagpakita man lang sa amin. Pero isang araw - kamakailan lang - dumating ang anak ng may-ari. Ang sabi sa amin, patay na raw ang tatay niya. Siya ang bagong may-ari ng lupa. Ang bilin sa amin, kailangan daw bayaran namin ang lupa na kinatatayuan ng bahay namin, kung hindi, paaalisin daw kami sa lupang iyon.
Tanong
1. Kailangan ba talagang umalis kami sa lupang iyon o bayaran na lang ang pagtira namin doon? 33 years na kaming tenant sa lupang iyon na may-ari mismo ang nagsabing tumira kami doon.
2. May nagsabi rin na maaaring tamaan ng kalsada ang lupang kinatitirikan ng bahay naming. Maaari ba iyong gibain na lang ng walang bayad o relokasyon?
Maraming salamat po
Adela Lopez
Maraming salamat Adela. Dahil sa ang concern mo ay may kinalaman sa usaping legal, minabuti ko pong ilapit iyan sa expert. Ilalahad ko ang kanyang tugon next week, so hintay ka lamang Aling Adela.

BUHAY AT PAG-ASA

2007-11-25T07:42:00.000-08:00

Bangkay ni Nanay Eva, nasa morge pa rin ng Farwaniya
Pagdurusa hindi nagtatapos sa kamatayan

Sa ayaw at gusto natin, isang hindi maiiwasang tagpo sa buhay ng tao ang haharapin natin--ang tinatawag na kamatayan. Iyan ay tiyak at hindi mapapasubaliang katotohanang haharapin natin sa takdang panahon.
Dahil diyan, ugali na ng iba sa atin na mag-sulat ng anumang testamento na maghahayag kung ano ang puedeng gawin sa naiwang katawan o maging sa kanyang kayamanan,(iyan ay kung meron).
Si Avelina Fernandez Briones, 63, tubong Pangasinan ay namatay noong November 14, 2007 dito sa Kuwait. Heart attack ang itinuturong dahilan ng kanyang pagkamatay. Ang tangi niyang hiling, na ipinarating sa kanyang kaibigan, maiuwi sa Pilipinas ang kanyang bangkay.
Subalit hindi ganun kadali. Wala siyang permanenteng trabaho simula noong 1991. Ibig sabihin iligal siyang naninirahan sa Kuwait simula noong matapos ang Iraqi invasion. Kilala si Mrs Briones ng kanyang mga kasama bilang Nanay Eva.
Kung tutuusin puno naman ng mga masasayang ala-ala ang mga huling araw ni Nanay Eva sa lupa. Walang kaalam-alam ang mga kaibigan nito, iyon na rin pala ang mga huling araw na makakapiling nila si Nanay Eva.
Isang araw bago siya mamatay, masaya pang ipinaghanda ng kanyang mga kaibigan ang pagbabalik nito mula sa mahabang part-time na trabaho sa malayong border ng Kuwait. Sa katunayan, pinilit niya talagang umuwi ng araw na iyon, dahil gusto niyang matapos ang pag-iimpake upang maipadala sa Pilipinas ang kanyang mga bagahe. Maingat niyang inihanda at isinilid sa karton ang mga personal nitong gamit. Ipinakita pa sa ka-roommate nito ang mga pasaporte at ilang mga mahahalagang dokomentos, kabilang ang isang ID ng mga unang taon niya sa Kuwait. Iyon daw ang dahilan kung bakit hindi siya nakukulong. Mahuli man siya ng mga parak, kagyat siyang pinakakawalan, kung inilalabas niya ang ID na iyon.
Sa kanilang pag-uusap noong gabing iyon, masaya niyang binalikan ang kanyang buhay sa Kuwait, habang humihithit ng segarilyo, isang hilig na hindi mabitiwan ni Nanay Eva. Subalit tulad ng dati, ayaw pa rin niyang pag-usapan ang pamilya.
"Wala, wala akong pamilya, huwag na lang nating pag-usapan, wala akong iniwan sa Pilipinas," banggit ni Nanay Eva sa matalik na kaibigang, kinilala nating si Tess noong nabubuhay pa ito.
KAIBIGAN AT PAMILYA
Maraming secreto si Nanay Eva, kahit na nga yung kaibigan niya ng mahabang panahon hindi siya gaanong kilala. Sa loob ng limang taon, kadalasan nag-uusap sina Tess at Eva, tungkol sa buhay, trabaho, pero madalas kapansin-pansing iniiwasan ni Nanay Eva ang usapin ng pamilya. Pero nahuhuli rin ni Tess si Nanay Eva na umiiyak ito, kadalasang dahilan pamilya. Pero ayaw nang ungkatin pa ni Tess kung ano, dahil mababa rin ang luha nito kung pag-uusapn ang pamilya.
"Napaka-imosyunal ko sa tuwing pag-uusapan ang pamilya. Ulilang lubos na rin kasi ako. Wala akong mga kapatid at namatay na rin noong maliit pa ang mga magulang ko. Kaya apektado ako masyado, kung pag-uusapan ang pamilya, huwag na lang," wika ni Tess.
Dahil dito, ngayon din lang talaga nalaman ni Tess na mayroon palang anim na anak na lalaki si Nanay Eva. "Hindi po talaga nabanggit sa akin ni Nanay Eva ang anim niyang anak na lalaki. Ang alam ko, tomboy po talaga si Nanay Eva. Pero nabanggit niya sa akin noon na pinagsamantalahan siya ng tatlong Iraqis noong invasion. Nauunawaan ko siya kung bakit siya mailap sa mga lalaki. Nirerespeto ko na lang kung ano ang kanyang nararamdaman," dagdag ni Tess.
Matapos ang maliit na piging noong gabing iyon, nagpasiya silang matulog. Kinaumagahan, alam nilang pagod at gusto pang magpahinga si Nanay Eva, kaya, hindi nila ito ginising para mag-almusal.
Subalit, tulos na ang araw at oras na ng pananghalian. Wala pa ring Nanay Eva. Kaya nagpasiya silang puntahan si Nanay Eva sa kanyang kuwarto. Pero huli na, malamig nang bangakay si Nanay Eva.
"Agad naming ipinaaalam sa awtoridad ang nangyari. Lahat kami sa bahay dinala sa prisinto at inimbestigahan. Pero sang-ayon sa mga doctor na nagpunta sa bahay, namatay si Nanay Eva sa atake sa puso. Salamat na lang dahil mayroon talagang mga gamot sa puso si Nanay Eva na nakasilid sa kanyang handbag, suspect po kasi kaming lahat sa bahay sa kamatayan ni Nanay Eva," mangiyak-iyak na sambit ni Tess.
Isang malayong kamag-anak ang nagsabi sa Kuwait Times na ang pinakahuling trabaho ni Nanay Eva ay sa isang kilalang bakeshop. Subalit sa pagkakaalam niya, nag-resign ito matapos ang isang alitan sa kasama.
Matapos noon, nagpalipat-lipat na si Nanay Eva, mula sa isang kumpanya tungo sa isa. Ang pinakahuli ang kanyang part-time job sa isang kumpanyang nagsisilbi sa mga Amerikano sa border.
Nang kontakin ang kanyang mga kamag-anakan sa Pangasinan, ayon sa kanyang 39-year-old na anak nito na si Modesto Jr., mahal niya ang kanyang ina, at gusto niya itong makita kahit na isa nang malamig na bangkay.
"Wala kaming misunderstandings, at sa pagkakaalam ko hindi siya puedeng makauwi dahil nga sa illegal siya sa Kuwait. Lagi niyang sinasabi sa amin na tago-siya-ng-tago sa awtoridad diyan," wika ni Modesto Jr., na nakikipag-usap sa akin mula sa kanilang probinsiya sa Pangasinan.
Ayon naman kay Maria, (nakababatang kapatid ni Nanay Eva na naroroon din sa Pangasinan), nakausap pa nila si Nanay Eva ng dalawang beses noong Setyembre.
"Sinabi niya sa akin na ipadadala nga raw niya ang mga personal niyang gamit. At ako raw ang bahalang tumanggap noon. Hindi ko talaga inisip na bangkay niya na pala ang sinasabi niya. Sinabi niya rin sa akin na magpapadala siya ng pera para sa Undas at sinabi niyang ako na lang daw ang bahala sa paghahati-hati ng perang ipadadala niya para sa kanyang mga anak. Naghintay kami, pero walang dumating. Pero noong katapusan ng September, tumawag ulit sa akin, humihingi ng paumanhin dahil hindi nga siya nakapagpadala ng pera. Pero sinabi niyang mangutang muna ako ng pera para makabili ng kandila para sa mga kamag-anakan naming namayapa na. Sinabi ko sa kanya okay at nag-promised naman siyang magpapadala ng pera. Darating daw ang cargo niya ako na lang daw ang bahala, hindi ko akalaan na bangkay niya pala ang sasalubungin ko," umiiyak na wika ni Maria.
Wala rin si Nanay Eva ng mamatay ang asawa sa Pilipinas, may-dalawang taon na ang nakakaraan.
Gustuhin man kasing umuwi ni Nanay Eva, hindi talaga ito mangyayari, dahil matagal nga siyang iligal sa Kuwait.
Noon, isa rin sa kanyang mga kakilala, na nakausap ko rin, ang nag-suggest na samantalahin ang amnesty upang makauwi sa Pilipinas, pero ang sagot ni Nanay Eva, dito na siya mamamatay.
Dumating si Nanay Eva sa Kuwait noong late 1980's upang magtrabaho bilang katulong sa bahay. Subalit noong sakupin ng Iraq ang bansang Kuwait, lumipad patungong France ang kanyang sponsor at naiwan siyang tila baga basing sisiw.
"Siguro ko talagang naapektuhan siya ng malaki sa giyera noon. Tapos nabanggit nga niya na ni-rape siya ng mga Iraqis. Siguro iniisip din ni Nanay Eva na bigo siya sa Kuwait," sambit ulit ng kanyang kakilala na napag-alamang kababaryo nito.
Binanggit din nito na sa sandaling makuha niya ang kanyang war claims uuwi na siya ng Pilipinas. Pero namatay na't lahat si Nanay Eva, wala pa itong natatanggap na compensation.
"Matagal siyang pabalik-balik sa embassy. Hinihintay niya nga ang kanyang war claim, pero nawala na siya, hindi niya pa rin nakuha," banggit ni Tess sa embahada noong magtungo ito noong Huwebes.
LIGALIDAD AT PARAAN SA PAG-UWI NG BANGKAY
Kasalukuyang nakaratay ngayon sa morge ng Farwaniya ang bangkay ni Nanay's Eva. Naghihintay na aprubahan ang repatriation ng kanyang bangkay na napag-alamang gobyerno natin ang sasagot.
Nalaman na nga ng kanyang pamilya ang sinapit ni Nanay Eva, pero dahil nga sa iligal ito matatagalan pa bago maiuwi ang bangkay.
Noong makausap ko si Administrative Officer Dr Tomara Ayo, siniguro niya na maibabalik sa Pilipinas ang bangkay ni Nanay Eva kung matatapos ang formalities na kinakailangan.
"Sa kaso ni Nanay Eva, ginagawa po talaga naming ang lahat ng makakaya para maiuwi sa Pilipinas ang bangkay. Normally kung walang kapamilya ang namatay, kami mismo ang kokontak sa pamilya niya upang ipaalam ang sinapit. Kung di nila kayang magbigay ng pera para sa pagpapauwi ng katawan, kami mismo ang mag-rerequest ng tulong sa Department of Foreign Affairs at ipu-provide po naming iyan. Wala pang request tungkol sa repatriation ng bangkay ang tinanggihan ng DFA, lahat ng kasong ganyan, tinutulungan ng gobyerno, yun nga lang medyo mabagal dahil sa maraming kailangang pagdaaan ng request," wika ni Ayo.
Mas madali umanong maiuwi ang bangkay kung mayroon itong immediate employer, pero kung tulad ni Nanay Eva, maghihintay ang mga kamag-anakan kung kailan aaprubahan ang request na assistance.
"Ang proseso ay kabilang ang paga-identify ng bangkay. Ang namatay ba talaga ay isang Pilipino. Kasama rin sa proceso ang 'letter of acceptance' na dapat ipadala ng pamilya sa DFA. Kailangan kasi mayroong tumanggap na kamag-anakan, dahil kung hindi baka hindi na nga iuwi ang bangkay. Kung maibigay agad ang death certificate, iyan ay kung tapos na ang imbestigasyon sa kanyang kamatayan, maiuuwi ang bangkay sa mas-lalong medaling panahon," dagdag ni Ayo.
Ang prosesong ito ay hindi sinusunod sa relihiyong Muslim lalo't mahigpit nilang ipinatutupad ang paglilibing sa bangkay 24 oras matapos siyang lagutan ng hininga. Pero inamin ni Ayo na mayroon ding exemptions. "As per traditions and belief, kailangang mailibing ang bangkay within 24 hours or at least a maximum of three days after death. Ngayon dahil sa malayo ang Kuwait sa Pilipinas, mayroong mga pamilyang Muslim ang gusto pa ring mailibing ang kanilang mga namatay na kaanak sa labas ng bansa sa Pilipinas, kaya pinapayagan din namang idelay ang libing, pero ang ganito ay bihirang-bihira," pagtatapos ni Ayo.
(Ang artikulong ito ay lumabas sa Friday Times isyu ng Kuwait Times, isinalin sa Filipino sa kapakanan ng mga kabayang nagbabasa ng Panorama tuwing araw ng Linggo. Nagpasiya akong ilathala sa Buhay at Pag-asa portion upang kapulutan ng aral ng marami sa ating mga kabayang nananatili pa ring illegal sa Kuwait. Oo ngat mayroon tayong makukuhang tulong sa gobyerno, pero gasino lang ba ang tulong na iyon, sa dinig ko pamasahe lang? Papasanin pa rin ng mga naiwan ang pagpapalibing at iba pang mga gastusin. Sa kaso ni Nanay Eva, nakita natin dito ang kawalan niya o kakulangan ng koneksyon sa pamilya. E papaano nga kung dumating ang oras ng ating kamatayan, (na hindi natin alam kung kelan), mag-iiwan pa ba tayo ng ligalig at paghihirap sa mga naiwang mahal sa buhay? Mahalaga rin pong mayroon tayong mapagkakatiwalaang kaibigan, myembro ng pamilya, yung hindi kayo pababayaan kahit na sa oras ng inyong kamatayan. Mahalaga ang regular communication sa kung sinuman sa pamilya upang sa malao't madali mayroon mang mangyaring hindi kanais-nais sa inyo, alam ng inyong mga naiwan ang inyong pinagdaraanan. At malaki ang maitutulong sa pagresolba ng kaso, kung mayroon man).

