Paa regalo ng amo sa anak ko

FB/FT accounts: Gamit ng kaibigan sa pansariling interest





(Karugtong ng liham kasaysayan ni Mila)

Bago matapos ang kontrata sa una kong amo (Italian din) nagkakilala kami ng kaibigan ko. Tawagin na lang natin siyang Linda. Si Linda ay nagta-trabaho sa isang hotel ngayon. Pero noon, isa siyang kasambahay, na tulad ko. In fact magkaibigan ang mga amo namin noon. Nagustuhan ako ng kanyang amo, gusto nyang kunin ako kapag natapos na raw ang kontrata ko.
Hindi naman nangyari iyon dahil nung matapos ang kontrata sa dati kong amo, pinagsilbihan ko ulit ang pumalit sa kanya. Ang amo kong iyon ang tumulong sa aking anak para magkaroon ng prosthetic na paa. Siya ang nagbayad ng lahat ng gastusin. At siya din ang magbabayad ng permanent prosthetic legs para sa anak ko. Pero umuwi na ang amo kong iyon sa Italya at ang pumalit sa kanya ang naging amo ko ngayon.
Ang amo kong iyon ay sadyang mabait, mula ng maging amo ko siya, open sila sa lahat sa akin. Ang turing nila sa akin ay kapamilya, hindi katulong. Sa tuwing dumadalaw kami sa kanilang bahay, doon nadevelop ang aming closeness sa isa-isa, kaya naging matalik kaming magkaibigan ni Linda. May-tiwala ako sa kanya. Siya lang ang tangi kong kaibigan sa Kuwait. Pero nagbago ang lahat ng may-isang pagkakataon na humingi siya sa akin ng pabor at hindi ko siya napag-bigyan. Iniisip niya marahil na tinik ako sa kanyang mga kahibangan. Lumipas ang mga panahon, si Linda ay patuloy na nag-pursige para makapagtrabaho sa labas. Masuwerte namang nakuha siya ng isang manager ng hotel at kinuha siyang katulong sa kanilang bahay. Kaya matapos ang kontrata niya sa kaibigan ng boss ko, umuwi siya sa Pilipinas at doon hinintay ang kanyang visa. Nakabalik siya sa amo niyang manager ng isang hotel, at matapos ang isang taong pagta-trabaho, nai-release siya at nagtrabaho sa hotel kung saan connected ang dati niyang boss. Tuloy pa rin naman ang aming communication mula noon. Nagpatuloy ang aking pakikipagkaibigan sa kanya. Sa tuwing nagpupunta siya ng bahay, kahit anong makita niya at nagustuhan niya, ibinibigay ko sa kanya. Lipsticks, pabango, make-up at kung anu-anong mga kolerete na galing pa sa Italya. Ibinibigay ko sa kanya. Hindi naman kasi talaga ako mahilig sa mga bagay na iyon, kaya, siya ang nakikinabang ng lahat ng pasalubong sa akin ng amo ko. Kapag-pumumunta siya sa amin, kung wala siyang pang-taxi-binibigayn ko. Kung wala siyang pera, pinahihiram ko. Open ang bahay na pinag-tatrabahuan ko para sa kanya. Isang araw, pinagkatiwalaan ko siya ulit. Nagpunta ng bahay, as usual, pero may-nangyaring hindi kaiga-igaya sa loob ng bahay involved ang anak ng amo kong lalaki at siya. Hindi ko gaanong nagustuhan dahil ayaw ko bang masira ang pagtingin ng amo ko sa akin. Kasi sobrang tiwalang ibinibigay nila sa akin, tapos, mayroong hindi magandang mangyayari. Mula noon naging matabang na siya sa akin, pero titinuturing ko pa rin siyang kaibigan. In fact yung BF ko, noong binilhan ako ng laptop. Si Linda pa rin ang pinagkatiwalaan kong magturo sa akin ng pasikot-sikot sa internet. Siya ang nag-bukas ng email address ko, siya rin ang nag-bukas ng aking Facebook at Friendster accounts. Kaya alam niyang lahat ang aking passwords, kaya minsan siya na ang nag-oopen noon. Hindi ko alam na sa pagdaan ng panahon, iyon din ang gagamitin niyang weapon laban sa akin.
Yung account ko ang ginagamit niya sa pag-si-send ng mga masasamang message sa mga kaaway niya. Di ko alam na gamit niya iyon sa kalokohan niya. Pati ang mga pictures ko, ginagamit niya rin, halimbawa sa mga gusto niyang lalaki, O minsan nahuhuli kong nakikipag-chat gamit ang aking account. Ang inihaharap niyang picture ay yung sa akin. Gusto niya ngayon na lahat ng mga kaaway niya, kaaway ko na rin. Isang beses sinabihan ko siya, tungkol sa nadiskobre ko, sabi niya sa akin, wala daw akong pakialam. Minsan naman, kahit mali na siya, hindi na lang ako umiimik kasi, ayaw kong magkaaway kami. Ayaw kong may-masabi siyang masabi laban sa akin. Kaya pinagbibigyan ko siya. Pero hindi ko na matanggap na ginagamit niya ang account ko sa pag-si-send ng mga masasamang salita laban sa akin. Sinisiraan niya ako sa mga taong kakilala ko. Sa mga anak ko, siniraan niya ako, kesyo nanlalaki raw ako, nagpuputa at kung anu-ano pang paninira.
Ano po ang puedeng gawin?

Gumagalang at nagpapasalamat,
Mila ng Shaab
(Puede kayong magbigay opinion ukol sa kanyang kuwento o kung mayroon kayong alam na batas ukol sa internet crimes na tulad ng kanyang kuwento, itext po lamang sa Tel no. 97277135, o isend ang comments sa www.buhayatpagasa.blogspot.com or you may search 'Buhay at Pag-asa' sa Google search engine kung gusto niyong basahin ang buong kuwento ni Mila)

The Bicolanos in Kuwait, revived

KUWAIT: In this file photo, Carlito Ragos, with other community leaders, is receiving here, then newly appointed ambassador to Kuwait Shulan Primavera. The new ambassador happened to be from Bicol region as well.

The Bicolanos in Kuwait, revived

By Ben Garcia

KUWAIT: The Bicolanos in Kuwait (TBIK) elected their interim officials on Friday to manage the transition of the newly reorganized Filipino group. The new TBIK was revived after a hiatus. The organization of the Bicolanos in Kuwait was born in the early 1990s, headed by Carlito Ragos. Since inception, their contribution to the community include instituting an annual scholarship grant for well-deserving Bicolano students that excel in their academic performances. TBIK usually conducts various cultural performances and sporting activities to support their programs. The Bicol Region (Bicolandia) is one of the 17 regions of the Philippines. It occupies the Bicol peninsula at the southeastern end of Luzon Island, and some other islands. Wikipedia describes Bicolandia having six provinces namely; Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, and Sorsogon. It has one independent component city, Naga city, and six component cities, Iriga, Legazpi, Ligao, Masbate, Sorsogon, and Tabaco. The regional centers are Legazpi City, the region's political and administrative center, Naga city, the region's cultural and religious center. Legazpi, Naga, and Sorsogon are the leading cities in the region in terms of urbanization and also the hub of the region's economic activity and tourism. The region is famous in many ways - from its physical and natural realms to home-grown talents and skills.
Bicol is famous for Butanding watching and Wakeboarding, not to mention the majestic beauty of volcanoes namely Mayon (in Albay) and Bulusan (in Sorsogon). Of the region's total land area, around 71 percent is disposable, while the remaining 29 percent is public forest area. The Bicolanos in Kuwait was formerly headed by Lito Ragos, a well-known recipient of Gawad Henny Lopez Awards (2000) Bayaning Filipino sa Gitnang Silangan. In 2005, after reaching the age of compulsory retirement, as procurement officer at the Kuwait's Ministry of Defense, Lito Ragos left the country, but promised to return. The group has since been inactive. After almost a year of absence, he was hired again by a private company, but fell ill after almost two years of service. He went through series of regular medical check-ups. Ragos finally underwent a successful open heart surgery in early October 2010, but finally bid goodbye to Kuwait, just recently. Before leaving, one of his staunch supporters had informed him that he was willing to constitute the same group in order to continue his legacy in Kuwait. The first meeting of the newly formed group was held a day before he left the country for good. He bid goodbye to everyone, but urged them to continue their programs and activities especially dedicated to education of Bicolanos.
After holding two consecutive meetings, the new TBIK group was finally revived, electing the temporary leadership now headed by Clive Brookes, a British citizen who has confessed to being more Bicolano (in fact Filipino), after being married to a Filipina named Julie for over 25 years. Julie was also elected secretary during this interim leadership, "We will form new bylaws to guide us in the new path in which we are heading; as you can see, we are just the interim officials. We'll see the old programs we could reconstitute to fit in the new programs we are planning in the future. Surely, education or sponsoring valedictorians back in Bicol will be added but we have to re-establish our contacts first. We have been thinking of many projects to help us achieve our goals as one group. We shall see through as we meet every Friday to revive the glory of old TBIK," Brookes said. Brookes will be leading TBIK with Santi Dolz, as his Vice Chairman. Other officials include Marriotte Vito (Treasurer), Millet Cox (Assist Treasurer), Julie Brookes (Secretary), Tony Trono (PRO), Noel Manimtim (Assist PRO), Ruben Llizana Sr, Juanito Villanueva, Demetrius Reyes and Jojo Benito (Protocol Officers). The election for 2011-12 office bearers will be held after three months. The next meeting will be held (Friday November 26, 2010 at Al-Dawliah Complex (same venue at a Coffee Shop Ground Floor) in Kuwait City. The group continues to encourage Bicolanos to register and become members of a once dynamic group of Filipinos to help their kababayans back home. (You may read this article by searching 'buhay at pag-asa' on Google search engine or simply browsing www.buhayatpagasa.blogspot.com)

Paa regalo ng amo sa anak ko

Friendster account: Gamit ng kaibigan sa pansariling interest


Dear Kuya Ben,
Ako po si Mila, tubong Pangasinan sa Asingan. Noong second year High School ako nagtanan kami ng BF ko. Naging mabuti naman ang pagsasama namin, pero dalawang beses akong nakunan. After two years nabuo yung panganany naming. Ang pangalan niya ay Clarence, 22 years old na siya ngayon, ang pangalawa ay tawagin na lang nating Boy-19 years old nap o siya. Si Boy ay may-inborn na kapansanan. Ipinanganak siyang wala ang isang paa, tangin maliit na laman ang tumubosa isa niyang hita. Ang asawa ko ay tricyle driver, hindi sapat ang kinikita niya sa pangangailangan namin bilang pamilya. Nagtrabho ako bilang tindera sa palengke. Mga taong 1987 ng lumisan naman ang aking ina para magtrabaho sa Kuwait. Kinuha ng nanay ko ang asawa ko at naging boy siya sa trabaho ng nanay ko. Nagpapadala naman sa akin buwan-buwan, pero kinakaunan nawala rin. Sabi ng mama ko noon, pabayaan na lang at nag-iipon naman daw. Hindi alam ng nanay ko ang ginagawa ng asawa ko sa paglabas-labas niya. Maraming panahon na nalinlang ng asawa ko ang nanay ko; kapag-umaalis sa bahay nila, sabi nag-lilibang lang daw. Pinagtakpan ng nanay ko ang kalokohan ng asawa ko; ang buong akala ko noon ganun nga lang talaga ang ginagawa niya, pero nambababee na pala.
Isang araw nakatanggap na lang ako ng tawag mula sa kanya na ang sabi 'mag-hanap na daw ako ng iba, dahil may-asawa na siya'. Para bang sandaling nahinto ang pag-inog ng mundo ko. Tumawag siya sa akin, at ipinakiusap pa sa akin ang babae niya at pinagtatawanan pa nila ako. Galit-na-galit ako sa nanay ko, pero, naunawaan ko rin siya dahil hindi naman lahat nfg pag-kakataon ay nababantayan niya ang kanyang manugang.
Nag-hintay ako ng mga ilang buwan, nagpapadala pa naman para sa mga anak ko, pero natigil kinalaunan. Sabi ko sa Nanay ko, sabihin sa asawa ko na kailangan ng tulong ng mga bata; kung hindi sabi ko sa mama ko, ipa-deport niya ang asawa ko. Kinausap ng mama ko ang amo nila, pag-karaan ng ilang buwan, deported sa Pilipinas ang asawa ko. Hindi na rin umuwi sa amin ang asawa ko. Ang alam ko, siya pa ang nagsalubong sa kanyang babae noong umuwi ng Pilipinas, at kinalaunan nagsama din sila.
Pumunta ako dito sa Kuwait sa tulong ng kapatid kong babae. Natulungan ng nanay kong makarating din sa Kuwait ang isa kong kapatid. Kaya noong Feb 2002, dumating ako dito. Naging amo ko ang anak ng kapatid ng amo ng kapatid ko. Nagkataon kasi na naghahanap ng katulong, kaya ako ang kinuha. Pero 1 yr 9 months lang ako sa kanila. Nagpunta ako ng embassy dahil gusto akong isoli ng amo ko sa agency ko, hindi ako pumayag at sa embassy ako nagtungo. Doon naman ako kinuha ng amo kong Italian, taong 2004. Sa embassy ng Italy sa Kuwait sila nag-ta-trabaho. Mababait sila, in fact, ang Italian kong amo ang nagbigay ng pagkakataon sa anak ko para maka-pag-lakad ng normal. Temporary, binigyan siya ng paa at nangako sa akin ang mga amo ko, na-bibigyan ulit ng permanent na paa ang anak ko.
Okay ang kalagayan ko sa amo at hanggang ngayon nandito pa rin ako at nag-ta-trabaho sa kanila.
Mayroon akong isang kaibigan dito sa Kuwait. Ginagamit ang aking 'Friendster account' sa pansariling niyang interest.
-Itutuloy