BUHAY AT PAG-ASA

2007-11-17T07:41:00.000-08:00

Problema ni single mom

Asawa, nagsawa, nag-asawa ng iba

(Sagot sa liham kasaysayan ni Bing Lerio)

Hello Bing,
Tulad ng naipangako ko sayo, sasagutin ko ngayon ang iyong liham sa akin. Pero bago iyan, balik tanaw tayo sa kanyang kasaysayan. Noong mamatay ang ama ni Bing sa isang vehicular accident, nagpasiya siyang lumayo sa kanyang probisya sa Davao. Napadpad siya ng Maynila. Doon, na-meet niya ang ama ng kanyang isang anak. Nagsama sila ng walang kasal. Pero nung maramdaman niyang kailangan niyang magtrabaho upang makatulong sa kinakasama, nagpasiya siyang mangibang bansa. Decemeber 2003 nang dumating siya sa Kuwait. Hindi rin siya gaanong nagtagal dahil nga sa hindi siya mapalagay sa kalagayan ng anak at ng asawa na noon ay sinasabing hindi na raw halos umuuwi sa bahay. Umuwi si Bing sa Pinas. Pero, hindi rin sila nagsama ng matagal, nauwi rin sa hiwalayan ang pagsasama nila. Bumalik siya ng Kuwait. Nagkaroon ng asawa ang tatay ng kanyang anak, at nung bumalik siya ng Kuwait, nakatagpo rin siya ng lalaking handang magpakasal sa kanya.
Heto ngayon ang problema ni Bing, gusto niyang bigyan ng suporta ng dati niyang kinakasama ang anak nila. Tinatanong niya kung papaanong ma-oobliga ang tatay ng anak niya para suportahan ito. Para sagutin ang problemang iyan, tinawagan ko si Dr Tomara Ayo, ang eksperto sa larangan ng usaping legal ng pamilya. Ang payo ni Dr Ayo puede ka raw pong dumulog sa tanggapn ng Public Attorneys Office (PAO) sa iyong probinsiya. Pag-aaralan daw po ng tanggapn ng PAO kung puedeng madala sa settlement ang inyong usapin. Ngayon kung hindi, tuloy ang pagsampa ng kaso sa tatay ng anak mo. Mayroong habol kung naka-lagay sa birth certificate ang pangalan ng tatay o kung talaga bang kinikilala niya ang anak niya. Ngayon kung wala namang acknowledgement sa birth certificate ipapa-DNA ang bata. Ayon kay Dr Ayo mayroong karapatan ang anak mo na tumanggap ng suporta sa tatay iyan ay sang-ayon sa ating family law.
Pangalawang usaping idinulog sa akin ni Bing ay tungkol sa naiwan niyang utang umano sa nag-finace sa kanila para makapunta ng Maynila at makapunta dito sa Kuwait. Sinabi niya na inu-obliga naman daw sila ng financier na magbayad ng dalawang buwang sahod nila, at iyon ay pinirmahan nila bago sila umalis sa Manila.
Ang magandang balita para sayo Bing, wala naman daw nakukulong sa utang, maliban kung malaking halaga na at kakasuhan ka ng estafa. Sa ganyang kaliit na utang, payo sa iyo ni Dr Ayo, bayaran na lang ng kahit paunti-unti. Moral obligation mo raw po iyan sa kapwa na kung tutuusin nakatulong naman sayo noong panahon na kailangan mo ang pera.
Tungkol sa pag-aasawa mo, okay lang iyan dahil sabi mo nga hindi ka naman kasal sa dati mong kinakasama. Ngayon, kung tanggap ng bago mong BF ang iyong nakaraan, magpakasal kayo, at aral na sa iyo ang past relationship.
Alam mo na dapat ang hirap ng buhay, ang hirap ng pagsasama at ang magkaanak ng hindi kasal.
Ipaalam mo sa BF mo ang iyong nakaraan, at ipaalam mo rin ang nasa loob mo, tulad halimbawa ng katotohanang mayroon kang obligasyon bilang ina sa anak mo sa pagkadalaga. Alamin mo sa kanya kung ano ang tunay niyang nararamdaman kung sakali’t isama mo bilang pamilya ang anak mo sa labas. Isa iyan sa tutukoy kung magiging matagumpay o dili kaya’y failure ang iyong pinaplanong buo-ing pamilya. Mahalaga ang bahagi ng bago mong lalaki sa ngayon. Hari nawa ay bukas ang kanyang puso sa idea na isama mo ang anak mo sa bubuoin niyong pamilya. Kung mahal ka niya, tatanggapin niya iyan, (meaning kung ano ang nakraan mo) pero kung medyo mayroong siyang pag-aalinlangan, hindi mo rin siya masisisi, ituloy mo ang buhay, dahil sabi nga nila, ang anak ay anak hindi mo na puedeng palitan ang katotohanang iyan. Pero ang asawa, maraming possibilities, kasi sa ngayon, puede mong palitan ang asawa ng kahit na ilang beses, (sorry sa mga hindi naniniwala dito, pero iyan ang totoo). Although hindi sinasang-ayunan ng simbahan at ng estado, pero puede, lalo’t kung ma-annul ang kasal. Maligayang paglalakbay sa buhay at pag-asa Bing! Samantala sa mga gustong maging kabahagi ng programang ito, sumulat lamang po kayo sa akin. Ang address ay nasa itaas na bahagi ng portiong ito.-- Ang iyong lingkod Ben Garcia

BUHAY AT PAG-ASA

2007-11-09T08:00:00.000-08:00

Problema ni single mom

Asawa, nag-sawa, nag-asawa ng iba

Dear Kuya Ben,
Good day sayo at sa lahat ng staff ng Filipino Panaorama. Tuwa talaga kami tuwing Linggo lalo na at alam namin na mayroon kaming masasandalan sa oras ng pighati’t kasawian. I’am Bing Lerio from Davao. Salamat ng marami lalo na sayong column Buhay at Pag-asa, marami kayong nabibigyan ng pag-asa. Iyan ang dahilan kung bakit nahikayat akong ishare sa inyo ang aking buhay.
To start my story, mabuti nang malaman ninyo agad na ako ay single Mom. Year 2000 when my father died of a vehicular accident. Matapos ang malagim na trahedya, nagpasiya akong lumuwas ng Maynila. Kung tutuusin, okay naman ang trabaho ko sa Davao, sales clerk ako sa isang department store at regular ako sa trabaho, pero maliit ang kita. Nung makarating ng Maynila, habang naghihintay ng trabaho sa ibang bansa, pumasok akong helper sa isang pet-shop na pagmamay-ari ng isa kong pinsan. There, I met the father of my son. In other words, nagkagustuhan kami, nabuntis ako, umupa kami ng isang kuwarto at nag-sama kami bilang mag-asawa, minus kasal. Being a mom, nandoon ang feelings na kailangan kong ibigay ang best para sa anak ko. Mahirap ang buhay, tila baga, nakikinita kong hindi kaya ng asawa ko, kaya, nagpasiya akong ituloy pa rin ang planong pangingibang bansa.
Decemeber 2003 nang dumating ako sa Kuwait. Medyo mahirap ang sitwasyon ko, dahil yung napuntahan kong amo, second wife siya ng mister niya, kaya, nararamdaman kong marami siyang insecurities. Sbsob sa trabaho ang ginawa ko during my stay in Kuwait, kapalit ng aking pagpapakahirap ay ang mga negative news about my ‘husband’, na kesyo yung tatay ng anak ko, inuumaga sa beerhouse kasama ng ex-GF niya. Napapabayaan na raw ang aming anak. Napakahirap talaga ng sitwasyon ko noong una, alam ko sa sarili ko na umalis ako sa Pinas upang makatulong sa pamilya. Pero iniisip ko lagi ang pamilya ko, ang anak ko, ang asawa ko. Tuloy sinasabi ko sa sarili na siguro nga nagkamali ako sa pag-iwan sa asawa ko at anak ko. After a year, di talaga ako nakatiis, nakiusap ako sa amo ko na uuwi ako, pero di na ako bumalik. Nabigyan ng solusyon ang problema, inuwi ko sa Davao ang anak ko samantalagang yung asawa ko, nagpaiwan sa Manila, dahil naroroon kase trabaho niya. For the last four months, sustentado niya kaming mag-ina sa Davao, pero four months lang, nag-iba na ang lahat. Noong umuwi ako sa Davao, pilit ko siyang kinukumbinsing sumama na lang sa akin at doon na kami mamalagi. Pero hindi siya pumayag. Alam ko na ang dahilan. Ayaw na niyang makisama sa akin. Sa loob ng isang taon kong pamamalagi sa Kuwait, nakaipon din naman ako ng paunti-unti at ginamit ko iyon sa isang maliit na negosyo. Sa ganoong set-up ng pamilya, alam kong hindi iyon mag-tatagal, na nagkatotoo nga, nagkaroon siya ng bagong GF at kinalaunan pinakasalan niya. Iniwan ko sa Mom ko ang bata, pilit kong ipinagkakasiya ang aking kitang kakarampot para sa kanya. Kinalaunan, nagkaroon din ako ng BF ditto na handa akong pakasalan. He knows that I’m single mom. Ang problema ngayon ay ito. Sinabi ko sa dati kong asawa na suportahan naman niya kahit papaano ang anak namin, pero ang sagot niya, kung hindi ko raw kayang buhayin, ibalik ko sa kanya ang bata. Happily married na siya ngayon, hindi ako palagay kung iwanan sa kanya ang bata. Pero, sa kabilang banda-iniisp ko rin naman na hindi ko kayang buhayin siyang mag-isa, dahil lumalaki na rin siya at kailangan na niyang mag-aral. Ang isa pa, magkakapamilya rin ako. Ano po kaya ang mabuting gawin? Papaano kong maoobliga siyang suportahan financially at regularly ang bata?

About naman po sa work ko, bago ako umalis sa Pinas, mayroon kaming pinirmahang papel stating that we’ll be deducted with two months from our salary. Kung di raw namin iyon mababayaran, ipapakulong kami. Two months is just too much for me, wala naman talaga silang ginastos sa akin, land transport lang at accommodation for one months sa Manila. Sa katulad kong single mom, mabigat na amount ang hinihingi nila. Ang accommodation na pinatirhan nila sa amin ay 60 people sa dalawang room. Just imagine kung anong kalagayan ang dinanas ko bago mapunta ditto sa Kuwait. Tapos gusto nilang bayaran namin ng two months of our salary ang pagtira namin doon. Hanggang ngayon, hindi pa ako nakakabayad, wala pa namang tumatawag sa akin para bayaran iyon. Pero takot ako sa banta nilang ipapakulong kami. Yung embassy natin, nung tumawag ako para humingi ng suporta sa ganitong problema, ang sabi, ang tinutulungan daw nila ay yung present problem at hindi yung mga tulad ng problema ko. Bakit ba sila ganyan, payo lang naman ang hinihingi ko buhat sa kanila. Sana matulungan mo ako.

Gumagalang at Pangpapasalamat
Bing Lerio

Abangan ang sagot next isyu. Salamat sa tiwala. For your comments and suggestions, visit my blogsite. Kung gusto niyo namang maging bahagi ng palatuntunang ito, ipadala sa aking email address ang kuwento ng inyong buhay o kaya via snail mail. Matatagpuan ang mail box sa itaas na bahagi ng portiong ito. Again maraming salamat sa inyong tiwala!—Ben Garcia

BUHAY AT PAG_ASA

2007-11-04T02:11:00.000-08:00

Ituloy ko po ang naudlot na payo para kay Jessie. Pangatlong bahagi na po ito, kaya hindi ko na po ibibigay ang buod ng kanyang kuwento, bagkos sa mga gustong basahin ang kasaysayan ni Jessie, puede po ninyong ibrowse ang aking blogsite: www.buhayatpagasa.blogspot.com. Naroroon na rin ang first and second part ng aking payo sa kanya.
Kung inyong natatandaan, lima ang kanyang mga naging katanungan. Question four and five ay natugunan ko na during the first and second parts.
Minabuti ko pong kausapin si Dr Tomara Ayo, ang family legal expert at kasalukuyang administrative officer ng Philippine Embassy, dahil mas-maganda kung mula sa experto ng usaping pam-pamilya ang sasagot sa kanyang mga legal na kuwestyon. Maraming salamat kay Dr Tomara Ayo sa kahandaang bigyang tugon ang mga katulad na tanong ni Jessie.

Unang tanong niya ay kung mabibigyan daw ba siya ng hustisya matapos siyang magsampa ng kaso laban sa kanyang asawa. Hiningan daw po siya ng abogado ng P20,000 pero hanggang ngayon pending pa rin ang case sa hukuman. Tanong niya ay kung mayroon bang patutunguhan ang kasong iyon laban sa asawa?

Ang sagot po sa akin ni Dr Ayo ng idulog ko ito sa kanya, sinabi niya na malakas daw po ang laban ni Jessie. Pero tanong niya lamang ay kung anong uri ng kaso ang isinampa ni Jessie. In fact hindi ko rin alam dahil hindi niya binaggit ang kasong nakabinbin ngayon sa korte sa Pinas. Pero iniisip ko baka bigamy or adultery o kaya baka abandoning his family. Pero alinman sa dalawang iyan maaari daw pong manalo sa kaso si Jessi Ang sabi ni Dr Ayo, may-posibilidad na makulong ang lalaki, ayon sa batas natin ng 6-12 taon. Puedi ring makasama sa kaso ang kirida, (pangalawang tanong niya iyan) kung mapapatunayang alam ng babae sa una pa lang na pamilyadong tao si lalaki.
Sa pangatlong tanong niya kung puede raw bang idemanda o kasuhan din ang mga biyenan niya sa pagkonsinte at pakikisawsaw sa problema nilang pamilya. Ayon p okay Dr Ayo, mahirap daw pong mabigyan iyan ng katwiran sa korte. Ngunit kung mayroong mga masasamang salitang binitiwan laban sa kanya, at mayroon daw siyang matibay na ibidensiya (testigo) puede mo raw Jessie silang ihabla ng libelo. Pero ang babala ni Dr Ayo, sa kaso ng magpapamilya, bibihira lang daw po ang nagtatagumpay sa libel case, lalo na sa katulad na kaso ni Jessie.
Iyan ang bahagi ng payo o tugon sa liham kasaysayan ni Jessie na naputol dahil sa kakulangan space last week. Salamat sayong tiwala.
Sa mga gustong maging kabahagi ng programang ito. Ipadala lamang ninyo ang liham sa address na naka-post sa itaas na bahagi ng Buhay at Pag-asa. Abangan sa susunod na Linggo ang liham kasaysayan ni Bing Lerio. Maraming salamat po.-Ben Garcia

BUHAY AT PAG_ASA

2007-11-04T02:09:00.000-08:00

(Pangalawang bahagi ng sagot sa liham nijessie)
Sa mga hindi nakabasa ng buhay kasaysayan ni Jessie, pwede pa rin po ninyong ma-access ang kanyang kuwento kung kayo ay mayroong Internet. just browse my blogsite: www.buhayatpagasa.blogspot.com pero sa kapakanan ng mga walang Internet paapyaw ko pong ilalatag ang buod ng kanyang kuwento.
Legally married si Jessie sa kanyang asawa at mayroong apat na anak. Iniwan niya ang babaerong mister ng magkaroon ito ng 2 anak sa kanyang babae. Sa ngayon, dahil wala nang nag-aasikaso sa apat niyang anak, nahihirapan siya. Dati kase mayroon pang Nanay si Jessie na puedeng mag-alaga sa kaniyang mga anak, pero namatay ang Nanay noong March 16, 2007, ni-hindi nga niya nadungaw sa huling sandali ang Nanay dahil narinito na siya sa Kuwait at hindi madaling umuwi. Nang mamatay ang Nanay, iniwan sa kapatid niya na mayroon ding pitong anak ang kanyang mga maliliit pang bata. Lima ang naging katanungan ni Jessie na gusto niyang mabigyan ng pansin ng ating palatuntunan.
1. Nagsampa ako ng kaso sa korte noong naroon pa ako sa Pinas laban sa asawa ko. Hiningan ako ng abogado ng P20,000, sa ngayon pending ang case. Ano sa tingin mo? Mayroon bang patutunguhan ang kasong iyon laban sa asawa ko? 0 mas mabuti pang i-drop ko na lang?
2. Kung makukulong ang asawa ko, ilang taon siya sa bilanguan? makakasama ba ang nangalunyang babae?
3. Yung biyenan ko, puede ba silang isama sa kaso? Dahil sumasama sila sa gulo naming mag-asawa. Pati yung kaibigan niya, kung anu-ano ang sinasabi laban sa akin. Lahat ng kapitbahay namin, galit sa kanila. Pinaaalis nga sila sa baranggay namin dahil masasama ang ugali.
4. Gusto ko sanang bigyan ng magandang kinabukasan ang mga anak ko. Mabubuting anak naman sila; pero nawawalan ako ng pag-asa, dahil kokonti lang kasi ang sahod ko. Sa bawat gabing ginawa ng Divos, umiiyak ako para sa kanila. Iniwanan kasi ng nanay ko sa kapatid kong pito rin ang anak. Naawa nin ako sa kapatid ko dahil maraming asikasuhin, pati ung mga anak ko. Kuya mayroon bang programa ang ating gobyemo para matulungan naman kami?
5. Kung mayroong gustong mag-asikaso sa mga anak ko, please, tulungan niyo naman kami. Gusto ko silang mapunta sa magandang kalagayan. Hindi ko kayang mag-isa.

Ang number four and five questions nauna ko nang binigyan pansin last week. Pero gaya ng naka-ugalian, paapyaw nating babalikan yung sinabi ko last week para maliwanag sa ating lahat. Sinabi ko pa last issue na ang DSWD (Department of Social Welfare and Development) ay mayroong mga programang laan sa pagtulong sa mga tulad ni Aling Jessie. Nariyan din ang mga private institutions na handang tumulong sa mga ganitong sitwasyon. Naipaliwanag ko na rin ang mga paraan kung papaanong mailalagay sa kalinga ng ibang tao ang mga bata, sa tulong ng gobyerno at ng iba pang pribadong institusyon. Nabanggit ko rin doon ang foster caring.
Ang foster care ay nangyayari kung ulilang lubos na ang mga anak, inaabuso ng magulang o kamag-anak. Sa pamamagitan ng third party, maaring bahay ampunan, pansamantala nilang iniiwan sa isang pamilya ang mga batang dinadala sa kanila. Ang objective ng foster caring ay upang maipadama sa mga bata ang normal na buhay pamilya. Mayroon Nanay at Tatay na kakalinga at titingin sa kanilang mga pangangailangan. Ibibigay ang mga pangangailangan ng walang kapalit. Ang mga umaaktong foster parents dapat ay yung mayroon ding mga kakayanang ibigay ang panganga-ilangan ng mga bata. Ang trabaho ng pagche-check ng background ng mga gustong maging foster parents ay nakaatang sa third party na sinasabi ko (depende kung DSWD, a pribadong home care center). Sa tingin ko kase sa kaso ni Jessie, gusto niyang mayroong pansamantalang mangalaga sa kanyang mga anak, habang siya ay naghahanap-buhay. Boluntaryo niyang ipinagkakatiwala ang kanyang anak sa iba dahil gusto niyang mag-trabaho, kumita then eventually, mai-provide ang pangangailangan nila.
Ayaw man gawin ito ni Jessie, pero, iniisip niya kase ang magiging kinabukasan ng kanyang mga anak. Kung mananatili nga naman sa kalinga ng kanyang kapatid ang apat na anak na mayroong ding pitong alagain, ang kinikita niyang KD45 bilang katulong ay talagang hindi sasapat sa 11 bata. Kung gusto niyong malaman ang detalye ng kanyang contact number, puede po kayong makipag-uganayn sa akin, 6876012. Baka gusto niyong maging foster parent, pero iyan ay depende pa rin sa kanya at sa third party—kung saan niya ipagkakatiwala ang pangangalaga ng kanyang mga anak. Iniisip ko rin kase na baka hindi pumasa si Jessie sa panuntunan ng mga bahay kalinga, dahil unang-una, buhay pa ang asawa niya, pangalawa, mayroon siyang trabaho sa ibang bansa.
Ang KD45 na suweldo, kung tutuusin ay sapat iyan sa pagbuhay sa apat na anak. Mayroon nga akong kilalang pitong anak, katu
long siya sa Kuwait, pero, kaya niyang buhayin sila. Ikaw pa kaya na aapat lamang ang iyong anak. Sa tingin ko Aling Jessie, kailangan ka lang sigurong umuwi ng Pilipinas, ayusin mo lang muna ang kalagayan ng iyong mga anak doon. Baka mayroon pang mga kamag-anak na puede mong pagkatiwalaan, kung hindi man doon sa kapatid mo na mayroong pitong anak, kailangan ka lang talagang naroroon muna sa ngayon, at least maayos mo ang kalagayan nila, bago ka magpatuloy sa pag-tatrabaho. Kung mahal ma ang mga anak mo, kung talagang para sa kinabukasan nila ang ginagawa mo, bigyan mo sila ng panahon. Hindi ko sinasabi sayong manatili ka doon at pare-pareho kayong magutom, kundi, ayusin mo muna ang kalagayan nila. Kung magtutungo ka sa DSWD office, mabibigyan ka nila doon ng sapat na gabay upang matulungan mo ang iyong mga anak. Sa Pilipinas, mayroong 12-14 ang anak, kaya nilang buhayin at palakihin, ano pa kaya ang apat na anak. Huwag mong ilalagay sa isip na mahirap ang buhay, huwag mong ilalagay sa isip na nahihirapan ka, dahil kung ano ang iyong iniisip, iyan ang nagkakatotoo. Isipin mong kaya mo silang palakihin, itaguyod kahit na wala ang kanilang ama. Nagtatrabaho ka naman ng maayos, nagsisipag ka naman, matyaga sa buhay. Huwag mong pangunahan ang Diyos sa pagkilos sayong buhay. Hindi ba ipinaalala na ng Panginoon sa atin, na kahit nga ang mga ibon sa himpapawid ay hindi niya pinababayaan, tayo pa kaya, na kanyang pinakatangi-tangi. Ang anak ay regalo ag Diyos sa atin, balang araw, magiging katuwang mo sila sa pagbangon sa buhay. Aling Jessie, huwag kang susuko, subalit kung ang tanging paraan na binanggit ko sa itaas ang sagot sa problema mo, bibigyan ka ng tamang pagpapasiya ng nasa itaas. Maghintay ka lang. — Itutuloy

BUHAY At PAG-ASA

2007-10-15T02:45:00.000-07:00

Gusto mong maging foster parent?

Mga Anak ni Jessie, ipinamimigay...

Dear Kuya Ben,
Hello po! Ako si Jessi, isang masugid na taga-subaybay ng mga kuwento ng buhay ng ating mga kababayan sa Buhay at Pag-asa. Masaya kami sa tuwing dumarating ang Linggo, kasi nga exciting talaga ang mga kuwento ng ating mga kababayan. Galing din ng payong ibinibigay mo kaya saludo kami sa'yo!
Gusto ko lang mabigyan mo ng mabuting payo ang sitwasyon na kinasasadlakan ko ngayon. Legally married po ako. May apat na anak. Subalit naghiwalay kami ng mister ko dahil sa nambabae siya. Noon, sabi nag-eenjoy lang siya; pero tuluyan na siyang nag-enjoy. Pag-alis ko sa Pilipinas, mayroon na siyang anak sa babae niya at narinig ko ngayon, butis na naman. Ang nakakainis kasi Kuya Ben, ang biyenan ko, sumasali sa problema naming mag-asawa. Pati nga kaibigan niya, kasali rin. In fact, sinasabihan nila ang babae ng asawa ko na huwag iwanan ang mister ko.
Lumipas ang ilang buwan, pumasok ako bilang katulong sa Cebu. Pero ang sahod ay hindi kasiya sa mga anak ko, kaya nagpasiya akong mag-abroad. Sa awa ng Diyos nakarating ako sa Kuwait. Mula ng maghiwalay kami, hindi man lang mabibigyan ng mga pangangailangan ang mga anak ko. Ni hindi man lang mag-abot ng suporta sa mga bata. Mula ng maghiwalay kami ng mister ko, apektado pati ang nanay ko. Lagi siyang inaatake ng sakit sa dibdib, resulta daw iyon ng sobrang pag-iisip. Alam ko lang namang iniisip niya, ako, dahil okay naman ang ilan kong mga kapatid at tatay ko. Lagi niyang sinasabi na naaawa siya sa mga anak ko, dahil wala na nga raw ako doon, wala pa rin ang tatay. Noong March 16, 2007, namatay ang nanay ko, hanggang iyak na lang ako. Hindi naman kasi ako makauwi dahil sa bago lang din ako dito.
Ito ang mga tanong na gusto kong mabigyan mo ng konting kasagutan:
1. Nagsampa ako ng kaso sa korte noong naroon pa ako sa Pinas laban sa asawa ako. Hiningan ako ng abogado ng P20,000, sa ngayon pending ang case. Ano sa tingin mo? Mayroon bang patutunguhan ang kasong iyon laban sa asawa ko? O mas mabuti pang i-drop ko na lang?
2. Kung makukulong ang asawa ko, ilang taon siya sa bilanguan? Makakasama ba ang nangalunyang babae?
3. Yung biyenan ko, puede ba silang isama sa kaso? Dahil sumasama sila sa gulo naming mag-asawa. Pati yung kaibigan niya, kung anu-ano ang sinasabi laban sa akin. Lahat ng kapitbahay namin, galit sa kanila. Pinaaalis nga sila sa baranggay namin dahil masasama ang ugali.
4. Gusto ko sanang bigyan ng magandang kinabukasan ang mga anak ko. Mabubuting anak naman sila; pero nawawalan ako ng pag-asa, dahil kokonti lang kasi ang sahod ko. Sa bawat gabing ginawa ng Diyos, umiiyak ako para sa kanila. Iniwanan kasi ng nanay ko sa kapatid kong pito rin ang anak. Naawa rin ako sa kapatid ko dahil maraming asikasuhin, pati yung mga anak ko. Kuya mayroon bang programa ang ating gobyerno para matulungan naman kami?
5. Kung mayroong gustong mag-asikaso sa mga anak ko, please, tulungan niyo naman kami. Gusto ko silang mapunta sa magandang kalagayan. Hindi ko kayang mag-isa.