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

May-ilang buwan na ring namamayagpag ang piso laban sa dolyar. Noon pa mang panahon ni Gloria Arroyo ito na ang trend. Sa katunayan, ipinagmamalaki nga ng Arroyo administration noon pa na ang pag-angat ng piso 'daw' ay bunga ng gumagandang ekonomiya ng bansa. Partly puede na rin; ekonomistang pangulo si Arroyo kaya marahil alam niyang ganun nga ang kundisyon (noon). Pero hindi sang-ayon ang mga oposisyon (noon), sabi nila (oposisyon noon) walang pag-unlad kung hindi derektang mararamdaman ng taumbayan. Sa pagpasok bilang halal na pangulo ni Benigno 'Noynoy' Aquino III, ganun pa rin ang trend; tumataas pa rin ang piso, ang administrayon ngayon (na noon ay nasa panig ng oposisyson) ang sabi nila maganda raw kasi ang mga programang ipinatutupad ngayon ng bagong pangulo, kaya, patuloy umano sa paglago ang ekonomiya ng bansa. Granting na lumalago nga ang economy natin; hindi mo iyan agad-agad mai-aatribute sa bagong upong administrasyon dahil ilang buwan pa lang sila at wala pa talaga silang napapatunayan.
Habang sinasabi ng ilang mga ekonomista na maganda sa pangkalahatan sa Pilipinas ang pag-aapreciate ng piso, pero hindi lang naman ang sukatan ng pag-angat o paglago ng ekonomiya ang currency exchange rate. Isa lang iyan sa marami pang puedeng ikabit sa pag-angat ng ekonomiya ng isang bansa. Sa katunayan, ang pinamalaking dahilan (kung bakit tumataas ang piso) ay dahil sa humihinang dolyar. Ang paghina ng dolyar ay bunga naman ng katamlayan ng ekonomiya ng bansang Estados Unidos. Kung saan naka-depende ang ating ekonomiya. Kaya ang tendency, uma-akyat ang halaga ng piso natin at bumababa ang dolyar nila. Ayon din sa ilang mga ekonomista; ang pagtaas ng piso ay dahil sa nagaganap ngayong currency war ng mga super-powers, particular ng China at ng US. Hindi lang naman daw tayo ang naa-apektuhan ng currency war na ito, pati umano ang mga bansang Singapore at Thailand. Kung tutuusin, sa atin sa Pilipinas; ang pag-akyat ng piso ay magandang balita dahil ito ay nangangahulugan ng pagtaas ng revenue ng Pilipinas. Pero masama ito sa ating mga OFWs at syempre sa ilang sector ng bisnes tulad ng mga negosyanteng nag-e-export sa ibang bansa. Oo nga pala, ang dolyar po ang ginagamit ng maraming mga bansa kabilang na ang Pilipinas sa mga international business trasaksyon.
Para sa ating mga OFWs masama ito dahil yung kinikita nating kakarampot na halaga ay nababawasan pa dahil sa pagbaba ng dolyar. Halimbawa yung dating ipinadadala nating KD45 sa Pilipinas, noon more than P50 pa ang exchange rate ng isang dolyar umaabot iyan up to P8,000, pero ngayon, yung ganung halaga ay katumbas na lamang ng about P6,000 na lang. Ang laki ng nababawas sa isang OFW na konti na nga lang ang kita. Noong nakaraang linggo, pumalo sa pinakamataas na palitan ang piso (P42.50) against one dollar. Sabi ng ilang mga analista, puwede pa itong pumalo sa pinakamataas na halaga dahil sa inaasahang pagbaha ng dolyar galing sa ibang bansa mula sa mga Filipinos abroad ngayong sasapit na ang kapaskuhan.
Ang ilan, nananawagan ng government intervention upang hindi naman umano gaanong maapektuhan ang mga pamilyang tumatanggap ng dolyar galing sa sa ibang bansa. Ang ilan nga, nagpanukalang dapat ay magkaisa ang mga Pinoy na magkaroon ng tinatawag nilang remittance holiday o pansamantalang pag-ho-hold (boycott) sa pagpapadala ng pera sa kanilang mga mahal sa buhay sa Pilipinas. Ano ang posisyong gustong iparating ng mga kababayan natin dito sa Kuwait ukol sa usaping ito? Ano naman ang masasabi ng Embahada sa isyung ito.

USAPANG PISO at DOLYAR


Nakausap ko po si Ambassador Shulan Primavera upang derektang sagutin ang concern ng ating mga kababayan.
BEN GACIA: Sang-ayon ba kayo sa proposal ng ilang sector na ihold muna ang kanilang mga pera (dolyar) at huwag munang magpadala sa Pilipinas? Para hintayin marahil ang muling pag-angat ng dolyar, ano po ang masasabi ninyo dito at sa panawagan ng ilan para sa 'remittance holiday' sang-ayon ba kayo dito?
AMBASSADOR PRIMAVERA: At this point in time while there are talks of government intervention, the Philippine policy as enunciated by the Philippine Monetary Board, there will be no intervention as yet, at least for now. The government is monitoring the situation very closely; they will act as the situation demands. Sa tingin ko nga; the Filipinos should look into the greater interest of the Filipino nation as a whole; if they withhold their remittances by engaging remittance holiday, the Philippine economy will suffer to the detriment of the entire country. So in return we will all be affected? I think, at this point in time, maybe our sacrifices are needed for the greater benefit of the nation and so mitigate the ill-effects of strong peso for the time being. While we'll be able to save a little, (on remittance holiday) hindi natin alam kung ano ang mas-malalang puedeng maidulot niyan (remittance holiday) sa ating ekonomiya. Tayo rin ang mag-sa-suffer bilang bansa. So I will not support that idea of remittance holiday. Sa tingin ko the trend is only temporary and we expect that everything will stabilize soon. In fact, dapat pa ngang patuloy tayong magpadala (ng pera), kasi kailangan iyan ng economy to prop up; so the bank in the Philippines will be active and generate more economic activities. Kapag-may-pera ang bangko, mayroon puedeng ipautang sa mga bagong negosyo; magagamit iyan sa pag-giginerate ng business or to expand their business; pero kung lahat ay mag-iisip na hindi na muna magpadala, dahil sa pagbaba ng dolyar; in the long run; it will worsen the situation; then tayo ang magki-create ng economic condition na hindi natin gugustuhin sa hinaharap.

BEN GARCIA: So ano po ang maipapayo ninyo sa mga nag-aalburutong OFWs na ayon sa kanila, hindi naman tumataas ang kanilang sahod, pero patuloy sa pagbaba ang value ng kanilang perang ipinadadala?

AMBASSAOR PRIMAVERA: Gusto ko lang sabihin sa lahat ng mag Pilipino na huwag mag-alala sa kasalukuyang kondisyon. Patuloy na minomonitor ng Pilipinas ang kalagayang ito at sabi naman ng ating Pangulo; sa oras na kailanganin; mamamagitan ang gobyerno. Patuloy tayong magtiwala sa ating pamahalaan at kung may-roong pagkakataon, mag-impok. Sa mga mayroong puhunan, magbukas ng negosyo; ang Pilipinas ay patuloy na nagtitiwala sa idea ng private entrepreneurship. Isa pa, pumapasok sa Pilipinas ang mga foreign investors dahil sa less government intervention when it comes to their businesses. Kung mayroong nakikitang grabeng intervention ang mga foreign investors, baka, ma-disappoint sila at hindi na mamuhunan sa bansa. I want to assure the public especially our dear OFWs that the government and the monitory authority back in manila is closely monitoring the situation.

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

Christina Hinlo


Ako pinapadala ko lagi sa Pinas, KD120 buwan-buwan, about 20 thousand na iyan pero bumaba ngayon, nasa 16-17 thousand na lang ang halaga ng parehong KD120. Di ba nakakapanghinayang na napupunta sa wala ang about 5000 pesos ng dahil lang sa mataas ang piso natin at mababa ang dolyar.

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

Janet Gavasan


Kami ang talo lagi, ang pamilya natin sa Pilipinas ang nag-sa-suffer. Kung sa akin lang okay pang magkaroon ng holiday remittance e, kasi hindi naman ako regular, pero papaano yung pamilyang umaasa sa buwang-buwang padala ng kanilang mga mahal sa buhay sa ibang bansa?

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

Musarfa Ayo


Tumataas ang bilihin, hindi tumataas ang sahod, mababa ang value ng dollar so pagdating doon, konti na lang talaga ang natitira. Sayang, sana naman gumawa ng paraan ng gobyerno natin.

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

Nieves Umongos

Ang masasabi ko lang aray ko po! Saklolo! Oo masakit na yung ipinapadala ko noon na medyo sapat na sana, pero ngayon e hindi na kasiya. Lalong bumababa lalo na sa mga holidays. Papaano na gayonng Pasko, siguradong mas-bababa pa iyan, kawawa naman kaming hindi naman tumataas ang sahod.

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

Rina Ganalongo

Bigyan naman sana kami ng pansin ng gobyerno, lalo na kaming mababa lamang ang sahod. Papaano namang sasakto ang pera namin maliit na nga ang pera, nababawasan pa dahil sa pagbaba ng dolyar. Marami akong pinag-aaral; ang mga anak ko college na; mababa masyado ang nakukuha nilang pera. Hanggang kailan kami magtitiis ng ganito.

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

Magdalena Penada


Para sa akin sana mataasan naman ng konti ang value ng ipinapadala nating pera. Kumilos na ang gobyerno natin habang maaga.

Sa paglakas ng piso, nanghihina ang mga OFWs: Boses ng Pilipino

Sonia Terenal

Ang kawawa ay yung maliit na nga ang kita. Halimbawa marami pa rin ang nagta-trbaho sa bahay na ang kita ay KD45 lang, kung ipapadala iyan sa Pinas ngayon, aabot lang halos ng 6 thousand pesos. Dapat siguro, tiyakin ng obyerno na wala nang Pilipinong tumatanggap ng ganyang halaga, kung wala naman na silang magagawa sa pag-angat ng piso at pagbaba ng value ng ating pinadadalang pera. Sana lang pagtuunan tayo ng pansin ng ating Pangulo.

Pag-IBIG: Pabigat nga ba sa bulsa ni Juan dela Cruz?

Noong unang bahagi ng taong ito, lumabas sa mga pahayagan na mandatory na para sa mga OFWs ang Pag-IBIG Membership sa ilalim ng Republic Act 9679. Ang ibig sabihin ng mandatory, sapilitan, walang puedeng makaligtas na OFWs na hindi nagbabayad ng pagibig. Pero makalipas ang ilang linggo matapos ang kaliwat' kanang batikos at reklamo ng ibat-ibang sector ukol sa sapilitang pagbabayad ng Pag-IBIG, iniurong o binawi ang mandatory contribution, o hinold po lamang pala pansamantala ni Vice President Jejomar Binay ang pagpapatupad ng mandatory contribution para sa Pag-IBIG. Pero kung sa tingin ninyo ay pangmatagalang pagtigil na iyon; hindi. Sa tingin ko nga, ang pag-urong nito ay para bagang pag-saboy lamang ng malamig na tubig sa naglalagablab na apoy. Na-control nga naman ang nag-aalburutong apoy at least pansamantala; pero ang totoo, nariyan at ipinatutupad na ang mandatory membership para sa mga OFWs. Ang paliwanag sa akin ni Mahmoud Khalil yung sinuspende lamang po ay yung 6-months mandatory contribution upon leaving the country o yung 600 pesos mandatory payment ng mga papaalis na OFWs. Imbes na six hundred pesos, one month lang ang kinukuha, which is about 100 pesos only lang. Puede na, so mandatory pa rin. Ang katumbas o equivalent ng 100 pesos sa KD ay less than KD1 or 750 fils lang. Nagsimula ang collection sa bagong mandatory Pag-IBIG membership noong August lamang. Kaya kung uuwi kayo halimbawa pabalik ng Pilipinas, aabangan kayo ng isang tauhan ng Pag-IBIG sa embassy sa katauhan ni Mohammad Khalil (Rocky) diyan sa OWWA at hihingan kayo ng contribution na 750 fils. Bukod iyan sa ibabayad niyong 750 fils sa POEA na bayad sa OEC at sa mandatory membership mo sa OWWA.
Ang sa akin, wala naman itong masama, tinutulungan lamang talaga tayong mga OFWs na maka-kuha ng disente at maayos na tahanan. Pero ang reklamo nga ng nakararami, iyan ba talaga ang layunin o baka naman ginagawa ito para solido ang perang maku-kolekta at solid din ang perang mailalagay sa bulsa ng ilang mga tiwaling opisyal? Hmmm. Marami rin ang nagsasabi na kahit man miyembro na sila ng Pag-ibig wala naman itong silbi sa kanila. Hindi natin alam iyan, pero sa tingin ko naman mayroon naman kahit papaano. Mayroon ding nagrereklamo dahil katakot-takot na nga raw ang binabayaran nila sa agency at placement fee para makalabas ng bansa, heto at makikisawsaw din ang gobyerno. Bakit daw hindi na lang ibigay sa kanila ng libre ang pag-ibig membership? Total naman daw, ang mga OFWs ang itinuturing na buhay na bayaning Pilipino. Oo nga naman. Maraming reklamo at maraming reaksyon ukol dito, ugali naman kasi talaga nating Pinoy na umalma, kumuwestyon kahit isang kusing na baryang ibibigay natin sa iba. Kasi nga naman, pinaghihirapan natin ang kahit isang kusing na iyon. Ang isang kusing na iyan ang kinukolekta sa atin at kung pinagsama-sama aba'y malaking halaga iyan ng pera. At iyan nga ang ginagastos sa pagpapatayo ng mga housing na pinababayaran sa mga miyembro ng pag-ibig sa mababang interest at abo't kayang monthly amortization.
Naitayo ang Pag-IBIG noon pang panahon ni Ferdinand Marcos, 1978 to be exact, ang layunin ng pagkakatatag nito ay upang mabigyan ng disente subalit murang tahanan ang mga Pilipino at mabigyan ng pagkakataon ang marami na makapag-impok gamit ang kanilang pasilidad para sa hinaharap. The rest is history. Sa mahigit tatlong dekada nitong pagkakatatag, marami pa ring Pinoy ang walang tahanan. Marami pa ring Pinoy ang nakatirik ang bahay sa ilamim ng tulay at sa mga iligal na loteng pag-mamay-ari ng gobyerno at ilang pribadong mamamayan. Marami pa rin ang walang matuluyan; ang iba sa kariton at mga pampublikong pasilidad kabilang of all the places, sementeryo naninirahan. So sa aking sapantaha, hindi ko alam kung epektibo nga bang kasangkapan ng gobyerno ang Pag-IBIG upang mapagaan ang pasang krus ni Juan dela Cruz. Kayo po ang humusga!
Malawak ang usapin ukol sa Pag-IBIG at talagang hindi ito matatapos sa isang upuan lamang. Pero sisikapin nating itanong at sagutin ng representative ng Pagibig sa Kuwait ang ilang mga basic questions na ating ipupukol sa kanya. Nakaharap ko po si Mahmoud Khalil, representative ng Pag-ibig upang tugunan ang samut-saring tanong ng ating mga kababayan ukol sa usapin sa Pag-IBIG.


Usapang Pag-IBIG



BEN GARCIA: Ano ang Pag-IBIG at ano ang mga benepisyong hatid nito sa mga miyembro?

MAHMOUD KHALIL: Ang pag-IBIG ay acronym ng Home Mutual Development Fund. Isa itong sistema ng pag-iimpok na pinatatakbo ng gobyerno na ngayon ay nasa ilalim ng pamumuno ni Vice President Jejomar Binay. Ang layunin nito ay upang matugunan ang pangangailangan sa housing ng mga Pilipino. Noon ay voluntary ang pagiging mieymbro ng Pag-IBIG, subalit ngayon sa bisa ng isang batas na pinirmahan ni dating Pangulong Arroyo, nagkabisa ang mandatory membership para sa lahat ng Pilipino. Syempre kasama tayong mga OFWs. Maganda ang mga benepisyong hatid sa atin ng Pag-IBIG. Nariyan ang pagkakataon para sa ating lahat na makautang ng hanggang 3 million pesos kung 24 months ka nang miyembro nito. Puede ring maka-avail ng emergency loan na ibinibigay sa miyembro; entitled ang member ng at least 80 percent ng kanyang total contribution. Dahil sa miyembro ka, makakatiyak kang mayroon kang savings na puede mong magamit sa tamang panahon.
Noong last year, in fact tumagal iyan ng hanggang Sept 30 ngayong taon; mayroon tayong programa noon na tinawag nating lump sum project sa pagibig. Entitled noon ang mga nag-avail ng immediate housing loan of up to three million. Ibig sabihin kung nais mong mag-loan, kailangan mo lang mag-bayad ng 2-year lump sum membership fee mo at kinabukasan puede ka nang mag-loan. Sa ngayon, wala na iyon. This time, para na kaming SSS, kailangan ka munang maging miembro ng one year doon ka pa lamang papayagang makapag-loan, provided na mabayaran mo rin muna ang additional 12 months o katumbas ng isa pang taong membership mo. Kasi papayagan ka lang ng pagibig na makapagloan kung member ka talaga ng at least 24 months.

BEN GARCIA: Madaling umutang pero ang pagbayad medyo mahirap, paano ba pinagagaan ng Pag-IBIG ang pagbabayad o obligasyon ng borrowers?MAHMOUD KHALIL: Bago aprubahan ang loan mayroong seminar na ika-conduct ang Pag-IBIG para maliwanag at talagang matutunan ng borrowers ang kanyang responsibilidad. Mayroong preliminary loan counseling questionnaire na ipamamahagi sa kanila. Ipapaunawa sa mga miyembro nito ang kahalagahan ng kanyang obligasyon. Hindi basta-basta magpapautang ang Pag-IBIG kung walang malinaw na guidelines para sa borrowers, kung kaya liliwanagin ito sa miembro kung mag-aavail siya ng loan. Halimbawa kung hindi ka na nakakabayad ng tatlong sunod-sunod na buwan, bibigyan ka ng notice. Ang alam ko, halimbawa sa inutang mong three million papatungan iyan ng Pag-IBIG ng 11 percent annually. Yung inutang mong 250,000 pesos ang patong diyan ng Pag-IBIG ay six percent lamang, mababang mababa kumapara sa ibang mga lending institutions. Bukod diyan, bibigyan pa ang member ng hindi lang mas-mahabang panahon but easy terms to pay their debts or loans.

BEN GARCIA: Nakakakuha ba ng housing loans ang mga housemaids?

MAHMOUD KHALIL: Oo, puede silang maka-avail depende sa salary nila iyan. Mayroon kaming sinusunod na salary bracket. Kung ang salary halimbawa ay aabot sa US400, puede siyang maka-avail ng hanggang 500,000 pesos. Kung mas-mababa naman sa 400 dollars, halimbawa hanggang 14,000 pesos ang salary nila; puede silang maka-utang ng hanggang 300,000 pesos. Again bibigyan sila ng mas-maluwag na terms and conditions para sa pagbabayad sa kanilang utang; puedeng hanggang 20 years bayaran.


Ito ay ilan lamang sa mga tanong na pumasok bago ang aking panayam kay Mr Khalil. Ang ibang magkakaparehong tanong ay ipinagsama ko na lamang. Salamat sa mga nagtext ng kanilang mga katanungan kabilang diyan ang mga tanog nina Richard ng Jabriya, Girlie Magallanes ng Abdullah Salem at Esterlyn Delapo at maraming iba pa.

BEN GARCIA: Sabi ni Ms Agnes, mayroon daw siyang biniling lupa pero hindi pa tapos bayaran sa isang private realtor; puede ba daw ipasok sa Pag-IBIG? Siguro ang ibig sabihin ni Ms Agnes ay kung puedeng ituloy ng Pag-IBIG ang remaining balance na hindi pa niya nababayaran.

MAHMOUD KHALIL: Puedeng ipasok ang remaining balance sa Pag-IBIG kung member siya ng at least two years. Puede rin na ang Pag-ibig ang magpondo para sa housing o bahay na ipatatayo niya doon sa loteng nabili niya. Ang gagawin namin, babayaran namin ng buo sa may-ari ng lupa, tapos, ililipat agad namin iyan sa pangalan niya. Kami din ang magpapatayo ng bahay, habang ipinagpapatuloy niya ang pagbabayad. So bale dalawa ang babayaran niya, yung lupa at bahay kung gusto niyang patayuan na iyon.

BEN GARCIA: From Ms Gonzales, member daw siya ng Pag-IBIG noong nagtrabaho siya bilang lady guard for nine months sa Maynila. Maliban doon natigil na ang kanyang pagbabayad pero gusto niyang mangutang sa 2011? Pude ba iyon?

MAHMOUD KHALIL: Kung nakabayad na siya ng nine months, bayaran niya lang ang remaining 15 months pa; so puede na siyang makautang sa November 2011 iyan ay kung itutuloy niya mula ngayong buwan ang kanyang pagbabayad bilang miembro ng Pag-IBIG.

BEN GARCIA: Mula naman kay Lorna ng Hawally, puede daw bang magbayad ng advance sa Pag-IBIG at papaano daw niya malalaman na pumapasok sa kanyang account ang bayad?
MAHMOUD KHALIL: Puede kayong magbayad in advance, lalo na sa mga hindi nakakalabas ng monthly para bayaran ang kanilang obligasyon. Sa mga member naman na nakuha na ang kanilang ID, doon nakasulat ang inyong mga ID no at sa internet puedeng icheck iyan at makikita ninyo ang lahat ng inyong mga contribution kung pumapasok nga o hindi.

BEN GARCIA: Mula kay Gelve, start daw siyang magbayad sa kanyang Pagibig contribution noong 2003, tapos natagil siya noong 2006 dahil nagpunta na nga siya ng Kuwait; valid pa daw ba ang kanyang membership at puede daw bang ituloy sa Kuwait?
MAHMOUD KHALIL: Opo puedeng ituloy ang pagbabayad anytime sa Kuwait. Ang pagtigil mo ng pagbabayad ay hindi nangangahulugan na hindi ka na miyembro, member ka pa rin at hindi maaalis sa aming data base ang iyong pangalan.

BEN GARCIA: Kanino kami puedeng magbayad ng aming membership, mayroon bang mga affiliated banks o remittance offices sa Kuwait na puede kaming magbayad?
MAHMOUD KHALIL: Wala pa kaming ibang authorized collection facilities sa Kuwait liban sa amin dito sa embassy; kami pa lang ang tumatangap ng membership contribution sa aming members. Hindi tuald sa ibang post. Kaya ini-encourage namin kayo na if you are a member, pay in advance na lang po for your convenience yung hindi na kayo buwan-buwan nagpupunta sa amin to pay. Siguro sa hinaharap ay puede tayong magkaroon ng kasunduan sa ibang mga remittance offices tulad ng sa iabng bansa.

Masaya akong wala siya!

Kambal na pasakit


Remind ko lang kayo doon sa letter sender natin last two weeks ago. Tatlong Linggo tumagal ang kanyang liham dahil mahaba at madrama ang kuwento ni Marites Tura. Medyo matagal ang sagot ano po at batid kong nauunawaan ni Marites ang pagkaantala ng aking sagot dahil sa wala tayong space. Puede niyong iaccess ang kanyang kuwento sa internet just type Buhay at Pag-asa words sa Google search. Pinilit kong maisama ito ngayon, dahil sobra na rin ang paghihintay ng sagot ni Marites sa kanyang liham. Ang buhay ni Marites ay kumplekado at sadyang hindi madali. Grabe ang kanyang mga pinagdaanan. Mula sa kanyang ama na sobrang lupit sa kanyang ina at maging sa kanilang magkakapatid; hanggang sa kanyang asawang halos tulad din ng kanyang ama ang ugali; ang kaibahan nga lang rapist itong asawa ni Marites. Iyan ay sang-ayon sa kanyang kuwento.
Remember, yung asawa niya, halos isang taon niyang nirape ang kapatid niyang noon ay nine year old lamang. Ang nakakalungkot, hindi daw natuloy ang kaso (laban sa asawa), dahil sabi niya "nabayaran ang lawyer". Hindi raw kasi ibinibigay sa kanila ang invitation to attend the hearing. So nag-lapsed ng lahat ang invitation ng korte, ni hindi nila alam na mayroon noon, ayun, na-dismissed ang kaso, dahil sa hindi nga sila umaapear o lumalabas na hindi sila interesdo sa kaso. Ang tanong ni Marites sa huling bahagi ng kanyang liham ay kung puede pa bang mai-revive ang aborted rape case laban sa kanyang asawa.
Dahil sa medyo kumplikado at mayroong halong legal concerns itong tanong sa akin ni Marites, minabuti ko pong hingan ng tulong si Atty William Merginio, isang abogado at experto sa mga ganitong uri ng kaso. Siya po ang ating bagong Welfare Officer sa embassy. Sabi niya puedeng mai-revive ang kaso kung wala pang dalawang taon ang nakakaraan simula ng ma-dismiss ang unang kaso. Pero kung lumagpas na raw sa dalawang taon, hindi na ito ma-re-revive pa, pero puedeng mag-refile ng panibagong kaso laban sa kanyang asawa. Syempre the same case pero refilling na lamang. Ngayon ang pagtanggap ng husgado sa bagong kaso ay nakadepende po sa merito ng case. Puede raw mag-counter-file ang kabilang panig ng double jeopardy at puede ulit itong ma-dismiss. Pero kung pagbabasehan ang bigat o timbang ng isasampang nilang kaso, baka hindi daw ito muling maipag-walang bahala ng korte. Halimbawa nga itong si Marites malakas ang kaso niya (laban sa kanyang asawa) kung ang biktima niya noon ay minor-de-edad. Alam nating ang ginahasa (kapatid ni Marites) ay nine years old pa lamang. Kaya malakas talaga ang laban niya kung pagbabasehan ito. Pero binigyan tayo ng babala ni Atty Merginio na hindi madaling magbigay opinion sa kasong hindi gaanong maliwanag. Partikular na tinukoy ni Atty Merginio ang dismissal ng kaso. Bago daw idi-miss ang kaso, maliwanag naman daw na nakasulat sa dismissal ng kaso ang lahat ng rason. Mahirap daw agad paniwalaan na ang pagkaka-dismiss ng kaso ay dahil sa pagbabayd ng bribe? Maraming puedeng reason ng pag-dismiss ng korte, and in fact si Atty Merginio ay maingat ibinigay sa atin ang ilan. Ang prinsipyo niya dapat ay maliwanag sa kanya kung ano ba talagang reason sa pagkakadismiss; bakit nadismiss ang kaso? Maaari daw kasing hindi lang mere attendance o hindi pagdalo sa hearing; maaaring mayroon daw settlement outside the court, yung sa pagitan ng family-to-family settlement, puwede rin daw na ini-invite sila sa hearing hindi sila makarating dahil ayaw din nilang pumunta na, para hindi masaktan pa ang biktima o hindi na ma-drag o makaladkad ang pamilya sa kahihiyan. Puede rind aw wala silang pera para ipaglaban ang kanilang kaso, o baka wala talaga silang panahon to appear at puede rin ang binabaggit ni Marites na nabayaran ang abogado at hindi sila na-inform ukol sa case. Lahat ng iyan ay mga speculations na puedeng makaapekto pagbibigay ng pay okay Marites. Well, simple lang Marites, kung sobrang dalawang taon ang nakakalipas hindi na ito puedeng ma-revive pero puedeng mag-refile ng kaso. Iyan ay kung this time ay makikipag-tulungan pa ba ang kapatid mo? Baka mayroon nang asawa ang kapatid mo at hindi na rin nila gusto pang magambala ukol diyan. Ang nakakalungkot nga lang ang katotohanang malaya ang salarin, hindi natin alam, kung this time ay mayroon din itong bini-biktima na tinatakot at hindi makapagsalita na tulad ng ginawa sa kapatid mo. Malungkot na pangyayari ito sa buhay ni Marites dahil mayroon siyang mga anak sa lalaking pinag-uusapan natin ngayon. So hindi pa rin natin maikakaila na ama pa rin ng mga anak ni Marites ang kanyang ipapakulong. Ang sa akin, sana ay nakaantabay ang mga autoridad at maging maagap sana ang mga taong malapit sa kanilang lugar (paligid) upang hindi na muling makapambiktima ang asawa niya. Kung uncontrollable na siya, dapat ngang mabulok siya sa bilangguan. Pero naniniwala ako na tayong mga tao ay mayroong kakayanang baguhin ang sarili. It's a matter of decision, ikaw ang mag-didisisyon sa sarili mo, kung pipiliin ang tuwid o likong daan.
Tungkol naman sa kawalan mo ng feelings o emosyon ng mamatay ang tatay mo, nauunawaan ko iyan, at nauunawaan iyan marahil ng marami. Hindi madaling magpatawad sa mga taong nakasakit ng ating damdamin. Lalo pa sa ipinakitang kalupitan ng tatay mo sa nanay mo, sayo at sa mga kapatid mo. Malalim ang sugat na nilikha noon sayo. Kaya hindi na naka-ramdam ng pagkawala. Marami akong taong kilalang ganyan at hindi ka nag-iisa. Pero hanga ako sa isang taong tinanggap ang lahat ng pasakit at pag-aalipusta, pati ang kamatayan tinanggap niya, ginawa niya ito para maging halimbawa. Kilala mo siya, kilala siya ng maraming tao sa ibat-ibang panig ng mundo. Hindi nagbabago ang pagmamahal at pag-ibig Niya sa sangkatauhan, at iyan ay magpasawalang hanggan.
Salamat ng marami sayong tiwala Marites. Hari nawa ay nakatulong ng konti itong sagot sayong liham na ibinahagi ko sayo ngayong araw. Ang buhay ng tao ay nakasalalay sa itaas, lagi kang tatawag sa Kanya, hindi kailan man naging busy ang Kanyang line para sa atin. Maniwala at magtiwala ka lang!