Dear Jessie,
Salamat sayong liham. Bibigyan ko ng kasagutan ang inilapit mong tanong sa akin next issue. Pero bago ako mawalan ng space, dako tayo sa question five ni Jessie. Kung saan sa kanyang tingin hindi niya kakayaning buhayin ang apat niyang anak mag-isa. Heto ang paunang payo ko para sa’yo. Puede kang lumapit sa DSWD (Department of Social Welfare and Development) sa ating bansa-- saan man sa Pilipinas-- pero mas-okay kung sa main office ka lumapit--sa DSWD main Bldg., Constitution Hills, Batasan Complex, Q.C., Philippines. Tel. (632)931-81-01 to 931-81-07. Tumutulong ang DSWD sa mga kababayan natin na wala talagang kakayanang buhayin ang kanilang mga anak. Mayroon din silang bahay na kumakalinga sa mga bata. Pero mangyayari lamang iyan (paglagak sa mga bata) matapos ang masusing imbestigasyon. Kung hindi ka man makapasa sa guidelines ng DSDW, nariyan naman ang mga private institutions na kumakalinga rin sa mga bata. Sa tingin ko, nahihirapan ka dahil nga siguro sa malayo sayo ang mga anak mo, walang nag-aasikaso sa kanila. Liban sa iniwanan mong kapatid na sabi mo nga marami ring anak. Ang lahat ng iyan ay ikukunsidera ng DSWD o kahit na ang anumang pribadong bahay ampunan kung voluntary mo silang pupuntahan at hihingi sa kanila ng saklolo. Mayroon ding tinatawag na foster or guardian care, na sa tingin ko iyan ang gustong mangyari para sa mga anak ni Jessie. Ang foster care ay nangyayari kung ulilang lubos na ang mga anak, inaabuso ng magulang o kamag-anak. Sa pamamagitan ng third party, maaring bahay ampunan, pansamantala nilang iniiwan sa isang pamilya ang mga batang dinadala sa kanila. Ang objective ng foster caring ay upang maipadama sa mga bata ang normal na buhay pamilya. Mayroon Nanay at Tatay na kakalinga at titingin sa kanilang mga pangangailangan. Ibibigay ang mga pangangailangan ng walang kapalit. Ang mga umaaktong foster parents dapat ay yung mayroon ding mga kakayanang ibigay ang pangangailangan ng mga bata. Ang trabaho ng pag-che-check ng background ng mga gustong maging foster parents ay nakaatang sa third party na sinasabi ko (depende kung DSWD, o pribadong home care center). Sa tingin ko kase sa kaso ni Jessie, gusto niyang mayroong pansamantalang mangalaga sa kanyang mga anak, habang siya ay naghahanap buhay. Boluntaryo niyang ipinagkakatiwala ang kanyang anak sa iba dahil gusto niyang mag-trabaho, kumita then eventually, mai-provide ang pangangailangan nila. Suriin natin ang problemang kinasasadlakan ni Jessi, kung bakit niya naisip na pansamantalang ipagkatiwala sa iba ang kanyang mga anak. -Itutuloy.

BUHAY At PAG-ASA

2007-10-08T06:09:00.000-07:00

Pagbangon ni Yhana sa hamon ng buhay

Kabiguan hindi katapusan

Dear Yhana,
Ito ang sagot ko sa liham mo na nai-publish ko last week sa column na ito. Salamat ng marami sa tiwala. Magbibigay lang ako ng konteng buod sa liham mo para doon sa mga hindi nakabasa, ngunit sa mga nais matunghayan ang buong kuwento, you can browse my blogsite, at www.buhayatpagas.blogspot.com. Si Yhana po ay tubong Mindanao. Sa murang edad, nangibang bansa upang makatulong sa pamilya. Narating ni Yhana ang Saudi Arabia. Sa Saudi, nakilala niya ang nagpatibok ng kanyang puso, maraming naipangako sa kanya, pati na nga ang pagpapakasal nila. Pero hindi rin natuloy dahil nagsinungaling sa kanya ang lalaki. Mayroon na pala itong asawa. Matapos ang kabiguan, muli niyang nakilala ang isang prinsipe ng kanyang puso, naging mag-on sila. Pero, kinailangan niyang iwan ito, dahil sa muli niyang pag-aabroad. Nadako naman siya sa Qatar subalit, mahigit isang taon lamang siya tumagal doon, pero nawalan siya ng kumunikasyon sa lalaki. Kaya, kasama sa kanyang pagbabalik sa Manila ang pag-asang magkikitang muli siya ng kanyang kasintahan. Hindi nga siya nagkamali, nagpakasal sila at noong paalis na sana siya patungong Dubai, nabutis siya. Sa kasamaang palad, nakunan siya at na-ospital. Sa kalagitnaan naman ng mga pagsubok na ito, nagloko ang kanyang asawa. Gusto na sana niyang mamatay, pero tinibayan niya ang kanyang loob at muli siyang bumangon.
Muling nangibang bansa si Yhana. Sa katunayan, narito ngayon si Yhana sa Kuwait. Okay na sila ng kanyang asawa, dahil humingi na ito ng sorry sa kanya at napatawad na niya ito. Umaasa naman siyang hindi na muling mauulit ang pagtataksil sa kanya ng kanyang mister.
Muli, maraming salamat sa tiwala Yhana. Sa katunayan, nag-share lang naman si Yhana ng kanyang mala-telenobelang buhay kasaysayan. Isang OFW, na gustong abutin ang pangarap, na gustong makatulong sa pamilya at ngayon nagsusumikap upang mabuong muli ang minsan nang sinubok na relasyon nilang mag-asawa.
Dumarating po talaga ang mga pagsubok sa buhay ng tao, lalo pa sa isang relasyon. Iyan ay kakambal ng buhay. Sa buhay umaasa tayong maitatawid anumang hirap o pasakit ang suungin natin. Pero naniniwala akong hindi natin iyan kakayanin kung walang presensiya ng Diyos. Kinakailangan natin ang Panginoon. Minsan man tayong sumuhay sa kanyang utos, bukas palad ang Diyos upang muli niyang igawad ang kapatawaran at muli niya tayong tanggapin sa kanyang kanlungan. Iyan actually ang naging batayan ni Yhana upang igawad ang kapatawaran sa nagkasalang asawa. Sa ngayon okay nang muli sila, at magandang senyales iyan sa isang relasyon.
Subalit hayaan mong itanong ko saÕyo ang ganito: Sa buong buhay mo ba, ikaw na lang lagi ang magpapakahirap, magtatrabaho, para sa pamilya. Kung sabagay wala ka pa namang anak saÕyong asawa, pero nagtatrabaho ka ba para buhayin lang siya. Hindi naman din yata iyan kagandahan, dahil sa pagkakaalam ko, ang lalaki ang dapat na provider sa pamilya. Ang babae, hindi gaanong obligado, subalit, kung mayroong maitutulong bakit hindi. Gusto ko lang itong i-raise dahil minsan kung medyo matanda na ang babae, nahihirapan nang manganak o magkaanak, kinakailangan ang tamang pamamahinga, laloÕt kung gusto mong magkaroon ng anak.
Samantala, muli kong inaanyayahan ang mga kababayan natin, na magpadala ng inyong mga kasaysayan, nakakalungkot man, masaya, tagumpay o kabiguan. Lahat ng iyan ay puedeng magbigay inspirasyon o aral sa ating mga kababayan, lalo na sa ating regular readers. Ang address ay nasa itaas na bahagi ng portiong ito. Maraming salamat po!
Dahil sa kakulangan ng ispasyo, ang greetings portion ay muli kong ipinagpaliban hanggang sa susunod na issue. Send in your greetings and OFW labor questions sa 6876012. --Ben Garcia

BUHAY AT PAG-ASA

2007-09-30T04:48:00.000-07:00

Pagbangon ni Yhana sa hamon ng buhay

Kabiguan hindi katapusan

Dear Kuya Ben,

Bago mo basahin ang liham na ito ay nais ko muna kayong batiin ng magandang araw sampo na rin sa libu-libong taong sumusubaybay ng natatanging Buhay at Pag-asa.
Tawagin mo na lang akong Yhana ako po ay tubong Mindanao, kuya mula ng mabalitaan ko itong Buhay at Pag asa, nagkaroon talaga ako ng lakas ng loob upang isalasay ko ang aking karanasan sa buhay.
Pito kaming magkakapatid pangatlo sa panganay. Broken family napo kami at kakambal ang hirap sa buhay.
Noong akoy nasa elementary, pumapasok ako sa eskwela na walang laman ang bituka, walang almusal kasi walang maluluto sa bahay.
Sa murang edad ko kuya, naisipan ko ang mangibang bansa. Pinangarap ko iyon dahil marami akong nakikitang iba sa lugar naming, na lumabas ng bansa at naging maganda ang buhay.
Mahirap mag-paalam kuya lalo na sa aking Inay sabi kasi napakabata ko pa para harapin ang hamon ng buhay sa ibang bansa. Pero kuya sa umpisa lang talaga ayaw ng inay ko, sa kalaunan pumayag na rin. Kuya sa totoo lang, natuto lang siguro akong mag-basa at magsulat, liban doon, hindi ako nakatuntong ng H-School. Kaya nga ako mangingibang bansa, dahil alam kong wala akong pag-asa sa Pilipinas. Umaasa ako na balang araw makakamtan ko ang buhay na kay ganda lalo na ang aking mga mahal sa buhay. Sept 1992 akoy lumipad patungong Kingdom of Saudi Arabia. Masaya ako noon kasi nga okay naman ang aking employer. Limang taong straight walang uwian.
Habang patuloy ako sa pag-tatrabaho, tuloy din ang buhay sa Pilipinas ng anim ko pang mga kapatid. Nakapag-asawa na ang iba, at habang ako tuloy ang suporta sa kanila.
Kuya 1994 pinapunta ako ng amo ko sa hajj, napakasaya ko noon, para akong ibon na nakalabas ng hawla. May mga na meet ako doon, isa sa kanila nagging BF.
Paano naman kasi kuya dalawang taon puno ng sulat ang aking bag, lahat galing sa kanya. Hanggang sa nagpasya na kaming umuwi ng Pinas at doon sana namin balak magpakasal. Masarap ang mga pangako niya sa akin. Kung totoong naaabot ang langit at mga bituin, baka ang mga iyon naibigay niya. Pero, puro salita lamang. Mga salitang lalong nagpatibok at naghulog sa aking puso sa kanya. Masarap talaga ang umubig...pero kuya guhit na siguro ng aking palad, hindi talaga kami para sa isat-isa.
Sa Pinas, natuklasan ko kasing mayroon siyang pamilya at mga anak. Oo Muslim ako, pero, ang hindi ko matanggap ay yung pagsisinungaling niya sa akin. Ok na rin siguro iyon, buti na lang hindi ako nagpaubaya sa kanya.
Sa kabila ng kabiguan at paghihinagpis sa napakong pag-ibig, itinuloy ko ang buhay.
Noong 1997, muling tumibok ang aking puso sa isang lalaki na nakilala ko sa Pinas. Naging mag-on kami, minahal ko siya tulad din ng naramdaman ko sa una. Pero, hindi kami nagkatuluyan, kasi, lumipad ako noong taon ding iyon patungong Qatar. Isang taon lang ako sa Qatar kase, salbahe ang amo.
Noong umuwi ako sa Pinas wala na ang aking BF, hindi ko na alam kung saan siya hahanapin. Kaya nagpasiya akong umuwi sa amin sa Mindanao. Sa pagbalik ko ng Maynila. Nagpaalam ako sa Inay na mag-aasawa na ako, oras na Makita kong muli ang aking BF. Una, nabigla ang aking Inay, pero sabi niya, kung nakita ko na raw ang lalaking puedeng magpakasal sa akin, okay lang daw.

Sa pagbabalik ko Maynila, muli kong hinanap ang aking iniwanang BF, may-nakapagsabing sa Tandang Sora na siya naninirahan, kaya nagtungo ako roon. Buo ang pag-asa kong wala pa siyang asawa kaya, hinanap ko talaga siya. Sa kabutihang palad, nagkita kami ng aking bf at nagpakasal kami. Ilang buwan lang kaming nagsama biglang tumawag ang agency at mayroon daw naghihintay na trabaho sa akin sa Dubai.
Wala na rin akong nagawa dahil ng mga panahong iyon, nagdadalantao na rin ako sa aking panganay. Pero naudlot ang aking pagbubuntis. Nalaglag ang bata, muntik na rin akong mamatay noon, ilang suwero din ang naubos ko at ilang bag din ng dugo ang naubos para lang mabuhay ako.
Ang masakit sa mga oras na grabe ang kalagayan ko, hindi ko kasama sa tabi ko ang aking asawa. Bukod doon naging sinungaling pa sya sa akin sa tulong ng nasa itaas nahuli ko sya nang mga time na pala na nasa ospital ako, doon sya na kikipag lambitinan sa ibang babae. Gusto ko nang magpakamatay noong mga oras na yun. Pero sadyang ayaw yatang magyari yun para sa akin ng Allah. Bumangon ako, at sa awa ng dios gumaling at nagpatuloy ng aking buhay.
Muli akong nag-apply ulit palabas ng bansa, at heto ako ngayon sa Kuwait. Ilang araw ko lang dito, muling nakipag-communicate sa akin ang aking asawa. Humihingi ng tawad sa nangyari. Kuya, mababa ang aking loob sa kanya, palibhasa, mahal ko siya, kaya pinatawad ko na siya. Nangako naman siyang hindi na niya kailan man gagawin iyon. Sa ngayon okay na kaming muli.
Maraming salamat sa pagbibigay puwang mo sa aking liham.