Tugon sa samu't saring tanong sa labor, passport at OWWA

Walang pasok ngayon (31 October) sa embahada in lieu of November 1, 2010 All Saints Day holiday. Ang Nov 1 ay regular holiday sa Pilipinas, subalit dahil wala naman tayo sa Pilipinas, hindi iyan holiday dito sa Kuwait. Pero ang embahada ay sarado ngayong araw (Linggo). Dahil syempre kalendaryong Pilipinas pa rin ang kanilang sinusunod. Pero magbabalik ang regular at business days nila simula bukas. Hindi na rin special non-working holiday ang Nov 2, o mas-kilala nating All Souls Day, masyado na raw maraming holiday ang Pilipinas kaya hindi na iyan holiday ngayon. Isang paalala lang iyan mula sa embassy lalo na para doon sa mga kababayang mayroong schedule na transaksyon ngayon.
Samantala, nais ko rin pong ipaalala sa inyo na hindi po ako spokesman ng embassy at mas-lalong hindi dyaryo ng embassy ang Filipino Panorama. Ang ginagawa po namin at ng Filipino Panorama sa pakikipag-tulungan ng Kuwait Times ay serbisyo publiko. Maraming kababayan o marahil lahat naman tayo ay minsang nangailangan o nangangailangan ng serbisyo ng embassy, hindi natin puedeng iset-aside ang kanilang katungkulan para sa atin. Dayuhan tayong lahat (ibig sabihin tayong mga Pinoy) sa bansang ito. Kaya mahalaga na tuloy ang ating pakikipag-ugnayan sa kanila (embassy). Ibat-ibang usapin ang idinudulog natin sa embassy; passports, various legal documents, tungkol sa trabaho at kung anu-ano pa. Iyan ang mga serbisyong tinutututakan ko. Malaki ang impact at tulong ng portiong ito sa marami at katibayan niyang ang halos isandaang text messages everyday mula sa readers. At iyan naman ang naririning kong komento mula sa ambassador hanggang sa inyo dear readers. Ang kanilang pakikipag-tulungan ay sadyang mahalaga upang tuloy-tuloy ang ganitong uri ng paglilingkod sa inyo. Maraming salamat sa tiwala!
Marami pa tayong pag-uusapan, nariyan ang tungkol sa SSS, Pag-ibig, Bangko, at mga community activities na gusto rin nating maging highlight sa mga susunod pang mga talakayan.
Dahil naipangako ko po sa inyo na babalikan natin ang mga kumento at tanong ng ating mga kababayan para sa Embahada at Ako; heto at nagbabalik para sa inyong mga tanong.
Ang tanging pakiusap- ko lamang, hindi lahat ng inyong mga tanong ay mapag-bibigyan individually. Halimbawa yung mga nag-text sa akin na halos 30 staffs ng isang fastfood chain, pare-parehong tanong at concerns ang inyong idinulog sa amin, so pinag-isa ko na lamang iyan. Yung concern tungkol sa sahod ng mga cleaners at tea-boys mula sa ibat-ibang companies, marami rin ang nag-text-pinag-isa ko rin po iyan. Yung mga domestic helpers na ang tanong ay tungkol sa sahod, mahigit 300 yata ang nag-text sa akin, pinag-isa ko rin po iyan. Maliban sa mga unique o kakaibang tanong, ay talagang kailagang individual ang pag-bibigay pansin natin ano po.

Usaping passport, OWWA at labor

BEN GARCIA: Tanong ni Mylene, sabi niya, sakto one year na siya sa amo niya, gusto na raw niyang umuwi, ayaw niya sa employer, pero ayaw na rin niyang magpabalik sa agency. Kahit siya na lang daw ang magpamasahe. Puede po ba siyang makauwi kahit hindi pa tapos ang two-year contract niya?

VIVO VIDAL: Puede iyan pero depende sa amo. Ang amo kasi nagbayad ng halaga to take you in from Philippines to here. Ang contract usually two years, kung hindi natapos, hindi obligado ang employer to buy you a ticket. Pero sabi ko nga depende pa rin, kung ang amo, ay mabait naman, puede kang pag-bigyan. Pero again nakasalalay pa rin sa employer, puedeng mag-usap ang agency mo at ang amo mo kasama ikaw to give your side of the story, kung legitimate ang reason for humanitarian reason halimbawa, baka maawa at paalisin ka naman at baka siya pa ang magpamasahe sayo. Puede rin kaming tumulong sayo. Nasa magandang pag-uusap naman iyan e.

BENGARCIA: Tungkol sa pagpapatupad ng KD120 salary minimum, kailan kaya iyan masusunod? Iyan ay mula kay Janette Salvador at ilang pang tulad niya na pumirma sa bagong contract, natapos na ang 2 years, at umuusad na naman ang bagong contract but 45-KD60 lang ang nakukuha nilang sahod?

VIVO VIDAL: Para kay Janette at sa mga tulad niyang kaso, kung gusto niyong maibigay ang salary na minimum wage, puede naman nating ireklamo sila kasi mayroon nga kayong pinirmahang kontrata. Sa ganyang sitwasyon, ang agency iinvolve natin sila para managot sa hindi pagsunod ng employer sa ating batas. Ang deploying agency ang mananagot niyan.

BEN GARCIA: Dahil sa tayo lang unilaterally ang nag-pasiya niyan (US$400minimum wage) papaano naman kaya natin maoobliga ang Kuwait (mga employer dito) na matulungan tayong maipatupad ang minimum wage natin mula sa ating mga employer dito?

VIVO VIDAL: Ang pagha-hire ng Pinoy workers were not employer's right. Prebileheyo iyan, kung hindi nila gustong sumunod sa patakaran natin, hindi sila pinipilit to hire Filipino workers. They can easily hire other manpower. Now that they signed and entered a contract with our workers, kailangan silang sumunod sa batas natin. Ang batas natin ay nagsasabi na dapat sahuran ang isang OFW ng minimum 400 dollars per month. Tungkulin ng estado na protektahan at bigyan ng sapat na tulong ang kanyang mamamayan. The US$400 minimum salary per month ay paraan iyan ng Pilipinas to show their real concern and will power to improve our competitiveness.

BEN GARCIA: From Rowena Calis of Sabah Al-Nasser, biktima daw siya ng swapping of employer, tapos may-problema pa siya sa cyst, naoperahan daw siya, nag-ti-take pa ng medication at mahina pa, pero tuloy ang trabaho. Nag-reklamo na siya sa amo, binilhan na rin daw siya ng tiket pero hindi pa pinauuwi till now.

VIVO VIDAL: With regards to swapping of employer medyo talamak nga iyan dito. Technically speaking illegal iyan, but we are doing our best to dissuade such illegal practices. Tungkol naman sa sakit niya, legally speaking puede siyang magpa-terminate ng contract. Pero kung practicality ang pag-uusapan, maganda rin na nandito siya, kasi, pinapagamot naman siya ng employer niya. Libre ang gamutan dito. Pero kung gusto niyang umuwi puede naman, makakauwi siya at puede rin natin siyang asistihan kung kinakailangan.


BEN GARCIA: Noong last isyu po ay nabanggit ninyo ang mga grounds para magdisisyon na lumapit sa inyong tanggapan. Hindi nabanggit ang tungkol sa case ng tulad nitong isang nag-ko-comment, mabait daw ang mga amo niya, ang reklamo ay yung KD45 na salary niya, hindi ba daw ito kasama sa grounds para makahingi ng saklolo sa inyo? Takot ako ngayong humingi ng tulong dahil hindi naman pala ito kasama sa mga grounds at yung mga minamaltrato lang pala.

VIVO VIDAL: Hindi ganyan... mali ang interpretasyon sa sinabi ko, you are most welcome here kahit anong reklamo. Gusto ko lang na makaharap kayo ng face to face, tutulong kami ayon sa kagustuhan ninyo at sa need ninyo. Kung kaya ng POLO at ng ating resources sa embassy handa kaming tumulong sa inyo. Wala naman tayong pinipiling specific cases, maliwanag na sinabi ko noong una pa lang na wala tayong pinipiling kaso. Iyan ang trabaho namin dito sa POLO to mediate, conciliate and settle.

BEN GARCIA: Ito naman ay tanong mula kay Rosalie ng Fahaheel. Kasama po ba ang mga nag-tatrabaho sa salon sa 400 US dollars monthly salary. Mahaba daw po ang oras ng trabaho nila, at sabi sa contract free food, transportation and accommodation, pero hindi naman ito nasusunod.

VIVO VIDAL: Yes kasama diyan ang lahat ng Pilipino. Kung ang visa mo ay 18 mas-madaling masolusyunan iyan dahil mayroong Shuon na puedeng mag-mediate, hindi lang kami dito sa POLO. Kung mo ay 20 gaya ng maraming salon workers, bawal iyan, at mas-madali nating mai-co-correct iyan. Punata po kayo sa embassy.

BEN GARCIA: Ito namang isang tanong ay mula sa isang kabayan natin sa Muhalab Center. Saleslady daw siya sa isang shop doon, puede ba akong mag-complain sa shuon sa installment salary na ginagawa ng employer ko? Indian po amo ko.

VIVO VIDAL: Puedeng tumuloy sa Shuon. Pero kung gusto mo ng intervention natin, puede rin. Kung Indian ang amo, mas-lalong madali, kasi mayroon silang mahigpit na batas dito laban sa foreign employer; halimbawa hindi siya sumusunod sa batas, puede siyang ipadeport.

BEN GARCIA: Maraming cleaners/tea boys ang nag-text sa atin, ang iba nagta-trabaho pa sa National Assembly. Yung isang message ang sabi mahigit 200 Pinoy daw sila sa isang company at tumatanggap lang sila ng KD65 monthly. Mayroon namang mensahe mula sa isang cleaning company din at ang sahod ay KD80 lang, ang ilan pang text messages KD90 naman ang suweldo. Pinag-isa kong lahat ang mga tanong na iyan. Ang point dito Mr Labatt, wala iyon sa minimum na ipinatutupad na US$400 salary.


VIVO VIDAL: Ang masasabi ko lang kung iyan ay lihitimong companies at sumusuweldo kayo ng ganyang halaga; hindi tama iyan. Kung mayroon kayong mga contracts na nagpapatunay sa US$400 dollars salary per month, puede nating habulin iyan. Kung ako sa inyo, punta kayo dito, pero, ang pakiusap ko lang, mag-send na lang kayo ng representative, pirmahan ng mga trabahanteng Pinoy ang reklamo. Gagawan natin iyan ng aksyon.

BEN GARCIA: Sir ito na yung reaksyon ng mga fastfood workers na nabigyan mo ng sagot last week. Nagpapasalamat sila sa inyong kahandaang matulungan sila. At ang sabi nila, sana daw ay magawan ng paraan ang pagpapatupad ng US$400 monthly salary nila at kung hindi daw sana ay patigilan na ang agency sa Pinas sa pag-ha-hire ng Pinoy workers kasi tuloy daw po ang pagdating ng mga bagong workers, e ganun pa rin daw ang sahod. Asahan daw po nila na sa katapusan ng taong ito ay mayroon nang adjustment ang salary nila.

VIVO VIDAL: Oo, iyan ang pangako nila. I would hold our kabayan HR there responsible sa kanilang sinabi sa akin. Nag-bigay na sila ng word na itataas na nila ang suweldo by the year end. Kung hindi; kami na ang gagawa ng aksyon!

OWWA

Sa mga OWWA questions, pinag-isa ko rin po ang tungkol sa mga tanong ninyo at nilapitan ko ulit personally si Ms Yolly, welfare officer para sa inyong mga concerns. Marami ang pumasok na tanong ukol sa OWWA, pero hindi natin mapagbibigyan ang lahat.
BEN GARCIA: Maraming nagtatanong ukol sa business loan, disability benefits at educational benefits. Wala pa namang gustong kumuha ng death benefits...biro lang po, ha ha ha. Ang isa, si Danilo Nacua ng Cebu. Na-aksidente daw siya noong August 16, 2010, nagtungo daw siya sa embassy para magtanong ukol sa puede niyang makuha dahil inoperahan ang kanang kamay niya sabi daw sa kanya sa Pilipinas makukuha ang benepisyo?

YOLANDA PENARANDA: Tama ang sagot ng taong nakausap mo dito. Ang claim ng medical benefits ay sa Pilipinas. Iyan ay kung mayroon kang maipapakitang
resibo. Doon mo iyan sa iyong region puedeng makuha. Kung dahil sa aksidente at hindi ka na puedeng makapag-trabaho (mag-function) tulad ng dati, puede kang mag-claim ng disability benefits iyan ay kung miyembro ka ng OWWA. Para naman sa ibang mga tanong ukol sa OWWA tulad ng negosyo loan, educational benefits; sa rehiyon po ninyo kayo tumuloy at mag-submit ng inyong mga application. Wala pong processing dito sa OWWA; collecting lang kami dito ng OWWA membership. Pero tuloy ang aming pakiusap at panawagan na maging myembro ng OWWA for your own benefits. Nabangit ko na ang mga bagay na benepisyo ninyo last time. Please call us in these nos: 25325167/64, 25340671.

Ang susunod ay tanong kay Vice Consul Rea Oreta


BEN GARCIA: Kagagaling lang ni Mark sa embassy, Monday, magpapa-renew daw sana siya ng passport, pero pinabalik daw po siya kinabukasan noon, Tuesday, dahil tapos na daw ang quota that day na 50. Akala daw niya 100/day ang napa-processed na mga application sa passport (based on our interview), bakit 50 lang daw pala? At saka bakit may-quota?

REA ORETA: To Mark: The figure given last interview was an average, yes about 100 a day, but we imposed quota when we have only one machine functioning. Mark, during your visit probably we only have one machine functioning, and those who were accommodated were people who arrived from 9-10am in addition to those who got their forms filled up the day before. Kaya kami naglalagay ng quota kung isa lang ang nag-wo-work, sana po ay maunawaan ninyo.


Marami pang tanong ang hindi ko naipasok, pasensiya na po doon sa napakaraming nakapilang tanong, hayaan niyo't bibigyan daan din natin ang iba pa sa susunod. Up next: Pag-ibig membership naman ang ating tatalakayin. Hindi iyan pag-ibig mo hirang...ibang klaseng pag-ibig ang tatalakayin natin. Alam kong maraming kababayan natin ang gustong malaman ang ukol sa Pag-Ibig. Anong mga benepisyo ang kaakibat kung miyembro ka ng Pag-ibig. Kung mayroon kayong mga specific questions ukol sa usaping ito, itext po lamang sa akin dahil direkta nating ipapasagot iyan sa Pag-Ibig rep next week.

POLO: Katuwang ng Pilipino sa usapin ng trabaho, empleyo


Last week naibalita ko sa Kuwait Times daily (Oct 18, 2010 issue) ang tungkol sa labor agreement na maaring pirmahan ng Pilipinas at Kuwait sa malapit na hinaharap. Ito ay mahalagang balita para sa ating lahat at balitang dapat nating ikatuwa, kung ang pirmahan ay maganap. Nakapanayam ko si Labor Attache Vivo Vidal ukol sa usaping ito at magiliw naman niyang sinagot ang aking mga tanong ukol sa isyu. Sabi nga niya, kung magkakasundo ang dalawang bansa at magko-cooperate sa usaping ito, maaring magkaroon ng pirmahan at makinabang ng malaki ang mga Pinoy workers sa Kuwait. Ang usapin sa bilateral labor agreement ay lumutang dahil sa lumabas na balita noong unang bahagi ng Oktobre kung saan posible umanong suspendehin ang pagpapadala ng mga OFWs abroad bilang epekto ng bagong inamyendahang batas; Republic Act 10022 o mas-kilala bilang Migrant Workers Act, noong panahon ni dating Pangulong Gloria Arroyo.
Nakasaad sa bagong inamyendahang batas na dapat pumasok ang isang bansa sa kasunduan sa Pilipinas kung gusto nitong mag-hire ng manggagawang Pilipino. Subalit kapalit ng pirma ay ang pangakong pahahalagahan at pu-protektahan ang mga OFWs. Dahil sa hindi signatory until now o walang bilateral labor agreement ang Pilipinas at Kuwait, may-posibilidad ding ipagbawal muna ang pagpasok ng mga Pinoy sa Kuwait, although ang pahiwatig ni Atty Vidal ay malabo itong mangyari sa kasalukuyan.
Ayon sa kanya, maaaring magkasundo na ang Pilipinas at Kuwait ukol sa usaping ito at maaaring pirmahan ng Kuwait ang bilateral labor agreement. Mula pa noong pumasok ang mga Pinoy sa Kuwait mula noong early 70's tanging batas internasyunal ng International Labor Organization at syempre yung kanilang sariling batas dito sa Kuwait ang umiiral at nangangalaga sa ating mga karapatan dito sa Kuwait. Ang bilateral labor agreement ay magandang simula at pagkakataon for both parties to protect their own interests but also wellbeing of Filipino workers. Hari nawa ay matuloy ang pirmahan sa malapit na hinaharap!

Maliwanag ano po? Usapan sa paggawa ang bibigyang pansin ng Embahada at Ako portion. Pag-uusapan natin ngayon ang tungkol sa isyu ng POLO (Philippine Overseas Labor Office) o usapin sa paggawa. Binaha ako ng tanong ukol dito. At sa tingin ko hindi ko ma-aacommodate lahat ng mga pumasok na tanong sa akin ngayon araw, in fact isa lang na tanong ang puede kong isama sa ngayon. Yung tanong ng mga nagta-trabaho sa fastfood chain. Hindi ko puedeng banggitin ang pangalan ng fastfood company, pero aware ang maraming readers natin ukol sa concern nila, so sa mga nagtext na taga diyan, yes kayo ang tinutukoy kong fastfood chain sa tanong kay Atty Vidal.
Dahil sa baha nga po ang dumating na tanong ukol sa labor isyu, humingi pa ako ng isa pang pagkakataon kay Atty Vidal na muli kaming magkausap upang bigyang daan naman ang inyong mga tanong specifically. Abangan ninyo ang mga sagot sa inyong mga katanungan sa susunod na labas ng Embahada at Ako.


Usapang paggawa (labor)


BEN GARCIA: Ano ang function ng POLO sa Kuwait?

VIVO VIDAL: The POLO is an operating arm of the Department of Labor and Employment overseas (abroad) for the welfare, protection, assistance, and job generation of OFWs. The job generation and deployment of workers are just two of our main functions but perhaps the core and very important mandate which we are doing as DOLE representatives. Kami kung baga ang naatasan ng DOLE na mag-hanap ng probable labor markets para sa ating mga OFWs. As per the projection of many economists, Kuwait will be the next country in the Middle East to spur economic but gigantic boom (growth) just like Dubai and Qatar. Ang kagandahan, mas-prefer nila ang Filipino workers dahil sa ating abilidad. Kaya malaki ang posibilidad na dumoble pa ang bilang ng mga Pinoy workers sa Kuwait. Sabi ng mga foreign employees, trusted nila ang mga Pinoy dahil bukod sa masisipag, aba'y madali pang matuto. Magaling ang ating inter-personal and communication skills. Ang maganda sa Kuwait mayroong silang pondo, mayroong pera na kung kakailanganin madali nilang makuha. Di tulad ng ibang bansa, sa atin halimbawa, mangungutang muna. Sila dito ready na ang pera for disbursement. Kung matutuloy ang proyekto siguradong matatapos dahil mayroon silang perang hawak. Kapag nagtrabaho ka naman sa Kuwait, ang suweldong ibinibigay ay naaayon sa standards or scale na puedeng makatulong sa pamilya ng isang OFW.

BEN GARCIA: Mayroon bang quota ang pagpapadala ng Filipinos sa Kuwait? Mga ilang libo na ba tayo dito sa Kuwait?

VIVO VIDAL: Wala pa naman silang ibinibigay na quota sa atin. Pero kapag natuloy ang pirmahan ng bilateral labor agreement ng dalawang bansa, baka magkaroon, pero okay lang, maliit pa ang pupolasyon natin dito compared sa ibang mga nationals. Ang mahalaga sa bilateral labor agreement kung signatory ang dalawang bansa, mapipilitan silang sumunod sa gusto natin/nila o ayon sa sinasaad ng kasunduan. Sisiguruhin naman natin na ayon sa kabutihan ng ating mga manggagawa ang pipirmahang kasunduan.
Wala pa man ang labor agreement na iyan, patuloy na sa pagdami ang OFWs dito sa Kuwait. Naaalala ko nga, noong una kong assignment dito bilang assistant labor attache, nasa around 80,000 lang po tayo dito, pero ngayon ay 165,000 na and before the year-end aabot na tayo sa 180,000. Ang inaasikaso natin sa POLO sa ngayon ay ang maipatupad ang batas sa pasahod natin para sa ating mga OFWs. Ang nai-set na minimum wage ng Pilipinas ay at least KD120 or US$400 monthly pay. Iyan ay ipinatutupad natin strictly sa mga kumukuha ng job orders. Nakalagay iyan sa kontrata. Once na hindi tumupad ang employer; mayroon tayong habol. Pero aminado tayo na ang pagpapatupad nito ay hindi perpekto. Ang pagpapatupad ng minimum wage ng Pilipinas para sa mga household workers ay paraan upang mabawasan ang pagdating at pag-alis sa Pilipinas ng maraming domestic helpers. Bukod diyan gusto rin nating umangat ang bilang ng mga skilled workers sa Kuwait. Dahil sa mga planong proyekto sa Kuwait, inaasahan natin na mas-lalong dadami at bibilis ang pagpasok ng mga Pilipino dito. Iyan ay kung matutugunan natin dahil medyo bumababa na rin ang mga walang trabaho sa ating bansa.
Karamihan pa rin sa mga pumapasok dito sa Kuwait ay mga household service workers, sa tingin ko ay mari-reverse na ang trend, mas-dadami ang skilled workers lalo na sa pagsisimula ng proyekto. Marami kasi tayong kababayan na nakapag-aral naman, marami dyan mga teachers, pero ang napupuntahan nilang trabaho ay domestic helpers. Sayang ang skills/talents nila.

BEN GARCIA: Sinu-sino naman ang mga katulong ninyo sa pagpapatupad ng mga programa para sa mga OFWs sa Kuwait?

VIVO VIDAL: Unang-una katulong natin sa pagpapatupad ng mga programang may-kinalaman sa mga OFWs dito sa Kuwait ang head of mission natin si Ambassador Shulan Primavera. Sa embahada mas-pinalakas ni Ambassador Primavera ang Assistance to National Unit (ANU). Lahat ng mga police cases at mayroong mga inaresto halimbawa sila sa ANU ang kimikilos to assist them. Sa mga tumatakas na OFWs at employer-employee problems kami sa OWWA at POLO ang humahawak niyan. Sa POLO/OWWA offices marami akong katuwang dito tulad ni Ofelia Castro, ang ating Labor Attache I. Si Ms Castro ang naatasan kong umalalay sa mga usapin may-kaugnayan sa visa 18 workers. Nariyan din sina Welfare Officers Yolanda Penaranda at si Atty William Merginio para sa mga distressed 20 visa workers. Si Omar Khalil ang humahawak sa processing ng job orders/contracts para sa visa 18 at si Lucy Halili sa processing/contracts ng 20 visas. Si Lucy din ang tumatayong care-taker ng FWRC. Si Blas Marquez ay in-charge sa liquidation ng mga expenses sa POLO at OWWA at punong abala sa mga kitchen requirements. Si Evangeline Quinoy ay in-charge sa collection ng OEC, pero siya din ang tumatayong internal at external communication and admin staff ko. Nag-aaverage tayo ng contracts/job order ng 100-120 a day. Kulang pa ang staff kung tutuusin, pero mayroong darating na dalawa pa before the year-end.

BEN GARCIA: Anong oras nagbubukas ang POLO/OWWA?

VIVO VIDAL: Nagbubukas talaga ang POLO/OWWA and the embassy as a whole ng alas-otso ng umaga. Ang business transaction ay simula ng 8:30am para makapag-handa naman kami. Hanggang 2pm na iyan. Pero mayroon namang lunchtime ng 12pm, pero kami dito kahit tapos na ang 2pm public transaction, kapag marami pang trabaho, nag-i-stay talaga kami sa embassy ng hanggang 5pm or even more.

BEN GARCIA: Sinu-sino ang mga OFWs na puedeng magpunta dito para humingi ng tulong at kailan kami pupunta to seek help, anong mga grounds? What about sa Shuon, kailan kami puedeng magtungo doon to ask for assistance?

VIVO VIDAL: Lahat naman puede naming matulungan. Anumang kaso mayroon sila. Mas-ini-encourage nga natin ang ating mga kababayan na personal na magsadya dito kung mayroong problema sa trabaho at hindi kami gaanong nag-iintertain sa telepono; kasi mahirap at mas-maganda talaga ang nagkikita tayo. Para talagang magkaliwanagan hindi yung sa telepono lang. We give attention to everybody whatever their cases are. Sa Shuon, sinumang visa 18 workers ay ini-encourage din nila na magtungo doon ng personal sa kanilang tanggapan. Puede silang tumuloy doon (Shuon) ora-mismo, pero kung gusto nila ng assistance ng POLO, gagawa kami ng paraan. Ang shuon ay para sa visa 18 lang, hindi kasama ang mga household workers. Tulad ng sinabi ko, mayroon tayong shortage sa staff iilan lang ang puedeng makalabas dito to assist our kababayans. Kaya kung hindi mapagbigyan, huwag naman sanang sasama ang loob. Kung mayroon pang panahon, iset natin ang right day and time para mag-tugma sa schedule natin pareho. Sa POLO, we are doing our best to assists individuals/groups kung kinakailangan.

BEN GARCIA: Sa mga lumalabag na employers, anong parusa ang ipinaataw natin sa kanila. Mayroon na bang mga companies/individuals ang nakasuhan na.

VIVO VIDAL: Sa mga lumalabag na employers dahil wala naman tayong police at court powers dito, ginagamit namin ang aming kapangyarihan to suspend job orders man iyan o kahit individual employers, kung nagkasala sila, hindi na natin sila bibigyan ulit ng workers. May-data-base kami dito para sa mga notorious employers. Hindi namin sila pinapayagang makapag-hire ng Pinoy workers. Puede kaming magkansela ng job orders lalo na kung mayroong naagrabyadong kababayan. Habang maliit lamang na bilang ang mga notorious employers, marami namang company/employer ang sumusunod sa ating patakaran. Ang kagandahan, may-takot ang mga employers dito sa kanilang immigration office. At alam ng immigration nila dito ang mga notorious employers, kaya unti-unti na silang natututong sumunod sa tamang proceso at batas.

BEN GARCIA: Ano naman pong mga alituntuning dapat naming tandaan para hindi kami maloko at magkaroon ng mas-malaking problema dito?

VIVO VIDAL: Ang number one; check the profile of the company. Go to the reliable agencies sa Pilipinas. Mas-maganda na makipag-deal lamang sa mga registered at licensed na recruitment agencies na nasa talaan ng POEA. Icheck nila ang backgrounds ng kampanya, we are in the age of technology isang click lang malalaman mo na ang background ng company, basahin at alamin, tingnan kung ano ang kanilang records. Go to the proper and right process...sumunod sa tamang proceso. Huwag padadala sa mga sweet talks ng recruiters. Pagdating dito, kung hindi ikaw puedeng magtungo sa embassy, ang company ang inatasan namin na magreport sa amin ng mga arrival ng Pilipino. Hindi na namin iniisa-isa o inu-obliga ang isang Pinoy na mag-punta dito sa embassy to register their names, kasi, based sa contract, moment na dumating dito sa Kuwait ang empleyado, sumasahod na siya. Ang company/employer ang sinasabihan namin na mag-report ng arrival ng isang Pilipino. Sa mga katulong naman, ang partner agencies nila dito ang mag-rereport sa amin sa mga dumarating na Pilipino.

BEN GARCIA: Sa mga housemaids ano ang limitasyon o grounds para mag-disisyong tumakas o umalis sa kanilang employer?

VIVO VIDAL: Wala kaming ini-encourage na pagtakas sa kahit kaninong employer. Pero kung minamaltrato ka, may-physical assault nang nangyayari, rape, hindi pinapakain, may-unpaid salaries two months and above, mga grounds iyan na hindi ka puedeng magtagal sa ganyang uri ng employer. Iyan ang panahon to seek help and advice from us. Pero yung mga minor cases halimbawa nasigawan lang, over-work, hindi lang nagustuhan ang kasama, masungit ang employer, bigyan naman nila ng allowance ang employer. In the first place, bago pa man umalis sa Pilipinas ang isang DH, mayroon nang orientation seminar yan ukol sa kultura at mga ugali ng tao dito sa Gitnang Silangan, so dapat alam nila how to handle things. Kung balat sibuyas, siguro hindi bagay na DH. Baka nga nagkamali lang talaga sila sa piniling trabaho. Ganunpaman, once na nagpunta kayo sa amin hindi namin kayo tatalikuran, binibigyan ang lahat ng patas na pagtrato at kaukulang tulong na marapat lamang sa isang OFW. Katuwang namin sa pag-resolba ng problema ng mga runaway housemaids ang recruitment agencies nila at syempre, hindi mapapadali ang pag-lutas ng problema kung wala ang local authorities dito. Ang kanilang pakikipagtulungan ay mahalaga to resolve cases concerning OFWs. Sa pagdating ng OFWs, kadalasang ginagawa namin ay tinatawag muna ang ahensiya, tapos ang employer. Responsibilidad ng agency na tulungan ang mga tumatakas nilang hired workers. Tumutulong naman talaga sila kahit papaano. Kasi mahirap din na sa gobyerno na lang natin inaasa ang pagkain ng more or less 150 runaway housemaids. Sa bigas pa lang 50-80KG ng rice ang nauubos per day.

BEN GARCIA: Tungkol naman sa US$400 salary, bakit kaya hindi naipatutupad iyon?

VIVO VIDAL: Minimum salary iyan ng OFWs, hindi lang sa housemaids. Magandang pagkakataon para sa lahat kasi naging salary baseline natin iyan eh. Pero ang totoo hindi naman talaga tumutupad ang ilan, lalo na sa domestic helper. Iyan nga ang pangit saw ala tayong bilateral agreement kasi, kung ano ang gusto natin hindi natin puedeng ipilit. Kung mayroon tayong bilateral labor agreement, mayroon tayong basehan at puede tayong mag-deamnd. Pero, iyang isinet na sahod ng DOLE ay ipatutupad natin iyan. Hindi nga lang perpekto. Alam din natin na ang Kuwait at mga bansang nangangailangan ng ating labor services ay puedeng maka-afford sa $400 minimum salary na iyan.