Gumagalang at Nagpapasalamat,
Yhana ng Ahmadi

Abangan ang aking sagot next week. Samantala, inaanyayahan ko kayong magpadala ng inyong mga kasaysayan, nakakalungkot man, masaya, tagumpay o kabiguan. Lahat ng iyan ay puedeng magbigay inspirasyon o aral sa ating mga kababayan, lalo na sa ating regular reader. Ang address ay nasa itaas na bahagi ng portiong ito. Maramaing salamat po!

BUHAY AT PAG-ASA

2007-09-16T03:13:00.000-07:00

In-love si Abigail sa bagong BF
Paano ang kasal?
Dear Abigail,
Salamat sa tiwala. Bueno, sa mga hindi nabasa ang kuwento ni Abigail, puede po ninyong balikan sa aking blog site--ang address ay nasa itaas na bahagi po lamang ng artikulong ito. Now, para naman doon sa mga walang access sa Internet, heto ang buod sa padalang kuwento ni Abigail.
Hindi niya natapos ang high school dahil pinagsamantalahan siya ng asawa ng kanyang ate. Doon siya pansamantalang naninirahan noon upang makapag-aral. Sa nangyaring iyon, lumayas siya at nakitira sa kanyang kaibigan. Kinalaunan, nagpasiyang mangibang bansa. Dito siya napadpad sa Kuwait. Noong 1999, mayroon siyang nakilalang lalaki, aktibong miembro daw ng isang mapanganib na grupo sa Mindanao. Ikinasal sila dito, subalit nagsama lang ng ilang panahon. Noong umuwi sila ng Pilipinas, hindi siya ipinakilalang asawa. Naglaho rin ang kanyang asawang parang bula. Hindi niya alam kung patay na o buhay pa ang asawa. Wala silang naging anak.

Noong mapagisip-isip ni Abigail na kailangan siyang mabuhay at magka-trabahong muli, bumalik siya ng Kuwait. Dito, ilang panahon din lang ang lumipas, muli siyang umibig at gusto siyang pakasalan ng lalaki. Ang problema ngayon ni Abigail ay kung makakasal ba siya sa bago niyang lalaki, gayong kasal siya sa dati niyang asawa na nawawala ng mahigit 7 taon. Muslim nga po pala si Abigail.
Upang mas lalo kong mabigyan ng malinaw na payo si Abigail, minabuti kong makipag-ugnayan kay Dr Tomara Ayo, kilalang legal counsel at Sharia lawyer sa Kuwait. Ayon sa kanya, kung gusto raw po talagang magpakasal na muli ni Abigail, madali iyan kung magpa-file siya ng divorce. Allowed po kase ang divorce sa Muslim. Although kahit sa Christian ganun din, iba nga lang ang tawag, annulment. Ang sabi ni Attorney Ayo, Abigail, mag-file ka raw ng divorce sa Pilipinas kung saan kayo naninirahan. Dahil in the absence of six months daw po ng lalaki, puede na iyang malaking grounds ng divorce--ibig sabihin hindi na niya nagagampanan ang kanyang kapasidad bilang iyong asawa. Mas madali nga raw pong disisyunan ang iyong kaso dahil sa matagal na pagkawalay ng iyong asawa. HanggaÕt hindi mo raw naaayos ang iyong divorce hindi ka puedeng magpakasal sa iba.
Maraming salamat Dr Torama Ayo sa tulong at pagbibigay payo kay Abigail.
Sa mga gustong maging kabahagi ng palatuntunang ito, isulat po ninyo ang inyong kasaysayan sa address na inyong makikita sa itaas.

BUHAY AT PAG-ASA

2007-09-08T07:27:00.000-07:00

In-love si Abigail sa bagong BF

Paano ang kasal?

Dear Kuya Ben,
Bago ko simulan ang aking kasaysayang hinding-hindi ko malilimutan, hayaan mo munang kumustahin ko kayong lahat at iparating ang aking taos pusong pagbati sa tagumpay ng Buhay at Pag-asa sa newspaper. Lingu-linggo ay hindi po talaga lumilipas kung wala akong newspaper. Siksik po talaga ito sa impormasyong puedeng gamitin sa araw-araw. Maraming salamat sa bumubuo ng Filipino Panorama, lahat ng artiklo sa Filpan ay binabasa ko, bitin pa nga eh!
Tawagin nyo na lang po akong Abigail. Kasalukyang nagtatrabaho sa Andalus. Lima po kaming magkakapatid. Ako po ang pang-apat. Isa sa mga kapatid ko ang tumulong sa akin mula ng mag-aral ako sa elementary at hanggang sa H-School na hindi ko natapos dahil sa isang pangyayari. Medyo matatanda na ang aming mga magulang at mahina na ang katawan para magtrabaho. Kinuha ako ng isa sa kapatid kong babae na may-asawa na. Magaan ang loob ng asawa ng ate ko sa akin. Kaya tumagal ako sa kanila ng medyo mahaba-haba ring panahon. Pero hindi ko alam, mayroon palang lihim na pagtingin ang asawa ng ate ko sa akin. Nang makakuha ito ng tsansa, hinalay ako sa loob ng kanilang kuwarto. Galit na galit ako sa ginawa ng kinakapatid ko. Pero binantaan niya akong papatayin kung magsusumbong sa ate ko o sa magulang ko, kaya inilihim ko na lang ang lahat.
Nang makakuha ako ng pagkakataon, lumayas ako sa kanila at nanirahan sa isa sa aking mga kaibigan. Walang nakaalm ng tunay na nangyari, basta, hindi na rin ako ginambala ng ate ko. Hindi ko alam kung nalaman niya ang totoo, pero mula sa akin, walang lumabas sa nangyari sa amin ng asawa niya. Ilang sandal lang ako dun sa kaibigan ko, inisip ko kaseng pabigaat ako doon at tanging paraan ay ang makalayo ako sa ate ko at sa asawa niya. Mayroon nag-alok sa akin ng trabaho sa ibang bansa. Kaya hindi ko na iyon ipinagpaliban. Napadpad ako sa Kuwait.
Nagkaroon ako ng pag-asa na matagpuan ko ang lalaking nagbigay sa akin ng pagkakataon, pero pansamantala lamang. Ikinasal kami noong April 8, 1999 dito sa Kuwait. Pero tatlong araw lang kaming nagsama, umuwi kami sa Pilipinas. Sa barko pa lamang parang ikinahihiya na niya ako. Ayaw niyang ipakilalang asawa niya ako. Kaya lalo akong nasaktan. Bukod doon, pagdating ko sa Mindanao, nalaman kong kasapi pala siya ng mga grupong nagtatago at nakikipaglaban sa pamahalaan. Iligal ang kanyang trabaho. Bihira kaming magkita mula nang dumating kami sa Mindanao, kaya hindi rin kami nagkaroon ng anak. Sa ganitong sitwasyon, muli akong nagpasiyang umalis at bumalik dito sa Kuwait. Mayroon akong nakilalang lalaki, mukhang seryoso naman siya sa buhay. Papaano kaya kaming magpapakasal gayong kasal po ako sa dati kong asawa, na hindi ko alam kung buhay pa o patay na.

Tulungan po ninyo ako.

Gumagalang at Nagpapasalamat,
Abigail

Dear Abigail,

Salamat ng marami sayong liham kasaysayan--abangan mo ang sagot next issue. Maraming salamat po!

BUHAY AT PAG-ASA

2007-09-02T03:20:00.000-07:00

'Masaya kami at ginagawa namin ang mabuti para sa isat-isa'

Nang magkrus ang landas ng 2 Eva

Dear Eli (dela Cruz-letter sender last week),

Bago ako magpatuloy balikan natin briefly ang kasaysayang padala ni Eli dela Cruz--34 years old. Sa mga gustong tunghayan ang kabuoan ng kanyang liham, ibrowse lang po sa internet ang www.buhayatpagasa.blogspot.com o kaya isearch sa Google engine and word na 'Buhay at Pag-asa', matutunghayan po ninyo diyan ang kanyang liham sampo ng maraming iba pa na hindi ninyo nasubaybayan.
Si Eli ay isang babae. Nagkarelasyon siya ng lalaki sa Pilipinas at nagkaanak ng isa. Subalit naghiwalay din. Sa kanyang pangingibang bansa, nakilala niya ang isang babae, tomboy--at nagkaroon sila ng malalim na relasyon. Tanggap ni Eli ang kinasapitan niya--bagay na kinamulatan niya ang ganitong relasyon sa kanyang tita. Tanggap din ng kanyang mga magulang ang kinakaharap niya ngayon. Ang tanong niya ay ganito, bakit mayroong mga taong mapanghusga? Bakit mayroong mga taong pumasok sa ganitong sitwasyon at ikahihiya nila.
Obviously ang damdamin o nararamdaman ni Eli para kay Joe, (pangalan ng kanyang partner) ang nangingibabaw sa kanyang kuwento. Kaya lahat ng puedeng pagtatanggol sa relasyong kanyang pinasok ay gagawin niya. Oo, mali sa mata ng tao. Oo mali sa mata ng Diyos. Sino ba tayo para mang-husga? Sabi naman ni Eli, handa siyang harapin ang kanyang pagkakamali sa mata ng Diyos. Iyan ay kanyang damdamin for the mean time---hindi natin alam bukas, sa susunod na araw, buwan, taon. Dahil mahal ng Diyos ang kanyang mga anak-tayong lahat--gumagawa ng paraan ang Panginoon, ng hindi natin alam--para lang ituwid ang ating mga pagkakamali. Hindi natin batid o arok ang lalim ng kanyang kapangyarihan. Kung hindi man kaya ng taong unawain ang mga pangyayari sa ating kapaligiran, well SIYA, alam niya kung anong paraan ang mabuti, kung anong way ang puedeng daanan. Sa Panginoon, walang imposible! Alalahanin nating ang kaligayahang tinatamasa natin sa ibabaw ng lupa sa ngayon ay pansamantala lang. Dumaraan lang tayo dito sa lupa. Sabi nga ng iba, make the most of it. Kung ano ang nagpapaligaya sa inyo, bakit natin sila pipigilan, bakit natin sila pakikialaman. Subalit maliwanag ang reminder ng Diyos sa atin na ang lahat ay panumandalian lang...mayroong kaligayahang magpasawalanghanggan (for eternity), walang hanggan. Handa ba tayo doon? Ang buhay natin sa lupa, kung papalarin, 80-100 taon lang, mahaba na po iyan.
Marami akong natanggap na payo mula sa readers ng Filipino Panorama para kay Eli. Iyan ay mula sa kanilang mga puso. Hindi ko sinasabing tama sila subalit sa katulad na sitwasyon ni Eli, sino nga ba ang tama at sino nga ba ang mali. Naaalala ko tuloy ang kantang inawit ni Kuh Ledesma. May-title na 'Sino ang baliw'. By the way, yang awiting iyan ay hindi lamang pinapatu-tungkol sa lihitimong baliw. Kundi sa mga kapansanan natin sa ating buhay. Sino nga ba ang baliw. Sino nga ba ang malinis sa mata ng Diyos at sino ang hindi. Basahin po ninyong mabuti ang lyrics at kung alam nyo, kantahin po ninyo.
Sino ang Baliw?
Ang natutuwang baliw yaman ay pinagyabang . Dahil ari niya raw ang araw pati ang buwan. May isang sa yaman ay salapi ang hinihigan. Ngunit ang gintong baul panay kasalanan ang laman. Sinasambit ng baliw awit na walang laman. Ulo mo'y maiiling tatawagin mong hangal. May isang hindi baliw, iba ang awit na alam. Buong araw kung magdasal, sinungaling rin naman. Sinong dakila. Sino ang tunay na baliw . Sinong mapalad. Sinong tumatawag ng habag . Yaon bang sinilang na ang pag-iisip ay kapos. Ang kanyang tanging suot ay sira-sirang damit . Na nakikiramay sa isip niyang punit-punit . May binatang ang gayak panay diyamante at hiyas
Ngunit oras maghubad kulay ahas ang balat . Sinong dakila. Sino ang tunay na baliw . Sinong mapalad
Sinong tumatawag ng habag. Yaon bang sinilang na ang pag-iisip ay kapos Ooh.....Ahh.......
Sa kanyang kilos at galaw tayo ay naaaliw . Sa ating mga mata isa lamang siyang baliw. Ngunit kung tayo ay hahatulang sabay. Sa mata ng Maykapal, siya'y higit na banal. Sinong dakila. Sino ang tunay na baliw
Sinong mapalad. Sinong tumatawag ng habag. Yaon bang sinilang na ang pag-iisip ay kapos.
Kaya't sino, sino, sino nga. Sino nga ba. Sino nga ba. Sino nga ba ang tunay na baliw.

Heto ang ilan sa mga mensahe ng ating mga readers.
Lakas ng loob mo pare, okay lang iyan, tanggap na naman iyan ngayon ng lipunan--Greg.
Huwag kang mag-alala kung wala naman kayong ginagawang masama, hindi kayo umaapak ng damdamain ng iba, bakit pakiki-alaaman natin sila--Julie.
Go Girl, simbulo ka naming mga nagtatago, at least ikaw nariyan ka, tanggap ng magulang mo, tanggap mo, paano kaming hindi?--Lian.
Para kay Eli, enjoy ur life, nagpakatotoo ka lang di tulad ng iba diyan. Tulad ni Wendy ng PBB, hahaha. How sweet naman ng message mo para kay Joe, parang cotton candy. Life has to go on. -Dindy. Maraming salamat po!