BEN GARCIA: Pero bakit marami pa ring companies sa Kuwait ang hindi tumutupad sa pagbibigay ng US400 monthly pay, tulad halimbawa ng sikat na fastfood chain at ilang mga hospitality companies? Marami akong natanggap na text messages mula sa kanila na hindi raw po nila natatanggap ang KD120 monthly pay, dahil ibinabawas daw ang food, transportation and accommodation.

VIVO VIDAL: Kinausap na namin ang mga companies na hindi tumutupad sa ating itinakdang monthly pay for our Pinoy workers. Binalaan na natin sila na hindi na sila mabibigyan ng Pinoy workers ulit kung patuloy silang lalabag dito. Yung fastfood na binabangit mo, nangako silang by the year end ay mai-aadjust na nila ang suweldo ng kanilang mga workers. Sabi ko nga sa kanila, ang KD120 ay halaga na dapat matanggap ng isang mangagawa matapos silang magtrabaho ng isang buwan, yung additional na basic needs dahil galing sila sa Pinas, tulad halimbawa ng accommodation, transportation and food, hindi iyan ibinabawas sa KD120 na monthly pay nila. Dapat buong KD120 monthly salary makuha ng isang Pinoy worker. Iyan ay maliwanag sa contract na pinipirmahan nila between workers and employers. Patakarang pinagtibay ng POEA under our Department of Labor and Employment. Wala na rin kaming pinapayagang Pinoy cleaners/teaboys, wala kaming pinipirmahang job orders para sa mga trabahong iyan.

(Ang ibang tanong ukol sa labor/paggawa ay bibigyang daan ko next week. Kung mayroon pa kayong concerns ukol sa subject na ito o marahil kumento/suggestions ipadala lamang sa numero na naka-post sa itaas na bahagi ng column na ito. Maraming salamat po!-Ben Garcia)

Kambal na pasakit


Masaya akong wala siya


(Huling yugto sa padalang liham kasaysayan ni Marites Tura)

Kung bakit nabuksan ang ginagawa ng asawa ko sa kapatid kong 9 years old pa lamang that time ay dahil sa sumambulat ng iyak ang kapatid ko habang naglalaba sa may-poso malapit sa amin. Nagulat ang mga taong naroroon, nag-hinala ang mga naroroon na baka inaabuso ang bata. Kinuha siya ng kapit-bahay naming taong simbahan, kinausap, at nagsabi ng totoo ang kapatid ko. Kasi noong umaga pala noon, ginamit siya ng asawa ko. Agad siyang ipinatingin sa doctor at nalaman ngang totoo ang sinasabi ng kapatid ko. Dinala siya sa tiyahin ko, sabi ng mga pulis sa kanila, huwag munang ipapaalam sa amin ang nangyari kasi, gagawa pa raw sila ng warrant of arrest para sa asawa ko. Sa bahay naman, mayroon nang pulong na nagaganap sa bahay ng lola ko, hindi ako isinali, naroroon lahat ng kapatid ko. Maya-maya, nagtatakbuhan na ang mga kapatid kong lalaki, hinahanap na sa akin ang asawa ko. Sabi ko, andun sa kakahuyan. Sabi ko sa kanila ano ang nangyayari, bakit kayo parang mga buang na-nagtatakbuhan? Nagsitakbuhan ang mga kapatid ko patungo sa lugar kung saan naroroon ang asawa ko. Ako naman, para na akong naguguluhan sa mga nangyayari sa paligid ko. Maya-maya pa dumating ang mga pulis kasama ng mga tito ko, tumuloy din sa kakahuyan na kinaroroonan ng asawa ko. Marami nang nakatingin sa bahay, yung isang miron, sabi sa akin, wala ba daw talaga akong alam na ni-rape ng asawa ko ang kapatid ko? Wala akong naisagot, ang alam ko, nagpunta ako sa loob ng bahay, kumuha ng itak para patayin ang asawa ko.
Noong tumatakbo ako patungong kakahuyan, pinigilan ako ng mga pulis. Kinuha ang itak na dala ko at ang alam ko lang naroroon na ako sa loob ng bahay. Nahimatay pala ako sa sama ng loob. Na-corner nila ang asawa ko, umamin sa kasalanan niya. Binawian kami ng mga anak ko ng sarili kong mga kapatid. Nariyan at naranasan naming pagkaitan ng pagkain. Binugbog din nila ang mga anak ko, dahil alam na raw namin ang kamanyakan ng asawa ko, hindi pa raw namin sinasabi. Sobrang hirap ang naranasan namin matapos na makulong ang asawa ko. Nahinto ang mga anak ko sa pag-aaral, dahil wala naman akong trabaho, wala na akong gagastusin sa kanila. Wala na nga kaming makain noon. Kaya matapos ang ilang buwan, nagpasiya na akong umalis at nagtungo ako sa lugar ng asawa ko sa Zamboanga. Hindi ko pa dala ang mga bata noon, pero ang plano ko talaga, kausapin ang nanay ng asawa ko na pansamantala nilang kupkupin ang mga anak ko. Pagpasok ko sa bahay nila, nagulat ako, naroroon ang asawa ko. Gusto akong yakapin, tinadyakan ko nga at hindi na siya nakalapit pa sa akin. Nakalaya ang asawa ko dahil pala sa na-closed daw ang kaso, wala daw kasing uma-attend sa hearing ng kapatid ko. Iyon pala, yung abugado nabayaran na. Pinadadalhan daw kami ng notice para sa hearing, hindi ibinibigay sa amin ng abugado ang notice kaya walang nakaka-alam na mayroon palang hearing. Kaya isinara ang kaso laban sa asawa ko at naka-laya na siya.
Doon na rin ako nagtrabaho sa Zamboanga bilang katulong. Ang sahod ko ay P1,200 lang masaya na ako noon kasi sa tuwing sahod, pinupuntahan ko sila sa lola nila. Tatlong taon ang ganuong sitwasyon ko. Nakikita ko ang asawa ko na naroroon sa nanay niya, wala na akong pakialam sa kanya. Hanggang sa na-boring na rin ako at sobrang nalungkot sa nakikita kong sweetness ng pamilyang napuntahan ko. Lagi na lang akong umiiyak kasi yung mga anak ko wala mang ganuong buhay. Kaya nagpaalam akong aalis na lang, mababait ang mga amo ko, agad naman silang pumayag nang magpaalam ako. Sa isa kong tiyahin sa Zamboanga City ako tumira, doon naman, nakakita ako ng magaang na trabaho. Bantay sa isang sari-sari store. Sa unang sahod ko, bumili ako agad ng cellphone hanggang sa makilala ko sa pamamagitan ng text ang isang taong naging tatay ng bunso kong anak. Nagmamahalan kami, pareho halos ang buhay namin, kaya mabilis kaming nagkaunawaan. Apat na taon na ngayon ang anak namin, ang bago kong asawa, taxi ang dina-drive niya ngayon. Sa April 2011 ang uwi ko sa Pilipinas. Gusto na naming magpakasal sa pag-uwi ko. Pero kasal ako sa una kong asawa. Gusto ko pa ring maipakulong ang dati kong asawa para magkaroon ng tunay na hustisya ang kapatid kong babae na halos isang taon niyang ginahasa. Ano kaya ang mabuting gawin para maipakulong ulit siya?
Gumagalang at nagpapasalamat,
Marites Tura

(Inaanyayahan ko po kayong ibahagi sa pamamagitan ng text messages ang inyong opinion, o comments sa nabasa ninyong liham kasaysayan. Ipada ang mensahe sa Tel 97277135. Kung gusto mo namang ibahagi ang iyong kuwento, puede rin po kayong makipag-ugnayan sa numerong iyan, para sa mas-mabilis na praan ng pagpapadala ng inyong mga liham. Maraming salamat po!)

Embahada at Ako

Ano ang pakinabang ko sa OWWA?

Miembro ka na ba? Iyan ang tanong na nakita kong nakasulat sa isang poster na makikita sa embahada ngayon. Ang sabi sa akin ni Welfare Officer Yolanda U. Penaranda, kararating lamang ng poster na iyon noong Mierkules. Bahagi daw po iyon ng kanilang maspina-igting at agresibong kampanya upang mapalawak ang membership ng OWWA.
Bakit nga ba kinakailangan tayong maging miembro ng OWWA? Mayroon ba akong pakinabang sakali't miembro nga ako ng OWWA? Ang pagiging miembro ng OWWA ay sapilitan para sa isang OFW, iyan ang alam natin. Hindi ka puedeng umalis ng Pilipinas hanggat hindi ka nagbabayad ng iyong OWWA membership. Ibig sabihin kung dumaan ka sa legal na proseso, hindi mo maiiwasan ang maging miembro ng OWWA. Bawat umuuwing Pilipino mula sa ibang bansa ay kailangan ding magbayad ng OWWA membership.
Mura lang naman kung tutuusin ang membership at mayroon namang ipinapangakong benepisyong hatid ito para sa ating lahat.
Samantala yung dating medicare na naging Philhealth ngayon ay humiwalay na pala ito sa OWWA. Dati po kasi ay kasama itong serbisyo ng OWWA.
Kung hindi pa natin ito natalakay ngayon ay wala pa idea ang marami sa atin na itong Philhealth ay hiwalay na pala sa OWWA.

Tulad ng OWWA membership, malaki ring tulong ang Philhealth sa atin kung miembro tayo ng Philhealth. Ang kagandahan nga daw sa Philhealth, kung miyembro ka nito, hindi lang ikaw (OFW) ang puedeng mabigyan ng ayuda, maging ang immediate members ng iyong pamilya ay puedeng makinabang dito, hindi tulad ng OWWA medical benefit na ang puede lang maka-avail ay ang mga miembro nito.

Ito ang bahagi ng aking panayam kay Yoland Penaranda; tumatayong head ng OWWA sa Kuwait at isa sa dalawang Welfare Officers na naririto ngayon at nakatutok sa kapakanan ng mga OFWs sa Kuwait. Ang isa pa ay si Atty William Merginio. Sila ang mga OWWA representatives ng Pilipinas sa Kuwait.



Usapang OWWA

BEN GARCIA: Ano po ang OWWA at ano ang trabahong kaakibat nito?
YOLANDA PENARANDA: Ang ibig sabihin ng OWWA ay Overseas Workers Welfare Administration. Ito ay ahensiyang sangay o sakop ng Department of Labor and Employment. Ang ahensiyang ito ay nabuo to protect the interest and welfare of overseas Filipinos and their families. Tulad ng OWWA offices abroad, ang OWWA sa Kuwait ay under ng Philippine Overseas Labor Office (POLO) sa ilalim ng pamumuno ni Labor Attache Vivo Vidal at kami ay isang pamilyang nagtutulong-tulong para gampanan ang trabahong inaatang sa amin dito ng Pilipinas sa ilalim ng pamumuno ni Ambassador Shulan Primavera. Bukod sa aming dalawa ni Atty William, we have two administrative assistants, sina Marne Halanesat at RJ Aguilar. Mayroon kaming dalawang interpreter at isang driver. Kapakanan ng OFWs ang sentro ng aming serbisyo. Mayroon tayong 17 regional offices sa ibat-ibang sulok ng Pilipinas. Kung mayroong problema ang isang OFW, yung kamag-anak nila sa Pilipinas, puede silang dumulog ng derekta sa aming regional offices. Marami kaming emails na natatanggap mula sa pamilya ng OFWs mula sa Pilipinas at nagko-coordinate kami sa pagresolba ng kung anumang problema mayroon tayo.
Para sa kapakanan ng ating mga kababayan, babangitin ko ang ating mga regional offices sa Pilipinas. Mayroon tayo sa Baguio City, La Union, Tuguegarao, Pampanga, Cavite, Calamba, Quezon City, Legazpi City, Iloilo City, Cebu, Tacloban, Zamboanga, Cagayan de Oro, Davao City, Coronadal, Cotabato City, Caraga and Butuan City. Kung mayroong concern sa runaway housemaids at kailangan ng assistance, agad nating tinutugunan ang kanilang panga-ngailangan. Ang recruitment agency agad ang una nating tinatawagan. Pinapaalam din namin sa main office or specific regional offices kung saan nakatira ang OFW at sila na ang magsasabi kung kinakailangan sa kanilang pamilya about sa condition ng OFW na nasa ilalim ng aming pangangalaga.

BEN GARCIA: Anu-anong mga benepisyong hatid ng OWWA?

YOLANDA PENARANDA: Kung miembro ka ng OWWA ito ang mga benepisyong puede mong pakinabangan. Una, Health Program for OFWs (HealthPro), kung nagkasakit halimbawa ang isang OFW at kinaki-ilangang dalhin sa ospital,(local post o sa Pilipinas) subsidized ang medical and hospitalization services ng OWWA. Puede ring maalalayan ang isang OFW sa kanyang pagpapagaling. Pangalawa, sakali't masangkot ang isang OFW sa aksidente na pansamantala niyang ikina-paralisa, puede siyang mag-claim ng disability benefit na hindi bababa sa P50,000. Kung total disability naman, P100,000. Pangatlo, sa mga namamatay na OFWs, hindi natin iyan hinihingi; pero ang sa natural death causes, puede mag-claim ang kamag-anak sa OWWA ng P100,000. P200,000 naman sa accidental death, that of course in addition to P20,000 burial benefits. Liban diyan, puedeng mag-avail ang OWWA members ng education and training benefits. Iyan ay libreng ipinagkakaloob sa mga mahihirap o deserving students. Mayroong mga universities/colleges na affiliated ng OWWA bukod sa TESDA. Ang scholarship ay bukas din sa pamilya ng OFWs, from P20,000 up to 60,000 pesos ang ibinibigay na ayuda ng OWWA. Mayroon ding livelihood at reintegration program para sa returning OFWs. Mayroon lang kailangang isatisfy na mga dokumento para makuha ang anumang benefits o kahit anumang loan.

BEN GARCIA: Magkano ang dapat bayaran para maging miembro ng OWWA? At ilang taon ang bisa (validity) nito?

YOLANDA PENARANDA: Ang membership fee ay US$25 o hindi tataas sa KD7.500 o depende sa palitan ng piso sa dollar. Iyan ang bayad sa membership sa OWWA, ang OEC (Overseas Employment Certificate) ay kailangan ding bayaran ng 750fils, mapupunta naman iyan sa Philippine Overseas Employment Administration, kung saan, kapag may-hawak ka nito, libre o tax free ka. Iyan ay katibayan na mayroon kang trabaho sa Kuwait at gusto mo lamang magbakasyon sa Pilipinas. Magkaiba po ang OEC at membership sa OWWA. Ang bisa naman ng membership sa OWWA ay two years lang at ang OEC ay two months. Kung halimbawa grupo or company, puede kaming mag-arrange ng mga officers na taong sasadya sa kanilang lugar (sa site) nila para doon magbayad.

BEN GARCIA: Paano kung mag-expire ang two-year membership ko, hindi ako umuwi, ibig sabihin ba nito hindi ako puedeng mag-loan sa pagpasok ng three years ko?
YOLANDA PENARANDA: Hindi. Kailangan munang patunayang miyembro ka ng OWWA. Kaya nga ang payo natin sa lahat ng OFWs, laging ia-update ang iyong membership sa OWWA every two years.

BENGARCIA: Pakiliwanag nga po ito, sino po ba talaga ang dapat magbayad ng aking OWWA membership, ako ba o employer ko?
YOLANDA PENARANDA: Dapat employer ayon sa alituntunin ng ating gobyerno, nakasaad din iyan sa mga contract na pinirmahan ng employer at employee. Iyan ay compulsory sa kontrata ng domestic helpers, at sa 18 visa, naman depende sa contract.

BEN GARCIA: Gaano katagal ang processing ng loan o pag-claim ng benefits? YOLANDA PENARANDA: Hindi naman ganun katagal. Mayroon lang hihinging papers ang regional offices at kung masatisfy ang OWWA requirements, agad naman i-re-release ang loan o benefits na kini-claim ng OFW.

BEN GARCIA: Puede bang mag-file ng loan sa Kuwait? YOLANDA PENARANDA: Hindi. Puedeng ifile iyan sa mga regional offices o maging sa headquarters natin sa Manila.

BEN GARCIA: Bakit kailangan akong magbayad dito? Ano ang advantage sa Kuwait compared sa Pilipinas?
YOLANDA PENARANDA: Ang advantage ng pagbabayad dito ay malaki. Una-una, hindi ka na mahihirapan pang pumunta sa headquarters ng OWWA o sa inyong regional offices. Alam kasi ng OWWA na ang bakasyon ng isang OFW ay limitado lamang. Kung pupunta ka pa sa OWWA para lang magbayad ng iyong membership ay kakainin ang oras mo doon. Minsan nga kulang ang isang araw dahil sobrang haba ng pila. E kung dito ka magbabayad menus na ang iyong hirap at pagod. Paka-isiping mabuti na ang OEC ay valid lamang ng two months. Kung tumagal ka sa Pilipinas ng more than two months, hindi na iyan valid, kaya kailangan kang magpunta ulit sa OWWA office para bayaran iyan.

BEN GARCIA: Kapag ba nangutang sa OWWA, obligado akong bayaran ito? E papaano kung nagkasakit ako at hindi na ako puede pang makapag-abroad?
YOLANDA PENARANDA: Oo, mayroon kayong kontratang pipirmahan. Kailangan kasing tumupad ang OFW sa usapan. Kaya nga sa atin, mayroong mga tumutulong doon, binibigyan kayo ng seminar, at magbibigay sila ng project proposals, halimbawa sa negosyo, yung angkop at babagay sayong kakayanan. Hindi kayo pababayaan ng OWWA, tututukan ang negosyo para mapalago at matulungan kayo halimbawa sa marketing.

BEN GARCIA: Ang mga susunod na tanong ay mga padalang text messages mula sa ating readers: Si Mila ng Shaab ay nagtatanong tungkol sa sitwasyon ng kanyang nanay na umabot na sa gulang na 69 at mag-reretiro na daw. Ano daw pong benefits ang puedeng makuha ng nila sa OWWA?

YOLANDA PENARANDA: Mayroon din siyang puedeng makuha kung siya ay miembro ng OWWA. Kung hindi naman, puede kaming mag-rekomenda in consideration sa length ng kanyang serbisyo sa Kuwait; puede kaming humingi ng finanacial assistance para sa kanya. Tawagan mo lang ako sa number ko Mila.

BEN GARCIA: Ito namang isa si Daisy ng Farwaniya, may-sakit daw po ang tatay niya, cancer, anong puedeng makuha sa Philheath? Separate daw ba ang puede niyang makuha sa OWWA o pareho lang ito?

YOLANDA PENARANDA: Ang OWWA membership ay mapapakinabangan lamang ng isang miembro. Hindi ito transferable sa kanyang immediate family, unlike Philhealth. Sa Philhealth, puedeng ma-avail ng immediate family niya ang medical assistance, kaya ang payo ko sa lahat, huwag kalilimutang bayaran ang membership sa Philhealth at syempre huwag ding pabayaan ang OWWA.

BEN GARCIA: So puede bang magbayad ng Philhealth ang isang OFW dito?

YOANDA PENARANDA: Hindi po. Sa Pilipinas lang ang bayaran nito. Ang sabi ko nga, ito ay semi-private entity na ngayon at hiwalay na ito sa OWWA, pero compulsory ito sa mga lumalabas na OFWs.


BEN GARCIA: Mula naman po ito kay Crisanta R. Silva, simula daw nang magbayad siya ng Philhealth, hindi raw niya kailanman nagamit ito, puede raw bang ma-excuse siyang magbayad next time. O puede raw kayang ma-convert ang kanyang benepisyo sa-cash?

YOLANDA PENARANDA: Habang hindi ako ang spokesperson ng Philhealth, ang pagkakaalam ko hindi naman puedeng ma-iconvert sa cash ang Philhealth, syempre kaya nga specific sa health reasons lamang iyan. Laan po iyan sa mga emergency health cases.


BEN GARCIA: Matagal na na daw pong miembro ng OWWA si Patricia ng Qurtuba, pero wala naman daw siyang pakinabang o nakukuhang benefits? Puede bang ang beneficiary niya raw sa Pilipinas ang mag-claim? Anong mga papers ang kailangan?
YOLANDA PENARANDA: Kung scholarship halimbawa ang claim, pupunta lang kayo sa inyong regional office, kailangan lang siyang mag-provide ng (SPA) special power of attorney (kuha mula dito sa Kuwait) at iyon ang ipi-presenta sa OWWA office. Kung negosyo naman ang gustong i-avail, puede rin ang kapatid o magulang. Basta mayroon lang SPA na ipi-presenta at puede iyang maisa-ayos. Hihingi siyempre ng iba pang dokumentos, once na nakumpleto ito, tuloy ang transaksyon.

BEN GARCIA: Tanong naman mula kay Precy ng Salmiya, dati daw siyang DH sa Sabah Salem, mag-one year na raw siya, lumipat siya sa bagong employer, pero wala na siyang legal papers ngayon, siguro ay TNT na ito ngayon. Puede daw bang mag-claim ng educational benefit ang kanyang anak?

YOLANDA PENARANDA: Kung one year pa lang siya at nakapunta siya sa Kuwait ng legal, ibig sabihin ay valid pa ang two year OWWA membership niya. Ang educational benefit ay puedeng niyang makuha kung deserving at mai-pu-provide niya ang mga dokumentong kina-kailangan. Hingi lang siya ng SPA sa embassy at iyon ang ipapadala niya sa anak niya o sa asawa para magamit sa paghingi ng educational assistance. Sabi ko nga, iyan ay libre, hindi loan, pag-aaralan ng OWWA ang inyong sitwasyon.

BEN GARCIA: Ito namang last question ay mula kay Nora ng Maidan Hawally, sabi niya, one year six months daw siya sa dating niyang amo, bayad siya sa OWWA; kung pagsasamahin tatlong taon na siya halos, pero wala na daw siyang legal papers, (Ibig sabihin wala na rin siyang legal residency sa Kuwait), ano daw ba ang puedeng gawin para ma-activate ulit ang membership niya sa OWWA? Puede daw bang maging miembro ng OWWA kahit walang legal residency sa Kuwait?

YOLANDA PENARANDA: Ang isang OFW na wala nang residency or valid work permit ay puedeng maging miembro ng OWWA sa pamamagitan ng voluntary membership. Kung ikaw ay nahahanay sa ganitong sitwasyon, may-pag-asa pa at puede mo ring makuha ang mga benepisyong laan sa regular members ng OWWA.



(Next week, ang isyu ay tungkol sa labor related matters. Inaanyayahan ko po kayong sumali, makialam at maging laman ang inyong mga tanong ukol sa labor sa susunod na talakayan. Si Atty Vivo Vidal, Labor Attcahe ng Pilipinas ang aking kakapanayamin. Ipadala ang inyong mga tanong, reaksyon, kumento sa numerong nasa itaas-Ben Garcia).

Embahada at Ako

Makabuluhang pagtalakay sa paksang may-kinalaman sa mga OFWs sa Kuwait. Usapang magbibigay impormasyon; usapang deretsahan, walang kinikilingan! Lilinaw sa mga isyung kasama ako, ikaw at tayong lahat kabayan... Embahada at Ako.


Electronic passport, tugon ng Pilipinas sa ICAS



(Ang column na ito ay laan sa ating mga kababayan upang matugunan ang samut-saring tanong/daing may-kaugnayan sa mga Pinoy sa Kuwait. Puwede kayong sumali sa pamamagitan ng pag-ti-text sa aming numero 97277135. Makialam, magtanong, magbigay kumento/opinion at imungkahe ang paksang gusto mong pag-usapan natin.)



May-tatlong buwan na pala ang nakakaraan simula ng ipatupad fully ang electronic passport. Siguro dahil sa mga balitang pulitikal sa Pilipinas, natabunan ang balitang e-passport. Alam natin na noong June 30, 2010 ng mag-simulang maupo ang bagong halal na pangulo ng bansa; si Pangulong Noynoy Aquino III. Lahat ng mga balita ay ukol sa kanya, at ukol sa bagong administrasyon. Minsan kong naibalita ang tungkol sa e-passport, subalit iilan lamang sa atin ang nakakaalam na bago na pala at fully implemented na ang electronic o hi-tech na sistemang ito sa passport. Kung inyong natatandaan, ilang taon pa lamang ang nakakalipas simula nang ipatupad ang Machine Readable Passport (MRP) o brown passport, (ipinalit sa green passport) marami na ang naka-avail, at nagandahan ang ilan, pero heto, ipinatutupad na pala ang mas-high-tech pang passport. Kulay brown din po ang kulay at ang kaibahan lamang bar-coded na ito ngayon. Ayon kay Vice Consul Rea Oreta, alam ng gobyerno preparasyon lamang o transition sa mas-high-tech na e-passport lamang pala ang MRP. Liban sa high-tech passport, maraming pang tanong ang gustong malaman ng ating mga kababayan ukol sa usapang passport.

Ito ang pilot column sa 'Emabaha at Ako'. Tatalakay, tutugon, lilinaw sa inyong mga tanong ukol sa paksang Passport. Kausap ko po sa pilot episode na ito si Vice Consul Rea Oreta. Mula sa Filipino Panorama, maraming salamat po sa Embahada lalo na kay Ambassador Shulan Primavera sa inyong bukas palad na pagtugon sa kahilingang ito ng marami sa ating readers. Heto ang bahagi ng aking panayam at pakikipag-usap kay VC Rea.




Usapang Passport




BEN GARCIA: Kumusta po ang passport section natin ngayon?

REA ORETA: Ang consular section po natin ngayon ay nag-pa-function with the help of five personnel na nagtutulong-tulong to run the services properly. Passport is just one but main consular service that we are rendering to our kababayans. Brown passport na ang ginagamit natin ngayon, electronic passport. Na-faced-out na po ang MRP. This has been part of the Philippine government response with regards to the requirements set by the International Civil Aviation Services (ICAS). We have two people manning the data capturing at the embassy.

BEN GARCIA: Bakit po inintroduce ang machine readable passport, then e-passport?
REA ORETA: The machine readable passport and now e-passport was introduced in compliance with the international standards ng civil aviation services. Kung inyong natatandaan, dati machine readable pa tayo, but eventually had elevated to a more sophisticated technology; ito na nga ang tinatawag na e-passport. Noong July 2010 pa fully implemented na ang pag-gamit ng e-passport. Wala namang gaanong pinagbago sa MRP going to e-passport, in fact preparation lang talaga ang MRP para sa e-passport. Ang e-passport ay mas-advance, hindi na kailangan ang hardcopy ng iyong photo unlike MRP. This time, barcoded na rin siya. Ang computer barcode ang binabasa ng computer sa mga immigration entry at exit points. Makikita sa brown-e-passport ang iyong photo at ilang basic information about yourself. Tapos ang ilang information datas tungkol sayo ay nakastore na sa computer bar na available sa e-passport. Now, para doon sa mga naisyuhan ng MRP at para doon sa mga holder pa rin ng green passports, nais kong ipaalam na kinikilala pa rin iyon hannggang ngayon at patuloy na kikilalanin hanggang sa ma-expire ang passport na iyon. The next time they renew their passport, e-passport na ang ibibigay sa kanila.

BEN GARCIA: Simula po nang mag-simula ang machine readable at itong e passport ngayon, nakabawas ba sa trabaho ng consular section ang ganitong sistema?
REA ORETA: Malaki ang naitulong, unang-una security, nabawasan ang mga peke, o baklas na passport, and we are now internationally complaint country. Ibig sabihin, ang isang OFW na mag-ta-travel sa ibang bansa ay hassle free na siya. Lesser trouble sa mga immigration points, kasi, ang sistemang e-passports ay implemented na rin sa ibang mga bansa. So lesser ang trabaho para sa kanila at hindi na rin gaanong mahirap para sa holder. Now para sa amin, mas-madali na rin, data capturing lang ang gawain namin, di tulad noon, kami ang gagawa at nag-iinscript ng lahat ng personal data ng applicant manually. Now, enter lang ang data sa computer at ika-capture ang photo ng applicant, hindi mo na rin kailangan ang hardcopy of photo, kasi available na sa amin.

BEN GARCIA: Given the population of Filipinos in Kuwait, ilang passports per day ang na-pa-process ninyo araw-araw? Mayroon bang pag-kakataon na hindi nasusunod ang release date?

REA ORETA: Average of about 100 a day, pero mayroon ding mga araw na 60 lang per day. Wala naman o bibihira lang ang pagkakataon na na-di-delay ang pagpapadala ng DFA sa mga bagong passports. Lahat kapag-pumasok sa Pilipinas ang data at na-verify na iyon, ang susunod is making it available for you.


BEN GARCIA: Magkano po ang dapat bayaran sa pagkuha ng bagong passport o renewal nito? May-additional fee ba ang e-passport?
REA ORETA: Hindi naman ganun kalaki, dati is KD 16.250 fils ang renewal ng green passport. Now, ang e-passport ay KD 18 lang. Ang typical na reklamong naririnig ko masyadong mahal ang loss passport, KD45. Isa pa masyadong matagal ang waiting period; 45 days na ngayon compared sa green passport which we manually in-script. Itong e-passport hindi namin puedeng paki-alaman, sa Manila talaga ang processing niyan, whereas yung green passport, madali. In-case of emergencies puwede agad kaming mag-issue ng bago; pero, this time, hindi na. Our hands are tied with the system being implemented in Manila, kung kailan lalabas ang passport, we really have to wait.