Nang magkrus ang landas ng 2 Eva

2007-08-26T04:07:00.000-07:00

'Masaya kami at ginagawa namin ang mabuti para sa isat-isa'
Dear Kuya Ben,
May your family and the staff of Filpan be blessed always! I can't imagine I am sharing my life with you and the whole world. Alam kong mayroong mga reaksyon ang ating mga kababayan once na nai-publish mo ito, pero taas noo kong tatanggapin. Tutal nagpakatotoo lang ako at ayaw kong itago ito dahil lamang sa mapanghusgang sambayanan. Ako si Eli dela Cruz, 34 years old. Mayroon akong isang anak at nasa pangangalaga ngayon ng aking magulang. Ginawa ko ang lahat upang magampanan ko ang aking tungkulin sa aking anak at sa aking sarili. Sabi nga nila make the most of your life, after all sandali lang naman tayong mabubuhay sa mundong ito. Sa ngayon masaya akong namumuhay kasama ng aking partner, tawagin natin siyang Joe. Isa siyang lesbian, mali man marahil sa mata ng tao at ng Diyos, pero sa ngayon, dito ako masaya. Siguro destiny ko ito, dahil mayroon din akong dalawang tita na naroroon din sa ganitong kalagayan. Successful naman ang pagsasama nila, bilang mag-asawa. Na-meet ko ang aking partner accidentally. Na-touch ako sa kanya at tila baga lumukso ang aking puso ng makita ko siyang papatawid sa kalsada, nag-sign of a cross siya. Sinundan ko siya at nakipagkilala ako sa kanya. Di ba ang lakas ng loob!
Anyway kung tatanungin mo naman kung mayroon din ba akong mga manliligaw, aba, pinipilihan naman ako, sa kaliwa at kanan, pero naging totoo lang siguro ako sa sarili ko. Ayaw ko kasing pag-aralan ang pagmamahal, gusto ko, yung nararamdaman ko talaga sa puso ko. Actually mayroon ka-live-in si Joe, noong una, pakilala niya, cousin niya, pero ayun, syempre alam ko na ang ibig sabihin noon. Siyam na taon silang nagsama, pero nauwi sa hiwalayan dahil mayroon kasing inililihim si babae, isa pa, ayaw niyang ipakilala si Joe sa iba bilang kanyang partner. Kaya nauunawaan ko si Joe sa kanyang nararamdaman. Doon lalong nahulog ang kalooban ko sa kanya. Hindi naman masama ang loob ng dati niyang partner. In fact siya pa nga ang nag-encourage ng relasyon naming ito ngayon. Alam kong naka-moved-on na rin si Joe. The feeling is mutual, pareho ang aming nararamdaman sa isat-isa. Tinawagan ko ang aking Dad sa Canada noong officially naging kami na. Ang Dad ko, shock siya. Hindi niya akalain na mauuwi rin ako sa sinapit ng mga Aunties ko, pero sabi niya nga sa akin, bakit hindi, kung masaya ako at successful ang pagsasama namin. Kesa naman daw lalaki, na bubugbogin lang ako, pababayaan at pahihirapan pa. Tuloy ang kanyang papel sa akin, hindi siya nakakalimot na bigyan ako ng advice. Ganun din ang Mommy ko. In fact mas-close si Joe sa Mommy ko, kesa sa akin. Nagtatawagan sila na hindi ko alam, basta, dumarating na lang sa akin ang balitang nag-usap sila, kanina, kahapon noong isang araw. Di ba ang saya? Masyadong maalalahanin at supportive ang aking partner, kaya, sa bawat araw, nag-go-grow ang aming relationship. Masaya kami at ginagawa namin ang mabuti para sa isat-isa. Wala na akong hahanapin pa sa relasyon namin. Balak naming mag-sama ng tuluyan bilang mag-asawa . Balak naming umuwi ng Pilipinas kapag-sapat na ang ipon dahil may-plano kaming magkaroon ng business.
Ang tanong ko lang Kuya Ben, bakit mayroong mga taong mapanghusga? Bakit mayroong mga taong pumasok sa ganitong sitwasyon at ikahihiya nila. Ako I am very proud of myself and my partner, bakit kamo, wala naman kaming ginagawang masama sa harapan ng ibang tao, wala kaming ina-agrabyado at wala rin kaming niloloko. Masaya kami na magkasama, kung mayroon mang pananagutan kami sa Diyos, sa amin na iyon, handa naming harapin ang anumang hatol ang ibigay sa amin, dahil sa aming pagmamahalan. Hindi ko ito sinasabi dahil mayroong kaming experience na ganito, honestly, wala! Hindi ganyan ang mundong ginagalawan namin dahil personally at maging siya man, we rebuke it. Ayaw naming bigyang pansin ang mga ganyang bagay. Marami kasi kaming kilala na narito sa ganitong kalagayan na kung hindi man ikahiya, inaalipusta sila ng lipunan. Ayaw ko kaseng niloloko lang nila ang mga tulad nila, ginagamit at kapag natapos na ng pang-gagamit, iiwan.
Kung mayroon kang comment Kuya Ben at maging sa mga readers, buong puso kong tatanggapin. Yun nga lang, buo na ang loob kong hanggang sa huling hininga ng aking buhay, mamahalin ko si Joe unconditionally. Ito ang message ko kay Joe: My ever dearest husband, I just want you to know, I love u so much! Thanks for being a best husband a woman can have.

Gumagalang at Nagpapasalamat,
Eli
PS> Kuya Ben, lahat ng portion mo sa Buhay at Pag-asa, ginugupit ko at pinadadala ko sa Canada, kasi yung 2 sisters ko, fanatic masyado saÕyo, di ko lang alam kung papaano silang makakakuha ng picture mo. Ikaw na bahala.

Salamat ng marami sayong liham Eli. Kung mapapansin mo, tinakpan ko ang mga mata ninyo, hindi dahil sa ayaw kong i-publish ang mga larawan ninyo, kundi dahil sa protection sa inyong dalawa sa mapanghusgang mundo. Abangan mo ang aking sagot sa susunod na Linggo. Meanwhile, tungkol diyan sa ipinahabol mong mensahe, hindi mo na kailangan pang gupitin ang mga column ko at ipadala sa Canada, madali lamang iyan, i-access mo ang www.buhayatpagasa.blogspot.com. Matutunghayan ninyo diyan ang maraming file ng istorya ng ating mga kababayan na lumabas sa Filipino Panorama. Bukod diyan, mayroong bonus pictures! Kahit saang dako kayo ng mundo, sa Canada man, USA, Pilipinas, Kuwait, kapag naka-online kayo sa Internet, puede ninyong ma-access ang mga kuwento ng ating mga kababayan. Puede niyo ring i-search sa google search engine ang word na 'Buhay at Pag-asa', at matutunghayan ninyo ang aking blogsite. Maraming salamat po!

BUHAY AT PAG-ASA

2007-08-18T09:31:00.000-07:00

2007-08-12T02:08:00.000-07:00

BUHAY AT PAG-ASA
(Ipadala ang kuwento ng inyong buhay sa P0 Box 1301, Safat 13014, Kuwait o mag-email sa radio_bengarcia@yahoo.com kung gusto ninyong ma-ilathala ang inyong kuwento kasama ng inyong larawan. Ipadala ang 2X2 photo o anumang klarong kopya ng inyong larawan. Ito po ay optional. Para sa komento, bumisita sa aking blog site: www.buhayatpagasa.blogspot.com)
‘I felt neglected by my own country’

Hinaing ng isang ‘disabled’

Dear Kuya Ben,

Greetings!
I've been you avid listener/reader since you started. If I'm not mistaken, that was early 2000 when you started a program Buhay at Pag-asa on Filipino radio here. If you may recall, you had read my letters, I'm MM. That was the code name that I had given to myself, with all the poems and letters I have sent. Up to the present I'm still your big fan.
By the way, I'm sorry to learn that your father had passed away. I know you're brave and you can overcome the pain, yes it was really painful, but God is bigger than anybody else and may His consoling power reign with you and your family!
Alam mo disperado ako sa sistema ng ating pamalaan. Nakita ko kasi ang article ni Labor Attache Leopoldo de Jesus (Panorama-July 29) about the services and benefits na ibinibigay ng OWWA once you are a legitimate member. Sa insurance benefits (b. disability and dismemberment benefits). Kung hindi mo man ipagmamadamot, narito po ang buod ng aking kuwento.
Last August 2006, umuwi po ako ng Pilipinas, bago ako umuwi kumuha po ako ng OEC sa Philippine Embassy sa Kuwait. Bumalik din ako after 15 days or so. Then, umuwi ako just after a month or two, that was October 23, 2006 at bumalik po ako dito sa Kuwait Nov. 16, 2006. Sa POEA po ako nag-process ng Balik Manggagawa ko. At hindi po ako pinagbayad ng OWWA kasi valid pa daw po iyon. So, bali ang binayaran ko lang po ay an Philhealth at ang processing fee.

Sa hindi inaasahang pangyayari, nadisgrasya po ako last Jan. 23, 2007. Na-admit po ako sa Mowasat hospital for 23 days prior to my knee surgery. Hindi po kasi kaya ng Al Razi hospital for some reasons. I paid for the bills.(I had several fractures: clavicle fractures, pelvis factures, broken fibula and my knee was totally damaged). I underwent total KNEE RECONSTRUCTION Surgery which cost me a significant amount of money. After my surgery last Feb. 14, 2007,(same hospital) It's a must to have a therapy in order for me to walk. I did it for a month here in Kuwait. But due to the fact that hospitalization and medication here is very outrageous, I decided to continue my knee therapy in the Philippines, last March 2007 for a month. I went to Ortigas (POEA) as per the advice from the Philippine Embassy here in Kuwait. You know what they told me? I already came home so it means that I'm NOT Disabled anymore. I'm with my brace when I went to POEA, but they gave me that very UNFAIR answer. I showed all my police and medical reports, x-rays, but still nothing has happened. They just throw me out of the seat to entertain another guest. No OPTIONS at all. I felt neglected by my own country, Kuya Ben. I don't know what's the reason behind. Maybe because I don't belong to a known family. I don't have a 'wasta' perhaps like most Kuwaitis do.

I'm going home again this coming December, at gusto kong idulog ang bagay na ito sa Office of the President. Puwede kaya? Kasi alam ko, hindi lang sa akin nangyari at ayaw kong maulit pa ito sa iba pang kapwa Pilipino natin. Sana bigyan din tayo ng pansin lalo na sa aming maliliit na mamamayang Pilipino.

Thanks for your time. I hope na naiintindihan mo kung ano ang nararamdaman ko bilang isang OFW. Minsan tuloy wala na akong tiwala sa ating gobyerno. Magaling lang sila kung sila ang makikinabang, pero kung sa atin nang mga OFWs wala na silang nagagawa, kundi ang mangako at mangako ng wala. Paano na ang mga hindi inaasahang pangyayari tulad ng nangyari sa akin? Kung mayron kang maipapayong mas mabuti, I will really appreciate it. Maraming Salamat po.

Gumagalang at nagpapasalamat,
MM

Hello MM! Mmmmm..Maraming salamat saÕyong liham. Biruin mo mula 2000 ikaw ay masugid ko nang taga-subaybay ng Buhay at Pag-asa. Thank you very much! Isa lamang ang iyong liham sa mga kababayan nating naghahanap ng kasagutan sa tunay na serbisyong ipinangako ng ating pamahalaan para sa mga OFWs. Gusto kong iparating saÕyo ang katotohanang nai-forward ko na po ang iyong liham sa tanggapan ni Vice President Noli de Castro. Hintayin po natin ang kanyang sagot. Sa mga nagtatanong kung anong paki-alam ni de Castro sa affair ng OFW tulad ni MM. Siya po kase ang ini-appoint ni Pangulong Gloria Arroyo bilang consultant ng OFW affairs, so in a way, nagbaka-sakali po ang programang ito na bigyan niya ito ng pansin. Naka-CC rin po ang message kay Ignacio Bunye, ang ating Press Secretary at Spokesperson ni Pangulong Arroyo. Kung hindi man, kalampagin niyo po sila sa kanilang opisina sa Pilipinas pag-uwi mo ng December. Kung tutuusin, mayroong tamang ahensiyang tutulong saÕyo, nariyan ang OWWA at POEA; pero mas magandang mula sa kanila ay matugunan ang problema mo. Sabi mo nga 'wasta'. Sana maayos ang problemang ganyan, dahil, hindi lamang ikaw ang maaaring mangailangan ng tulong--- maaaring ako, kayo--kayong mga nagbabasa o maraming iba pa at harinawa ay maisaayos ang problemang ganyan.
Hintayin din po ninyo next week ang sagot nina Labor Attache Leopoldo de Jesus o assistant Labor Attache Elmira Sto Domingo. Maraming salamat po!

BUHAY AT PAG-ASA

2007-08-04T09:46:00.000-07:00

(Ipadala ang kuwento ng inyong buhay sa P0 Box 1301, Safat 13014, Kuwait o mag-email sa radio_bengarcia@yahoo.com kung gusto ninyong ma-ilathala ang inyong kuwento kasama ng inyong larawan. Ipadala ang 2X2 photo o anumang klarong kopya ng inyong larawan. Ito po ay optional. Para sa komento, bumisita sa aking blog site: www.buhayatpagasa.blogspot.com)

Para kaming basang sisiw, walang masandalan, walang mahingahan ng sama ng loob.

'Natutulog ba ang Diyos?'

Dear Danah,
Kuwento ni Danah ang binigyan diin ng Buhay at Pag-asa last week. Kung hindi po ninyo nabasa ang kanyang kuwento, puede pa rin po ninyo itong ibrowse sa pamamagitan ng aking blog site. Ang address ay nasa-itaas lamang po ng artikulong ito. For the benefit of those who cannot access Internet, ibibigay ko po ang maikling buod ng kanyang kuwento. Ilongga po si Danah at naikuwento niya ang kanilang buhay noong nabubuhay pa ang kanyang ina.
Maganda raw po ang takbo ng kanilang buhay noon, pero nagbago ito nang mamatay sa aksidente ang kanyang ina. Nabundol ito at namatay on the spot. Syempre napakasakit sa kanila ang nangyari at tila baga hindi niya tanggap na sa ganuong kamatayan magwawakas ang buhay ng mabait niyang ina.
Nag-asawang ulit ang kanyang Tatay, pero, napabayaan na silang magkakapatid. Ni hindi raw siya natapos ng pag-aaral. Sabi niya nga sa kanyang kuwento, noong mawala ang kanyang ina, para silang mga basang sisiw. Ni walang mahingahan ng sama ng loob at problema sa buhay. Sa inis niya sa kanyang Tatay, lumayas siya at nakitira sa tiyahin sa Bulacan. Doon ay nangako ang kanyang kamag-anak na pag-aaralin siya, pero inabot daw ng kamanyakan ang tiyuhin niya-- kaya, mula doon lumayas siyang muli at nagtungo sa Maynila. Marami siyang challenges na kinaharap doon, nagtrabaho siya sa Divisoria bilang tindera at doon niya nga nakilala ang kanyang napangasawa. Nagkaroon sila ng apat na anak, pero noong masibak ang asawa sa trabaho, ni hindi na raw ito kumilos pa para mag-hanap ng iba. Kaya nagutom silang mag-anak at doon naman nakapag-isip-isip ni Danah na muling magtrabaho at nakaalis patungo sa ibang bansa. Dalawang taon na raw ngayon si Danah sa Kuwait at halos hindi rind aw nagbago ang kanilang buhay. Minsan, tinatanonmg niya ang Diyos kung kalian sila makakaahon sa hirap ng buhay. Tanong niya nga sa atin. Natutulog ba talaga ang Diyos?
Ang ganda ng kanyang kasaysayan. Iniisip ko---kaya niya naitatanong ito dahil sa pangit na kamatayan ng kanyang ina, o isa lamang iyan marahil. Marami pang nag-sanga-sangang pangyayari na hindi niya nakita kung nasasaan ang Diyos ng mga panahong iyon. Hindi natin maitatangi, na dumarating sa buhay ng tao ang nagtatanong tayo sa presensya ng Diyos. Nasaan kaya siya ng mabundol ang kanyang Nanay, kakampi nila sa buhay at tanging sandalan nila sa panahon ng pangangailanganÑnamatay sa isang gruesome na aksidente. Nasaan ang Diyos ng magbuo sila ng pamilya, dumating ang unos at nawalan ng lakas ang haligi ng tahananÉnagutom ang pamilya. Nasaan ang Diyos? Maraming katanungan na alam kong hindi lang ito tanong ni Danah, kundi tanong na marami sa atin. Nasaan ang nga ba ang Diyos? Natutulog ba ang Diyos? Iyan nga ang tanong ng isang awitin na pinasikat ni Gary Valenciano. Balikan nga natin ang lyrics ng kantang ito. Ang sabi sa kanta:
Bakit kaya, bakit ka ba naghihintay
Na himukin pa, pilitin pa ng tadhana
Alam mo na kung bakit nagkakaganyan
Lumulutang, nasasayang ang buhay mo
At ang ibinubulong ng iyong puso
Natutulog ba ang Diyos, natutulog ba?
At ikay ay kaagad sumusuko
Konting hirap at munting pagsubok lamang
Bakit ganyan, nasaan and iyong tapang
Naduduwag, nawawalan ng pag-asa
At iniisip na natutulog pa, natutulog pa ang Diyos
Natutulog ba?
Chorus:
Sikapin mo, pilitin mo, tibayan ang iyong puso
Tanging ikaw and huhubog sa iyong bukas
Huwag sanang akalaing natutulog pa ang Diyos
Ang buhay mo ay mayroong halaga sa Kanya.
Dapat nga ba na ikaw ay maghintay
At himukin pa, pilitin pa ng tadhana
Gawin mo na, kung ano ang nararapat
Magsikap ka at magtiwala sa Maykapal
Nakahanda ang Diyos umalalay sa 'yo
Hinihintay ka lang, kaibigan
Sa mga panahon ng kahinaan natin, sa mga panahon ng trahedya sa buhay, sa mga panahon ng kawalan, madalas tayong nagtatanong kung nasaan ang Diyos? Pero ang sagot ng kanta, dapat nga ba na ikaw ay maghintay? Maliwanag ang tanong ano po? Bakit kaya, bakit ka pa naghihintay? Na himukin pa, pilitin pa ng tadhana. Maraming puedeng isama sa tanong na iyan o maraming puedeng ibig ipakahulugan ng tanong na iyan. Tulad na lang halimbawa ng kailangan ba talaga na maghintay tayo ng mga dilubyo sa buhay natin, bago natin ilingon ang sarili sa itaas? Kailangan ba na mayroong mangyari sa buhay pa natin bago tayo umaksyon?
Rekumendasyon ng kanta, gawin mo na kung ano ang nararapat, magsikap ka at magtiwala sa Maykapal, nakahanda ang Diyos na umalalay saÕyo, hinihintay ka lang---kaibigan. Sa totoo lang naaalala natin ang Diyos sa oras ng kasawian. Oo, totoo po iyan! Pero sa oras ng kasaganaan, hindi siya kasali. Pero ang lakas ng loob nating magtanong kung nasaan siya? Hindi lang ito para kay Danah, ito ay para sa ating lahat! Pero ako man ay walang konkreto at akmang sagot sa tanong kung nasaan ang Diyos sa oras ng mga trahedya sa buhay. Alam ko rin pong walang puedeng sumagot ng tanong na iyan. Pero kayang sagutin ng Diyos ang simpleng tanong na iyan. Mayroong sagot ang bibliya sa mga tanong na ganyan. Hindi ko puede i-dis-cuss sa pahayagang ito, pero ini-encourage ko po kayong magbasa ng banal na aklat upang makita natin ang liwanag at ang sagot sa mga katanungang tulad nito. Hinihintay ka lang, kaibigan.

BUHAY AT PAG-ASA

2007-07-28T09:28:00.000-07:00

BUHAY AT PAG-ASA

2007-07-22T03:33:00.000-07:00

BUHAY AT PAG-ASA

2007-07-15T04:55:00.000-07:00

(Ipadala ang kuwento ng inyong buhay sa P0 Box 1301, Safat 13014, Kuwait o mag-email sa radio_bengarcia@yahoo.com kung gusto ninyong ma-ilathala ang inyong kuwento kasama ng inyong larawan. Ipadala ang 2X2 photo o anumang klarong kopya ng inyong larawan. Ito po ay optional. Para sa komento, bumisita sa aking blog site: www.buhayatpagasa.blogspot.com)

Mag-ingat sa mga alok ng trabaho sa labas!
Birong nauwi sa totohanan, pinagdurusahan

Dear Kuya Ben,
Tawagin niyo na lang akong Tata ng Hawally. Ganito po ang kuwento ng aking buhay. 12 kaming magkakapatid. Mula noong elementary ako, self supporting na ako. Kaya kahit na noong tumuntong ako ng High School self supporting pa rin, maging noong nag-college ako. Nagkaroon ako ng maraming boyfriends. Hindi sa pagmamayabang, may-angkin akong sex appeal sa mga lalaki, sabi nga nila; pero hindi naman ako kagandahan. Noong h-school ako, nakilala ko si Richard. Patay na patay ako sa kanya. Parang langit ang pakiramdam sa tuwing makikita ko siya. Tumagal ang aming relasyon ng may-ilan ding taon. Ngunit isang araw, nabigla ako sa balitang mayroon daw itong babaeng nabuntisan. Biglang nagdilim ang aking mundo, muntik na akong magkapakamatay dahil doon. Pero naghilom din ang sugat. Makalipas nga ang isang buwang pagmumukmok, bumangon akong muli. Sinabi ko sa sariling hindi siya ang nag-iisang lalaki sa mundo. Bumalik man sa akin noon si Richard at nag-alok ng tanan, di ko na iyon pinagbigyan.Pagkatapos ng mga pangyayari, naging parang laro na lang sa akin ang pag-ibig. Maski sinong manligaw sa akin, pinagbibigyan ko. Habang ako, patuloy sa pag-aaral. Kumuha ako ng two year computer course sa Philippine School of Technology, medyo malayo ang bahay namin sa Davao, kaya nag-boarding house ako. Pero ginamit ko ang extra time sa pag-tatrabaho sa isang malaking department store sa amin. Sa day-off o mga pistahan, nagtitinda ako ng mga damit at nakatulong iyon upang matapos ko ang aking pag-aaral.Nagbakasyon ako sa Tita ko, doon ko nakilala si Jhon. Nabighani raw siya sa akin sa unang kita niya pa lang. Gusto niya na raw ako, kaya di niya ako tinigilan. Biniro ko pa nga siya na kung totoo ang sinasabi niya, kaya niyang hingin ang aking kamay sa aking mga magulang. Nagulat na lang ako isang araw, dinala ni Jhon sa bahay kanyang mga magulang. Handa na raw siyang hingin ang aking mga kamay. Galit-na-galit noon ang aking mga magulang dahil ganun lang daw ba kabilis iyon para sa akin? Isinet ang kasal matapos ang tagpong iyon. Halos hindi ko ma-explain ang aking nararamdaman, lumuluha ako ng mga panahong iyon. Hindi ako makatulog, naguguluhan ako dahil ang lahat ay biro lang. Hindi ko siya gusto, napasubo lang talaga ako. Baduy siyang manamit, lahat sa kanya, hindi ko gusto. Hanggang sa dumating na nga ang araw ng kasal. Noong nagsama kami, first year of marriage napakabait niya. Nagsasalita ako nakikinig siya. Second year of marriage siya naman ang madadaldal pinakikinggan ko naman siya. Pero noon tatlong taon na ang aming marriage, we both talk, neighbors listen, at wala na kaming pinagkakasunduan. Sumisigaw na siya, sinusuntok na ako at nagkakaroon na ako ng takot sa kanya. Magulo ang buhay namin, wala siyang trabaho, ayaw niya naman akong pagtrabahuin. Seloso na rin siya at mahilig na ring maglaro ng baraha at mag-inom. Tatlo na ang anak namin ng makapag-isip-isip marahil na di niya kayang mag-isa. Kya pumayag na rin siyang magtrabaho ako. Abroad agad ang alam kong mabilis na paraan para makabangon sa buhay. Pumayag siya at ngayon, 1 year and four months na po ako sa Kuwait. Nagpapadala ako sa kanya every two months noon. Pero noong lumaon, hindi na, dahil nabalitaan kong nambababae na siya. 40KD lang po ang sahod ko sa isang buwan. Hindi ko na kinukuha sa amo ko ang suweldo at pinatatago ko na lang sa kanya para mayroon akong pera sa December, dahil iyan ang uwi ko. Ano kaya ang gawin ko sa mister ko, kalimutan ko na lang ba siya at magpatuloy ako sa buhay kasama ng mga anak ko? Tulong naman po, gusto ko ring magtrabaho sa labas para lumaki-laki ang kita para sa mga anak ko. Ano po kaya ang mabuting gawin? Isa pa, gusto ko rin pong magsimba sa Born Again Christian o Pentecostal Church, mayroon po ba dito?
Gumagalang at Nagpapasalamat,Tata
Welcome back pong muli sa ating regular column na Buhay at Pag-asa. Matapos ang malungkot na pagkamatay ng aking ama, ayun at tuloy ang buhay. Ang programa pong ito ay laan sa inyo. Laan sa ating mga kababayan na mayroong mga suliranin sa buhay. Hangad ko pong makapagbigay ng konting kagaanan sa inyong mga pinapasang problema. Lahat naman po tayo ay mayroon niyan, pero sa iba, hindi madaling resolbahin ang problema laloصt marami sa atin na nagtatrabaho sa bahay walang maka-usap at walang mahingahan ng sama ng loob. Bukas po ang palatuntunang ito para sa inyo.Practical na kasagutan po ang aking dala sa inyo, hindi nangangako ng tiyak na lunas, pero nangangakong sasamahan kayo upang gumaang ang inyong mga kalooban tungo sa pag-harap sa hamon ng buhay. Tiyak din po akong ang programang itoصy nagpapalakas ng damdamin, kalooban at nagbibigay ng konteng ginhawa sa dibdib. Kung legal problem naman ang pag-uusapan, pinipilit ko rin pong sagutin iyan sa tulong ng mga kaibigan nating mayroong background sa umiiral na batas. Maraming salamat sa inyong tiwala at patuloy ko po kayong inaanyayahang sumulat at ibahagi ang inyong kasaysayan upang makatulong sa iba at makapagbigay ng leksyon sa buhay. Samantala, sa mga taong na-touch ng aking sariling kasaysayan o in fact iyon ay isang bahagi lamang ng aking buhay, maraming salamat po! Tulad ng aking adhikain napatunayan kong iyon ay talagang nagbigay ng inspirasyon sa iba. Maraming tumawag sa akin at nagsabing napaiyak sila sa aking kuwento. Ang iba tumawag talaga sa Pilipinas upang iparating ang kanilang pagmamahal sa magulang. Bueno, salamat ng marami kay Tata. Isa na namang kuwento ng kasawian sa pag-ibig. Problema niya as you read them, yung kanyang mister na nambabae at hindi niya na kinuwestyon pa kung bakit niya ginawa iyon. Maliwanag naman marahil sa inyo ang kanyang rason. Although asawa niya, pero hindi naman niya talaga mahal. Sabi niya nga, ipapaubaya na lang ang kanyang mister sa iba. Kakaiba rin itong si Misis? Kung kaya naman ginawa niyang mambabae ay dahil siguro sa hindi niya rin maramdaman ang pagmamahal na mula saصyo kaya, hindi mo rin masisi si lalake. Ang iniisip ko na lang sa inyong sitwasyon ay ang inyong mga anak. Dapat sila ang sentro ngayon ng iyong buhay. Huwag mo silang pababayaan at i-obliga mo rin ang asawa mo sa kanyang papel bilang ama ng kanyang mga anak.Gusto mo kamong lumabas at mag-trabaho? Puede naman, iyan ay kung papayagan ka ng iyong amo na magtrabaho sa labas at mabigyan ka ng release. Kung sakali, puede kang mai-transfer sa iba. Hanap ka muna ng employer na puedeng mag-bigay saصyo ng iqama o visa. Paalala lang, marami ditong sindikatong naghahanap daw ng mga empleyado. Kukumbinsihin kayong lumabas at bibigyan ng trabaho sa restaurant or billiards, tapos ang papasukan pala ay isang bahay aliwan, ikakandado ka pa sa kuwarto at doon ka tatanggap ng mga parokyano. Marami niyan dito at kadalasang involve ang mga Bangladeshi, (sorry sa ibang Bangladeshi na hindi naman involved, pinangalanan ko po ang lahi dahil sila ang kadalasang involved). Mag-ingat!Sa tanong mo kung mayroon bang Born Again Christian Church dito, mayroon po, matatagpuan iyan sa Kuwait City, halos likuran ng Catholic Church. Sama-sama po ang mga Baptist, Evangelical, Protestant, Pentecostal, Born Again at maging Orthodox sa iisang compound. So magtanong ka kung anong grupo ang gusto mong salihan doon.