BEN GARCIA: Marami po ang nag-tatanong kung bakit daw napakataas ng singil ng ating embahada sa passport?
REA ORETA: Ang rate ay alinsunod sa prevailing international rate standard which is US60 dollars. This time kasi, we are doing it electronically and we have to pay the services of a private firm. Before ang green passport ay central bank ang nagpi-print out, kaya medyo mura. Ang mahal ay replacement, yes, medyo mataas nga, kaya payo ko sa ating mga kababayan, dapat pahalagahan ang passport.

BEN GARCIA: Mayroon na bang pagbabago sa ating consular section simula ng pumasok ang bagong ambassador? Mayroon na bang nabago sa kalakaran at pakikitungo ng mga embassy staff sa mga kababayang nakikipag-transact sa inyo? Mayroon daw mga naninigaw pa rin at naghahari-harian sa consular section, totoo po ba ito?

REA ORETA: Ang alam kong problema noon, kulang sa tao (staff), isa lang ang processor noon, so ang pila mahaba talaga almost everyday. Pero this time, dinagdagan na namin. Noon kasi, isa lang ang kumikilos, pero ngayon yung idinagdag namin nasa front na rin sila at kumikilos pare-pareho kaya bumilis na rin ang serbisyo. With the coming of new ambassador, he fully supports the consular section affairs. Ang gusto namin ay magkaroon ng three lanes to served our kababayans. In the releasing section we have two personnel to service the people whose documents are ready for releasing. Sinisikap namin na makuha within the day ang mga documents or else kinabukasan the most. Ang cashier counter ay isa lang talaga. Pero ang counter sa gate pa lang, mayroon nang nakahandang forms doon, and they can use the area to fill-up those forms. From there, they will be directed to the processor's counter. Sabi ko nga, dati isa lang, but now, we try to maintain at least three counters. Ang processor natin ay hindi lang concentrated sa passport issue; all of them are trained to handle all consular services regardless. Ang resulta, mas-mabilis na transaksyon. Yung notarials, mga papers/documents tulad ng affidavit of support and all these kinds, pinipilit namin na within day or the least kinabukasan makukuha.
Yung upgrade na gusto naming mangyari yung magkaroon ng automatic queuing system. Medyo mahal, pero kaya naman, nag-ho-hold pa lang kami kasi may plano tungkol sa existing embassy natin. In order to accommodate and serve the increasing number of Filipinos in Kuwait dapat may-mas-malaking space. So yes, kailangan ng tao at bini-beep up na talaga namin ang pagkakaroon ng personnel sa embassy to serve our kababayans more better. Ang bilin namin sa ating officers, walang sigawan, walang gagamit ng mga offensive words. Kung mayroong nakikita ang mga tao sa aming personnel na medyo istrikto, kasi, iyon ang training nila ayaw naming malusutan ng mga pekeng dokumento. At saka, yung ilang tao din, (ibang lahi) hindi rin makaunawa agad. Kaya minsan kailangang gamitan ng stronger words to stress our points. Pero kung mayroong mga reklamo ng pagamit ng mga offensive words, hindi iyan allowed, at puede kayong magreklamo sa amin.

BEN GARCIA: Anong paraan ang ginagawa ng embassy natin para pag-punta pa lang dito sa embaasy alam na nila ang kanilang mga requirements at hindi na yung pabalik-balik?

REA ORETA: Number one kung mayroong internet puedeng ma-access ang ating website, at doon available ang mga requirements sa pagkuha ng anumang mga dokumento. Pangalawa, ang telephon number sa embassy natin ay available on working hours at at mayroong mga hotlines na puedeng pagtanungan all the time.

BEN GARCIA: But the problem Ms Rea, walang sumasagot sa mga telepono natin.

REA ORETA: Oo nga, iyan din ang naririnig ko, ang problema dahil sa dami talaga ng tawag na-mi-missed nating masagot ang ilan. The truth, hindi lang naman clients from Kuwait ang nag-re-reklamo, maging calls from the Philipines, minsan hindi rin nasasagot. We are truly trying our best to address this problem. We are adding more numbers; ang problema, mayroon kaming outstanding bills amounting to thousands of dinars na hindi pa na-si-settle. Iyon ang dahilan kung bakit hindi rin mapagbigyan ang aming request for additional telephone lines. Kailangan naming isettle muna iyon for us to have the liberty to demand new telephone lines. From our side naman, inaayos na ang pagbayad ng telephone bills, nag-bigay na tayo ng pasabi. Once na mabayaran na iyon, makaka-acquire na tayo ng bagong lines.

BEN GARCIA: Ano naman ang mga kailangang requirements o dapat tandaan sa pag-aaply o renewal ng passport para hindi na ako pabalik-balik?

REA ORETA: Para sa passport renewal, mga requirement diyan ay copy and original passport importante. Pag-dating sa embassy, mag-pi-fill-up ng request form, then, pupunta ka sa window ng processor, then, ipapadala ka sa capturing room, manned by two people, then they'll be directed to the cashier to pay; at doon ibibigay ang claim stubs at ilalagay doon ang date kung kailan sila dapat bumalik. On our part, yung data na ibinigay sa amin ng applicant iyon ang isesend namin sa Manila para maisyuhan naman siya ng panibagong passport.
Kapag-may-duda halimbawa, tumatagal ang proceso. Mayroong kapangyarihan ang ating consular section to demand some other documents lalo na kapag-mayroong duda nga sa application. Mayroong pinagbabasehan ang consular kung bakit umaabot sa puntong ganyan dahil minsan halimbawa, mayroong kaparehong pangalan at peke ang ibang mga papers o gumamit ng pangalan ng ibang tao. Kadalasan namang nangyayari iyan sa mga new applicants; wala man tayong bagong applicants sa mga bagong panganak lang. Doon din marami kaming requirements na kailangan, katulad halimbawa ng birth certificate from the Ministry of Health na translated na into English. Yung birth certificate dapat stamped ng Ministry of Foreign Affairs dito, tapos, hinihingi din namin ang copy ng kanilang marriage contract; translated into English. Dito, sabay naming hinihingi sa kanila ang civil registry para sa bata; requirements iyan ng NSO sa Pilipinas, attached ang birth-certificate ng bata at ang footprint. Iyan ang ipapadala natin sa NSO.

BEN GARCIA: Kapag nawala ang passport ko, ano naman ang mga dokumentong kakailanganin kong dalhin?

REA ORETA: Bago ka magpunta ng pulis, dapat magpunta ka muna sa amin dito to get the affidavit of loss, iyon ang dadalhin sa police station, the police will issue the loss passport report, then, we would process the new passport. Ito medyo mahal, kailangang mag-bayad ng KD45 for the loss passport.

BEN GARCIA: Noon pong luma pa ang sistema sa pagpapagawa ng passport, totoo bang mayroong tayong mga pinapaburang photo shop owner para kumita ang ilan sa embassy personnel?

REA ORETA: No I doubt it, in the part of the embassy, ang layunin lang naman namin ay makatulong; yung idirect sa tama o pinakamalapit na studio ang isang applicant. Kung iisiping kumikita ang ilan dito for that reason wala namang ganun at least iyan ang alam ko huh. Kasi you are free to bring here the photo kahit saan pang galing na photo studio iyan. But again, it was before full implementation ng bagong e-passport.

BEN GARCIA: Yun namang Xerox o photo-copy na umano'y pinagkakakitaan din ng ilan sa mga embassy personnel, totoo ba ito?

REA ORETA: Sa ngayon, wala na ang photo-copy machine na iyan dito. Before, alam ko, yung former supervisor ng consular section ang nag-papatakbo noon; wala akong alam sa kung pinagkakakitaan nila iyon, dahil he was reporting directly to the ambassador. But I think, kung ganun man, sa tingin ko legal dahil serbisyo naman ang ibinibigay nila. Sa ngayon, we removed the machine in our section, pero mayroon pa rin namang copy machine sa OWWA; so kung mayroon nangangailangan ng photocopy, we instruct them to go to OWWA kasi nandoon ang copy machine. Dito wala na. Ang maipapayo ko nga sa mga nagpupunta dito, mag-pa-copy na kayo ng marami ng dokumentong puedeng hingin ang kopya para bawas abala na rin sa inyo.

BEN GARCIA: Sa mga kaso po ng mga baklas na passport, o paggamit ng hindi tunay na pangalan, ano ang patakaran dito ng DFA at ano po ang maipapayo niyo sa kanila?

REA ORETA: When a Filipino comes and enter Kuwait halimbawa lang gamit ang assumed name, iyon na ang gamit niyang pangalan dito; lahat ng transaction niya, gamit na niya ang pangalang iyon. Mabubuko lang minsan kung mag-rerenew o kung minsan sa aming imbestigasyon dahil nga may-doubt, so ang iba uma-amin. Kapag nahuli, ang kadalasang tanong namin ay kung willing siyang mag-rectify ng pagkakamali? Kapag sinabing oo, aayusin iyan. Pero, she/he will will have to agree na will have to re-start all over again. Mahirap na proceso ang pagdaraanan. Kasi kailangan niyang baguhin ang lahat, parang domino effect iyan na kapag nasagi o natumba ang isa, sunod-sunod na matutumba ang matatamaan. So, ganun, from the part ng taong nag-assumed name, lahat ay babaguhin, kasi affected iyon lahat. If they want to come clean, gamitin ang buong katotohanan sa pangalan nila; they have to leave the country; lahat doon na sa Manila ayusin. Ang Pilipino na nag-gamit ng assumed identity ay mahaharap sa kasong falsification of public documents, mabigat na kaso iyan, iimbestigahan ang nagkasala, at karamihan naman sa mga ganung klase ay dahil lamang halimbawa sa gusto lang mabilis ang pag-alis dahil kailangan nang kumita ng pera; mauunawaan iyan ng Pilipinas kung ganun nga. Pero mayrooon kasing iba, na ginagamit iyon sa ibang bagay, halimbawa sa drug at human traficcking. Kaya mayroong imbestigasyon. Ang Philippine government ay very flexible when it comes to that, dapat lang naman umamin kung maypagkakasala at ipaliwanag ng maayos ang kanilang sarili. Maraming na-ti-trace na panloloko o pag-gamit ng pekeng pangalan, dahil minsan, yung nagamit na passport ng isang tao ay nag-apply ng panibagong passport, syempre dahil mayroong record, lalabas ang katotohanan, so ayun, buking si kabayan. Kaya, from us, payo talaga namin huwag gagamit ng passport ng ibang tao o assumed name.

BEN GARCIA: Sino sino naman ang hindi nabibigyan ng passport?

REA ORETA: Acquiring passport if you are a Filipino citizen is a privilege. Its our constitutional rights; so kung ikaw ay Pilipino walang karapatan ang sinuman sa Pilipinas na ideny ka sa karapatang iyan, kasi basic human rights ang mag-travel, at kung pupunta ka halimbawa sa ibang bansa hindi ka makakapasok kung wala kang passport. So kung mayroong kang record/s na puwedeng grounds for the state not to grant passport, then ang estado ay maliwanag na sasabihin sayo ang rason, hindi yung basta na lang aalisin sayo ang prebelihiyong iyon dahil minsan nag-po-power tripping lang ang ilang tao at hindi ka bibigyan o hindi irerelease ang passport; isa iyang offense na puwede ireklamo. Ito ang ilan pa sa mga grounds; kung halimbawa ini-order ng korte na huwag bigyan ng passport, hindi ka magkakaroon. Kung ang applicant ay minor at hinold ng guardian ang pag-iisyu ng passport, puwede ring hindi mabigyan ng passport. People who are threats to national security, people who violated the Philippines passport act. Recently lang idinagdag na kapag-lawful order ng ating secretary of foreign affairs dahil sa halimbawa napatunayang banta siya sa national and public order, security, safety, hindi rin binibigyan. Ang fugitive, mga nagkasala at nagtatago sa batas, hindi rin sila bibinigyan ng panibagong passport, kailangan munang linisin ang kanilang pangala. In fact puedeng ipag-utos ng korte na bawiin sa kanila ang passport. So, mayroong mga grounds, kung wala naman sila sa kategoryang ito, walang kapangyarihan ang sinuman sa atin sa Pilipinas na hindi ka bigyan ng pasaporte.


BEN GARCIA: Gaano po kahalaga ang passport ng isang dayuhang manggagawa sa Kuwait. Bakit kailangan itong pahalagahan. Pabor ba kayo sa pagtatago ng passport ng mga employer sa Kuwait?

REA ORETA: Ang passport mo ay mahalaga dahil irerespeto ka ng sinumang awtoridad dahil sa hawak mong passport. Based sa international treaty ng mga bansa sa mundo, sinuman ang may-hawak ng pasaporte ay dapat gawaran ng kaukulang proteksyon ayon sa batas at hayaang makadaan o makapasok sa bansang gusto niyang puntahan. Iniuutos din ng issuing government na dapat bigyan ka ng sapat na gabay/tulong bilang mamamayan ng Pilipinas. Nakasaad iyan sa mismong passport na hawak mo. Diyan na rin itatatak ang permit to work, visa, or residency sa isang lugar. Doon itatatak ang entry at exit permit. Ang passport ay pagmamay-ari ng issuing government. Sila lang ang may-karaptang magbawi niyan. Tungkol naman sa pag-tatago ng employer ng passport, hanggang ngayon, iyan pa rin ang stand namin na walang kapatan ang employer na i-withold ang passport ng sinumang manggagawa. Pero ang pag-kuha ng passport ng mga employer sa Kuwait/Gulpo ay nakatali sa sistemang 'kaffel' o sponsorhip system. Kaya nga, tuwang tuwa kami ng mabalitaan ang plano ng gobyerno dito na alisin ang sponsorship system. Tulad ng sinabi ng ambassador; sana lang pagtuunan din ng pansin ang batas may-kinalaman sa dometic helpers dahil vulnerable sila o laging tampulan ng pang-aabuso.

BEN GARCIA: Bakit mayroon pang tatak not allowed to travel to Iraq ang mga passports natin, gayong marami pa rin namang nakakalusot sa travel ban na ito ng Pilipinas.

REA ORETA: The Philippine government stands on the travel ban; we have the existing travel ban order; prerogative iyan ng estado dahil nga sa seguridad at kaligtasan ng ating mga kababayan; so nag-implement ang Pilipinas ng ban order. The primary concern of Philippine government is nothing but the safety and security of our kababayans. Iyan ang rason kung bakit kailangang tatakan ang passport natin ng not allowed to travel to Iraq. Sa usapin naman kung bakit nakakalusot pa rin ang maraming Pinoy, wala na kaming control diyan, kasi personal na iyan na disisyon ng mga kababayan natin, sila ang nag-ri-risk ng kanilang buhay kapalit ng pera despite the order not to enter Iraq.