Mahal ang mamatayan sa Pinas!

2007-07-08T06:12:00.000-07:00

Pamahiin/Tradisyon, bahagi pa rin ng bagong hererasyon

Mga minamahal kong mambabasa,

Maraming salamat sa inyong pang-unawa. Dalawang Linggo rin po akong nawala dahil sa pagkamatay ng aking mahal na ama. Salamat din po sa Diyos at coincidentally may nakatuwang po ako sa Filipino Panorama. Totally blocked out po siya pagdating sa akin sa loob ng 2 Linggo dahil kasalukuyan akong nasa state of denial ng malaman ko ang pagkamatay ng aking ama. Sa mga panahong iyon, halos hindi ko maangat ang telepono para mabigyan siya ng suporta. Bukod sa sobrang busy rin po ang inyong lingkod at ang iba ko pang mga kapatid sa mga bagay may-kaugnayan sa libing at paglalagakan ng aming ama.
Napakahirap po palang mamatayan ng minamahal sa buhay. Bukod sa napakalungkot na nga, magastos pa! Tama ang sabi ng mga nakakausap ko at naririnig ko noon hinggil sa namamatayan, sobrang gastos! Mas-madali ang mabuhay; pero ang mamatay, sadyang malungkot na nga, magastos pa.
Pero tradisyon na rin iyon na nagpasalin-salin mula sa lumang henerasyon at hanggang ngayon. Mahal ang kabaong, mahal ang lupang paglilibingan at pagpapakain sa mga nakikiramay na bisita.

Pamahiin
Sa amin bawal daw gutumin ang mga nakikiramay o nakikilamay, kaya maraming pagkain. Maraming pamahaiin akong ngayon ko lang nasaksihan palibhasa (thank God) ito po ang unang pagkakataon na mamatayan ang aming pamilya. Ewan ko kung tama iyon. Pero iginagalang ko ang mga tradisyong iyon, dahil ayaw kong masaktan ang sinuman sa miyembro ng pamilya at mga nakatatanda sa aming lugar. Bawal ang mahulugan ng luha ang kabaong ng patay. Bawal maglinis sa bahay, bawal maligo o maglaba sa bahay, pero pinapayagan kaming makiligo o makilaba sa kapitbahay. Bawal ang maraming tira sa pinggan, bawal mag-habol ng lutuin para pakainin ang ibang naubusang bisita, bawal magsuklay, bawal ang paglagay ng pabango, bawal ang magsindi ng kandila at ipatong sa nauupos nang kandila. Miembro lang ng pamilya ang puedeng magsindi noon. Sa balo (si Mama bawal maligo, pero puedeng maghugas ng katawan hanggat hindi pa naililibing si Papa), hindi rin daw siya puedeng lumabas ng bahay. Bawal matulog sa harap ng kabaong, hindi puedeng iwanan ang patay, (may-paniniwalang puedeng tangayin ng aswang o engkanto ang patay). Paglabas ng patay sa kanyang tahanan, kailangan una ang paa at hindi ulunan, immediately pagkatapos ilabas ang kabaong sa bahay, susundan ng tubig o buhos ng tubig ang lugar kung saan inilagak ang bangkay, babasagin ang jar o boteng pinaglagyan ng donasyon, susunugin ang mga barahang ginamit ng mga nagsi-lamay, aalisin agad ang tent na itinayo sa bakuran at lilinisin ng tubig ang bahay ng taong maiiwan sa bahay. Katiwala at hindi puede yung miembro ng pamilya ang gagawa noon.
Kailangan daw simulan ang paglilinis ng bahay kung nakatawid na sa ilog ang bangkay. (Wala kaming ilog, kaya pati kanal o imburnal puede na raw). Lahat ng iyan ay pamahiing iginalang ng aking pamilya, palibhasa iyan ang tradisyon sa aming baranggay.
Matapos pa ang tatlong araw puwedeng maligo ang balo (si Mama). Doon din ay mayroong seremonyas. Kailangan ay maliligo si Mama ng walang sinumang gising o nakakakita sa pamilya. Gagawin niya iyon ng madaling araw o alas-tres ng umaga. Lalabas siya ng bahay dala ang kandila. Kailangan umikot siya ng tatlong beses sa bahay at tutuloy ng simbahan. Hindi iyon sinunod ni mama. Isang ikot lang daw siya, dahil ang ibang balo daw ay ganun din naman ang ginagawa. Isa pang rason malayo ang simbahan, (mga isang kilomentro yata) at hindi rin siya puedeng maglakad ng malayo ng walang kasama, kaya hindi na rin siya tumuloy ng simbahan.
Mayroon pa raw paniniwala na ang unang taong makita niya (mama ko) sa araw matapos siyang maligo ay mayroong pusibilidad na mamatay din anytime - iyon ay hanggat hindi siya nakakapagdasal (thank God, wala naman daw siyang nakita). Malakas daw po kase ang venom ng balo three days after ilibing ang namatay na asawa. Hindi raw dapat siya tumingin sa tao o sa hayop dahil masama raw iyon. Titingin lang daw sa kalawakan o sa malayong lugar upang hindi makaapekto sa iba. Pero after na maisakatuparan niya ang ritwal, mawawala na ng bisa ang venom. Hindi rin siya puedeng lumabas ng bahay 3 days after siyang maligo. Naisip ko lang, paano kaya kung sa city namatay ang aking ama, ganyan din kaya ang tradisyon? Saan iikot? Papaano kung napakaraming tao sa paligid, maraming taong mamamatay!
Marami ring pamahiin sa mga ipinadadalang favorite na gamit ng Papa. Hindi raw puedeng magpabaon ng rosary dahil may-paniniwala na ang rosary ay magkakasunod na beads o mysteries. Which means magkakasunod-sunod daw ang mamamatay na kamag-anak kung sakaling ipabaon iyon. Instead kung gusto raw talagang isama ang rosary, putulin daw iyon ng ilang beses para putol din ang mysteries. Hindi rin daw tatalab ang pagkamatay ng mga kamag-anakan. Bawal din daw dumalaw ang mga may-sakit, buntis o kamag-anak na mayroon ding namatay hanggat hindi pa umaabot ng 40 days. Magluluksa ang pamilya ng 40 days at magsisimula ang 10 days o 40 days novena para sa kaluluwa ng namatay. After 40 days pa raw puwedeng dalawin sa sementeryo ang inilibing na mahal sa buhay.

Burol
10 days po ibinurol sa bahay ang aking ama, masakit na makitang nasa kabaong ang minamahal na ama. Ayaw ko siyang makitang nasa kabaong; pero anuman ang gawin ko, wala na akong magagawa, kundi ang tanggapin ang katotohanang nasa kabaong na nga siya. Bago ko pa man siya nakita sa kabaong, pinalakas na ang loob ko ng mga taong malapit din sa aking puso. Sinabi nilang tanggapin ko ang masakit na katotohanang iyon dahil lahat naman tayo, doon ang hahantungan. Isa pa, tahimik na raw ang Papa at hindi na nakakaramdam ng sakit. Nakipaglaban nga po pala si Papa sa sakit na cancer, tinamaan po ng kanser ang kanyang atay. Ang masakit, nalaman namin iyon, huling stage na - at hindi na raw puedeng makimo siya, dahil hindi na raw kaya ng kanyang katawan. Matiisin po kase ang aking ama. Anumang sakit na nararamdaman niya sa katawan, hindi niya iyon ini-rereklamo. Lahat kaya niya at tinitiis niya ang sakit. Wala siyang hinangad kundi ang mabuting kalagayan ng kanyang mga anak, apo, di bale nang siya ay mayroong nararamdaman. Kung kaya nga nalaman namin ang kanyang sakit sa huling bahagi na nito. Binigyan siya ng taning na anim na buwan. Hindi ko iyon pinansin, tutal sabi ko nga sa mga kapatid ko, hindi naman Diyos ang mga doctor, mas dapat paniwalaan ang Diyos. Lumagpas ng tatlong buwan ang taning. Maraming nagsabi na masusurvive ni Papa ang karamdaman. Pero itinakda na ng Diyos ang kanyang pamamaalam sa mundo.

Pagsisisi
Napakasakit na mawala ang minamahal na ama. Nagsisisi ako dahil kulang ang pagmamahal na ipinakita ko sa kanya noong siya ay nabubuhay pa. Matagal din po kase ako sa ibang bansa, huling pagkikita namin noong 2005 at noong panahon na naghihirap siya at kailangan niya ng comfort mula mga anak niya particularly sa akin, wala ako, nandito ako sa Kuwait. Kung puwede nga lang sigurong muli siyang buhayin at iparating sa kanya ang aking buong pusong pagmamahal gagawin ko iyon para sa kanya. Pero wala na siya. Subalit naniniwala naman ako na siya ngayon ay tanglaw ng pamilya, alam kong maingat niya kaming babantayan. Namatay man marahil ang physical na katawan ng aking ama, subalit ang tatay na nakilala ko ay habang buhay na mananatili sa aking puso at diwa.

Lesson
Sa inyo na buhay pa ang mga minamahal ninyong magulang, this is the time na ipakita sa kanila ang buong pusong pagmamahal. Uwi po kayo kung kinakailangan upang ipadama ang inyong pagmamahal. Mas-mabuting ipadama sa kanila ang pagmamahal ngayong nararamdaman nila ng physical ang bukal na pag-ibig na mula sa inyo. Bagay na tayo man, once na nakakatanggap tayo ng papuri at pagmamahal mula sa love ones, ang saya hindi po ba? Di natin maiwasan na banggitin na kahit mamatay man tayo ngayon, kumpleto ang buhay! Sabihin ninyo ang inyong nararamdaman sa kanila, ipadama ninyo ang inyong pagkalinga, sadyang maikli po ang buhay ng tao, hindi natin alam ang huling hininga na ipahihintulot ng Diyos sa atin at para sa minamahal natin.

Consolation
Wala akong narining sa mga nakiramay at nakarating na kaibigan, kamag-anakan at kakilala kundi ang nakakatuwang papuri sa isang mapagmahal, mabait, maka-Diyos at matiising ama. Binuhay niya sa kanyang sariling dugo at pawis ang kanyang pamilya. Alam ko iyon at hindi siya umapak ng ibang tao. Matuwid niyang naitaguyod ng tama ang kanyang 12 anak, kabilang po ako doon. Maraming Salamat SaÕyo Mahal kong ama!

Salamat
Una sa aking misis (Rose) at anak (Rajeev), pangalawa sa aking nabubuhay pang ina, mga kapatid at kaanak, pangatlo sa Kuwait Times - ang aking pangalawang pamilya - kung saan buhay ang kasabihang Ômabilis pa sa alas-kuwatrongÕ kumilos, makauwi lamang ako ng takdang oras. Literally, within five minutes po simula nang malaman ko ang pagkamatay ng aking ama, mayroon na po akong tiket pabalik ng Pilipinas. Mr and Mrs Yousuf Alyan, Abdul Rahman, Jamie Ethrige at Mustafa Qamhiya, maraming salapat po! Lahat ng mga kasamahan ko sa Kuwait Times, mga colleague ko sa reportorial department, kasama ko sa Panorama Joel Sabino, kina Marlyn , Johanna, Mang Pablo, maraming salamat. My sincere gratitude goes to all my friends who shared thoughts and consoling messages during the hardest part of my life. To Ambassador Endaya, Labour Attache de Jesus, Sto Domingo, Administrative Officer Dr Tomara Ayo, to ARTS; and to all the people I personally knew and not, but extended their sympathy through text messages, my deepest thanks goes to all of you! Maraming maraming salamat po! Diyos Mabalos sa indo gabos! (Ang Diyos ang bahala at siyang gaganti sa inyong kagandahang loob!)

Mahal ang mamatayan sa Pinas!

2007-07-07T08:31:00.000-07:00